Uprawnienia, wysokość, czas trwania: siedem błędnych przekonań na temat renty wdowiej w Niemczech

Każdego roku około 5,2 mln osób w Niemczech otrzymuje tak zwaną rentę rodzinną z tytułu śmierci (niem. Rente wegen Todes), z czego 80 procent stanowią kobiety. Dlatego też ta forma świadczenia rentowego jest lepiej znana pod nazwą Witwenrente (renta wdowia).

Ale nie tylko oficjalna nazwa może być myląca; istnieją również pewne nieporozumienia dotyczące uprawnień, wysokości i okresu pobierania renty rodzinnej. Oto najczęściej spotykane błędne przekonania na ten temat.

1. Renta wdowia jest przyznawana w sposób automatyczny

To nieprawda. „O rentę wdowią należy zawsze ubiegać się w niemieckim zakładzie ubezpieczeń emerytalnych” – informuje portal „Finanztest”. „Dotyczy to również sytuacji, gdy zmarły pobierał już własną emeryturę”.

Wniosek „R 0500”, a także wyjaśnienia i formularze zaświadczenia o dochodach można znaleźć na stronach Niemieckiego Ubezpieczenia Emerytalno-Rentowego (niem. Deutsche Rentenversicherung, DRV). Aby ubiegać się o rentę wdowią, należy przedłożyć akt zgonu oraz akt małżeństwa.

W razie jakichkolwiek pytań należy skontaktować się z DRV. Tutaj można znaleźć najbliższy punkt doradztwa. Można również uzyskać poradę telefonicznie. Bezpłatny numer to: 0800/1000-4800.

2. Każda wdowa / każdy wdowiec w Niemczech otrzymuje Witwenrente

Nie, nie zawsze. Jednym z warunków otrzymania renty jest to, że w momencie śmierci małżonka lub partnera małżeństwo albo zarejestrowany związek partnerski musiał istnieć od co najmniej jednego roku – wyjaśniają eksperci „Finanztest”. Istnieją jednak wyjątki – na przykład, jeśli partner zginie w wypadku przed upływem pierwszego roku małżeństwa.

Aby mieć prawo do renty wdowiej, w odniesieniu do zmarłego małżonka albo partnera z zarejestrowanego związku partnerskiego musi być spełniony wymóg minimalnego okresu ubezpieczenia wynoszącego pięć lat, w czasie których opłacał on składki na ubezpieczenie emerytalne. Jest to tzw. czas oczekiwania (niem. Wartezeit), który jest niezbędny do uzyskania prawa do ustawowej emerytury.

3. Renta wdowia wystarcza na życie

Wysokość renty wdowiej zależy od uprawnień emerytalnych, które zmarły partner nabył do czasu swojej śmierci. Jeśli umrze młodo, renta rodzinna jest niska.

Dodatkowo rozróżnia się tzw. małą i dużą rentę wdowią. Roszczenie o wypłatę tzw. małej renty wdowiej przysługuje przez maksymalnie 24 miesiące, natomiast roszczenie o wypłatę tzw. dużej renty wdowiej nie jest ograniczone w czasie. Renta obliczana jest na podstawie okresów ubezpieczeniowych osoby zmarłej. Mała renta wdowia wynosi 25 procent, a duża renta wdowia 55 procent renty osoby zmarłej (w pewnych przypadkach 60 procent).

4. Wysokość renty wdowiej nie zmienia się

To również nie jest prawdą. Jej wysokość często zmienia się nawet wielokrotnie. Na przykład w ciągu pierwszych trzech miesięcy po miesiącu, w którym zmarł partner, osoby owdowiałe otrzymują 100 procent renty, do której zmarły nabyłby uprawnienia do tego czasu. Po upływie pierwszego kwartału wypłacana jest renta wdowia w wysokości 60, 55 lub 25 procent.

Ponadto, każdego roku z dniem 1 lipca ma miejsce waloryzacja emerytur w Niemczech. Ma ona zastosowanie nie tylko do zwykłej emerytury, ale także do rent rodzinnych.

Osoby, które otrzymują tzw. małą rentę wdowią na mocy nowych przepisów, pobierają ją tylko przez 24 miesiące. „Niezależnie od rodzaju renty wdowiej, prawo do niej wygasa również w przypadku ponownego zawarcia związku małżeńskiego. Wówczas można jednak otrzymać tzw. odprawę rentową” – czytamy w „Finanztest”.

Jeśli także drugi partner umrze przed Wami, możecie być uprawnieni do „renty wdowiej po przedostatnim partnerze”. Powinniście z niej skorzystać, jeśli Wasz pierwszy partner miał wyższe uprawnienia emerytalne.

5. Mogę uzyskiwać dodatkowy dochód bez ograniczeń

Nie, nie jest to możliwe. Otrzymacie rentę wdowią w pełnej wysokości tylko wtedy, gdy nie przekroczycie kwoty wolnej od podatku. Do 1 lipca 2023 r., po odliczeniu 40 procent na podatki i składki na ubezpieczenie społeczne, kwota ta wynosi 950,93 euro miesięcznie w zachodnich krajach związkowych i 937,73 euro w landach wschodnich. 40 procent kwoty przekraczającej ten limit zostanie odjęte od renty wdowiej.

6. Byli partnerzy nie otrzymują renty wdowiej

W pewnych okolicznościach również osoby rozwiedzione mogą otrzymać rentę rodzinną. Dotyczy to na przykład sytuacji, gdy małżeństwo rozpadło się przed 1977 r. lub gdy wdowa była uprawniona do alimentów od byłego partnera w ostatnim roku przed jego śmiercią.

Ponadto możecie ubiegać się o rentę wychowawczą (niem. Erziehungsrente), jeśli po śmierci byłego partnera wychowujecie wspólne dziecko w wieku poniżej 18 lat. Ograniczenie wiekowe nie dotyczy dzieci niepełnosprawnych. Renta niejako zastępuje świadczenia alimentacyjne wypłacane przez byłego partnera.

7. Nie ma alternatywy dla renty wdowiej

Alternatywą dla renty wdowiej jest tzw. Rentensplitting. W tym przypadku uprawnienia emerytalne Waszego zmarłego partnera są w części przypisane Wam – i w ten sposób zwiększają Wasze uprawnienia. Pamiętajcie jednak, że jeśli zdecydujecie się na to rozwiązanie, nie będziecie już uprawnieni do pobierania renty wdowiej.

Możecie na przykład zdecydować się na pobieranie renty wdowiej przez okres do jednego roku po śmierci partnera, a następnie wybrać Rentensplitting.

Jeśli zdecydujecie się na tę alternatywę dla renty wdowiej, zapewnicie sobie wyższą emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, ale na stałe zrezygnujecie z wypłaty renty wdowiej.

Może to być opłacalne, jeśli sami dobrze zarabiacie. A to dlatego, że znacznie zmniejszyłoby to rentę rodzinną (patrz wyżej). Rentensplitting jest jednak możliwy tylko w przypadku odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego.

Alternatywa ta może być również interesująca dla matek lub ojców, jak pisze „Finanztest”: „Jeśli zdecydują się na to, zrezygnują z renty wdowiej, ale zamiast tego – podobnie jak osoby rozwiedzione – mogą otrzymać rentę wychowawczą (niem. Erziehungsrente).”

Status Kościołów w Niemczech oraz ich prawa

Kościół katolicki i ewangelicki należą w Niemczech do korporacji prawa publicznego. Status korporacji prawa publicznego (niem. Körperschaft des öffentlichen Rechts, w skrócie KdöR) daje wspólnotom religijnym i ideologicznym w Niemczech szczególne prawa, np.

  • prawo do pobierania podatków od swoich członków
  • prawo do bycia pracodawcą (możliwość kształtowania statusu prawnego swoich pracowników w ramach prawa publicznego)
  • uprawnienie do stanowienia prawa (w zakresie własnego prawa wewnętrznego, np. przepisów dotyczących wewnętrznej organizacji kościelnej i stosunków członkowskich)

Ponadto ustawodawca powiązał szereg indywidualnych korzyści (tak zwanych „pakietów przywilejów”) ze statusem korporacyjnym wspólnot religijnych. Należą do nich np. ulgi podatkowe czy przyznanie ochrony przed egzekucją.

Status korporacji prawa publicznego nie jest jednak warunkiem, aby dana wspólnota mogła występować w Niemczech jako wspólnota religijna lub korzystać z praw przyznanych w inny sposób wspólnotom religijnym: ustawa zasadnicza przyznaje wolność zrzeszania się. W związku z tym wspólnoty religijne powstają eo ipso (= same z siebie), tj. nie wymagają uznania przez państwo, aby zostać uznane za wspólnotę religijną.

Ze strony państwa istnieje jedynie – jeśli istnieje ku temu powód i spełnione są niezbędne przesłanki – incydentalne i deklaratywne stwierdzenie, że jest ono wspólnotą religijną. Każda wspólnota religijna i ideologiczna organizuje i zarządza własnymi sprawami w granicach powszechnie obowiązującego prawa. Prawo to istnieje niezależnie od formy prawnej danej wspólnoty religijnej i światopoglądowej.

źródło: bmi.bund.de

Bilet za 49 euro: czy koszty jego zakupu można w Niemczech odliczyć od podatku?

W dniu 1 maja 2023 r. w transporcie publicznym w Niemczech wprowadzono bilet Deutschlandticket (D-Ticket), potocznie nazywany również biletem za 49 euro. Umożliwia on wygodne podróżowanie po całych Niemczech. Nowy bilet uprawnia do korzystania z pociągów podmiejskich, autobusów, tramwajów, metra i innych środków lokalnego transportu publicznego. Deutschlandticket kosztuje 49 euro i jest dostępny wyłącznie w formie abonamentu. Oznacza to, że jest on automatycznie odnawiany – jeśli się z niego nie zrezygnuje – i przypisany do danej osoby (a więc nie można z niego korzystać jak z biletu na okaziciela).

Czy można odliczyć koszty zakupu biletu Deutschlandticket od podatku?

W przypadku pracowników, którzy płacą za bilet za 49 euro z własnej kieszeni i chcą odliczyć te koszty od podatku, obowiązują następujące zasady:

Koszty związane z zakupem biletu Deutschlandticket – podobnie jak koszty zakupu karty Bahncard – podlegają odliczeniu od podatku, jeśli bilet jest wykorzystywany do podróży służbowych i jest tańszy niż zwykłe bilety. Jeśli więc wykorzystujecie bilet za 49 euro dojeżdżając do pracy, możecie wpisać do deklaracji podatkowej koszty jego zakupu jako koszty uzyskania przychodu (niem. Werbungskosten), nawet jeśli służy on Wam także do odbywania prywatnych podróży.

Nie zawsze jest to jednak zalecane, ponieważ w wielu przypadkach można uzyskać więcej korzyści z ryczałtu na dojazdy do pracy (niem. Pendlerpauschale). Dlatego warto wybrać opcję korzystniejszą dla siebie!

Ryczałt na dojazdy do pracy czy odliczenie kosztów zakupu biletu – co jest korzystniejsze?

Przykładowa kalkulacja: korzystacie z biletu za 49 euro przez cały rok, a zatem możecie odliczyć od podatku 49 x 12 = 588 euro jako koszty podróży. Do pracy macie 10 km i pokonujecie tę trasę 200 razy w roku. Jeśli zamiast tego skorzystacie z ryczałtu na dojazdy do pracy (niem. Pendlerpauschale) w wysokości 30 centów za kilometr, wynik obliczeń będzie wyglądał następująco:

10 km x 200 dni x 0,30 centa = 600 euro

Oznacza to, że nawet dojeżdżając do pracy tylko 10 kilometrów, możecie odliczyć więcej, niż gdybyście wykazywali w zeznaniu podatkowym tylko koszty zakupu biletu Deutschlandticket.

Bilet za 49 euro jako Jobticket

Wasz szef może dofinansować zakup biletu za 49 euro lub nawet całkowicie pokryć koszty – i to bez płacenia podatku – zgodnie z § 3 nr 15 niemieckiej ustawy o podatku dochodowym (niem. Einkommensteuergesetz, EstG). Chodzi o tzw. Jobticket, czyli bilet miesięczny dla pracowników. Przejęcie kosztów lub dofinansowanie biletu Deutschlandticket musi jednak stanowić dodatek do zwykłego wynagrodzenia za pracę.

Dobrą rzeczą jest to, że oprócz zwolnienia z podatku biletu za 49 euro jako biletu dla pracowników, można dodatkowo skorzystać z dopuszczalnego limitu wynoszącego 50 euro dla nieopodatkowanego wynagrodzenia w naturze. A jest jeszcze lepiej: standardowa cena biletu Deutschlandticket wynosi 49 euro, ale ulega ona obniżeniu o 5 proc., jeśli pracodawca przyzna pracownikowi dofinansowanie w wysokości co najmniej 25 proc. ceny biletu. Dla Was oznacza to, że bilet będzie kosztował maksymalnie 34,30 euro.

49 euro – 30% (25% + 5%) = 34,30 euro

Aby zapobiec podwójnym korzyściom, nieopodatkowane świadczenia są zaliczane na poczet ryczałtu na dojazdy do pracy. Jeśli więc chcecie wykazać koszty podróży w swoim zeznaniu podatkowym, urząd skarbowy odejmie dodatki pieniężne. A jeśli pracodawca wypłaci Wam wyższe dodatki niż poniesione koszty, będziecie musieli zapłacić od nich podatek dochodowy. Dlatego należy dokładnie wyliczyć, ile trzeba będzie ostatecznie zapłacić za bilet Deutschlandticket i poprosić pracodawcę o przelewanie tylko tej kwoty jako dodatku do wynagrodzenia.

Bilet Deutschlandticket jako Jobticket jest wydawany wyłącznie w celu przekazania go pracownikom przez pracodawcę (np. firmom, urzędom, stowarzyszeniom). Oznacza to, że możecie skorzystać z oferty tylko wtedy, gdy Wasz pracodawca zawarł umowę ramową dotyczącą biletu Deutschlandticket jako biletu miesięcznego dla pracowników. Do dokonania rezerwacji będzie Wam wówczas potrzebny kod firmy, w której jesteście zatrudnieni.

Jeśli otrzymaliście bilet za 49 euro jako bilet dla pracowników, możecie z niego korzystać również podczas prywatnych podróży.

Bilet za 49 euro: oszczędzajcie na podatkach dzięki przekształceniu wynagrodzenia

Jednym ze sposobów na zaoszczędzenie na podatkach dzięki biletowi Deutschlandticket jest tzw. przekształcenie wynagrodzenia (niem. Entgeltumwandlung). Oznacza to, że korzystacie z biletu za 49 euro jako biletu miesięcznego dla pracowników, a koszty są potrącane bezpośrednio z wynagrodzenia brutto przed odliczeniem podatków i składek na ubezpieczenie społeczne w ramach przekształcenia wynagrodzenia. Pieniądze trafiają bez podatku na prywatny program emerytalny.

Pracodawca musi jednak zaoferować bilet w ramach przekształcenia wynagrodzenia i zapłacić zryczałtowany podatek w wysokości 25 proc. – jest to zatem niewielkie dobrowolne dodatkowe obciążenie dla pracodawcy. W zamian rezygnujecie wprawdzie z wynagrodzenia brutto w wysokości 49 euro, ale za to oszczędzacie na składkach na ubezpieczenie społeczne i podatku od wynagrodzenia oraz otrzymujecie Jobticket.

Podsumowanie:

  • Deutschlandticket jest dostępny od 1 maja 2023 roku.
  • Koszty można odliczyć od podatku, jeśli korzystacie z biletu za 49 euro w celach służbowych.
  • Deutschlandticket jako Jobticket, czyli bilet miesięczny dla pracowników, jest jeszcze tańszy i wolny od podatku.
  • Możecie zaoszczędzić na podatkach dzięki przekształceniu wynagrodzenia.

Wizyta u lekarza w godzinach pracy: czy niemieckie prawo pracy dopuszcza taką możliwość?

Czasem trudno umówić się na wizytę u lekarza poza godzinami pracy. Ale czy pracownicy w Niemczech mogą udać się do specjalisty w czasie, w którym tak naprawdę powinni pracować? Siedząc w poczekalni, nie są przecież w stanie wykonywać swoich obowiązków zawodowych, za które otrzymują wynagrodzenie. A zatem czy szef może nie wypłacić pieniędzy za czas spędzony w gabinecie lub zabronić pracownikowi wizyty u lekarza w godzinach pracy? Z tego artykułu dowiecie się, kiedy przysługuje Wam prawo do wypłaty wynagrodzenia za czas wizyty u lekarza w godzinach pracy, a kiedy lepiej jest umówić się na konsultację w czasie wolnym…

Wizyta u lekarza w godzinach pracy: czy to jest dopuszczalne na gruncie niemieckiego prawa pracy?

Wizyty u lekarza to sprawy prywatne i dlatego powinniście starać się umawiać terminy konsultacji w czasie wolnym od pracy. Jednak w wyjątkowych przypadkach, gdy sprawa jest pilna, pracownicy mogą udać się do gabinetu w godzinach pracy. Decydujące znaczenie ma § 616 niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB). Na podstawie tego przepisu, jeśli wizyta u lekarza jest konieczna, możecie być zwolnieni z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia za ten czas.

Federalny Sąd Pracy (niem. Bundesarbeitsgericht) orzekł jednak, że pracownicy otrzymują wynagrodzenie za czas wizyty u lekarza w godzinach pracy tylko wtedy, gdy była ona niezbędna. Pracodawca nie ma natomiast obowiązku wypłacania pracownikowi wynagrodzenia w przypadku, gdy nie było konieczne udawanie się do specjalisty w czasie pracy.

Kiedy wizyta u lekarza w godzinach pracy jest uznawana za konieczną?

Zasadniczo istnieją trzy sytuacje, w których wizyta u lekarza w godzinach pracy jest nieodzowna – a pracownicy mają prawo udać się do gabinetu i otrzymać za ten czas wynagrodzenie:

  • Ostre dolegliwości

Za niezbędne uznaje się wszystkie wizyty lekarskie w godzinach pracy, których nie można przełożyć na później. Jeśli pracownik odczuwa ostry ból lub musi udać się do lekarza z powodu silnego przeziębienia, któremu towarzyszy gorączka, pracodawca musi udzielić mu płatnego czasu wolnego na wizytę u lekarza w godzinach pracy.

  • Stałe godziny wizyt

Wynagrodzenie za czas wizyty w gabinecie przysługuje pracownikom w Niemczech również wtedy, gdy badania lekarskie odbywają się w ściśle określonych godzinach. Typowym przykładem jest badanie krwi, które zawsze odbywa się rano, ponieważ pacjent musi być na czczo. Jeśli wizyta przypada w godzinach pracy, wówczas obowiązuje § 616 BGB, na mocy którego zachowuje on prawo do wynagrodzenia.

  • Brak alternatywy

Jeśli nie ma możliwości umówienia się na wizytę poza godzinami pracy, wówczas pracownikowi w Niemczech przysługuje płatny czas wolny. Dotyczy to np. sytuacji, gdy godziny pracy pracownika i godziny otwarcia gabinetu lekarskiego całkowicie się pokrywają lub gdy gabinet wyznaczając termin wizyty nie bierze pod uwagę preferencji pacjentów i pracownik nie ma wpływu na to, o której godzinie zostanie przyjęty przez specjalistę.

Układy zbiorowe pracy lub umowy o pracę mogą zawierać odmienne postanowienia. § 616 może być doprecyzowany, ale również wykluczony.

Profilaktyczne badania lekarskie

Profilaktyczne badania lekarskie nie są ani pilne, ani bezwarunkowo konieczne. Należy je wykonywać w czasie wolnym od pracy, nawet jeśli znalezienie odpowiedniego terminu poza godzinami pracy wymaga długiego czasu oczekiwania. Pracodawca może nawet liczyć na to, że pracownik wykorzysta w tym celu przysługujący mu urlop wypoczynkowy.

Czy pracodawca może zażądać zmiany lekarza?

Oczywiście to nie wchodzi w grę. Wolny wybór lekarza zawsze ma pierwszeństwo przed interesem pracodawcy. Wasz szef nie może zażądać od Was zmiany lekarza ze względu na to, że u innego specjalisty są dostępne wizyty poza standardowymi godzinami pracy. Takie wymaganie ze strony przełożonego jest niezgodne z niemieckim prawem pracy.

Czy czas dojazdu do lekarza jest czasem pracy?

Jeśli jest to niezbędna wizyta u lekarza, to czas dojazdu pracownika do lekarza jest również traktowany jako czas pracy – a więc przysługuje za niego wynagrodzenie. Niewykluczony jest więc nawet dłuższy czas podróży. Pracownicy muszą jednak zwracać uwagę na zasadę proporcjonalności.

Kilkugodzinna podróż do lekarza w związku ze zwykłym przeziębieniem z pewnością nie jest zgodna z tą zasadą. Jeśli natomiast ze względów medycznych trzeba jechać do specjalisty, którego gabinet znajduje się w dużej odległości od miejsca pracy, długa podróż jest z pewnością uzasadniona.

Wizyta u lekarza: obowiązki pracowników w Niemczech

Oprócz powyższych praw do czasu wolnego i ewentualnego wynagrodzenia, pracownicy mają również pewne obowiązki, które muszą wypełnić udając się do lekarza w godzinach pracy. Przede wszystkim muszą jak najwcześniej poinformować pracodawcę o przyczynie nieobecności w pracy i przypuszczalnym czasie jej trwania.

Przy umawianiu się na wizytę mają obowiązek zadbania o to, aby ich nieobecność w pracy była jak najkrótsza. W przypadku standardowych godzin pracy oznacza to, że powinni rezerwować terminy wczesnym rankiem lub późnym popołudniem, a nie w środku dnia. Tylko wtedy, gdy nie jest to możliwe lub nie mają żadnego wpływu na termin wizyty, mogą zaplanować niezbędną wizytę lekarską w godzinach pracy.

Jakie zasady obowiązują w przypadku elastycznego czasu pracy lub niepełnego etatu?

Elastyczny czas pracy i praca w niepełnym wymiarze godzin dają pracownikom znacznie większą swobodę. W związku z tym w przypadku wizyty lekarskiej w godzinach pracy w odniesieniu do tych pracowników obowiązują inne warunki.

  • Elastyczny czas pracy

Elastyczny czas pracy pozwala na większą swobodę w organizacji czasu pracy. Na przykład, można zacząć później rano lub też skończyć wcześniej, aby móc udać się do lekarza poza godzinami pracy. Pracodawcy mają prawo tego wymagać.

Płatny czas wolny przysługuje tylko w przypadku ostrych dolegliwości, które wymagają natychmiastowej wizyty u lekarza. W innych przypadkach należy odpracować czas wizyty u lekarza lub pogodzić się z utratą prawa do wynagrodzenia za te godziny.

  • Niepełny etat

Podobnie jak w przypadku elastycznego czasu pracy, pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze godzin mogą udać się do lekarza w czasie wolnym od pracy. Płatny czas wolny przysługuje tylko w przypadku ostrych dolegliwości, które wymagają natychmiastowej wizyty u lekarza. Wówczas pracownicy zatrudnieni w niepełnym wymiarze godzin mogą otrzymać płatny czas wolny na wizytę u lekarza w godzinach pracy.

Szczególna ochrona kobiet w ciąży

Kobiety w ciąży korzystają ze szczególnej ochrony – także jeśli chodzi o wizyty u lekarza. Istnieje prawo do płatnego czasu wolnego przeznaczonego na regularne kontrole i badania profilaktyczne, które w początkowym okresie przeprowadzane są co cztery tygodnie, a pod koniec ciąży co dwa tygodnie. Prawo to jest określone w ustawie o ochronie macierzyństwa (niem. Mutterschutzgesetz). Zgodnie z tymi przepisami, za ten czas należy się wynagrodzenie, a nieobecności nie muszą być odrabiane.

Zaświadczenie potwierdzające odbycie wizyty lekarskiej w godzinach pracy

Bez względu na okoliczności wskazane jest, aby poprosić lekarza o wystawienie zaświadczenia o odbyciu wizyty lekarskiej w godzinach pracy. Dzięki temu, w razie gdyby doszło do dyskusji i sporów z szefem, dysponujecie pisemnym dowodem.

Co powinno zawierać zaświadczenie o wizycie lekarskiej

  • imię i nazwisko pracownika
  • godziny pracy pracownika
  • oświadczenie, że umówienie się na wizytę poza godzinami pracy nie było możliwe
  • dokładną godzinę i czas trwania wizyty lekarskiej

Mając takie zaświadczenie, możecie udowodnić szefowi, że wizyta u lekarza w godzinach pracy była nieunikniona i że w związku z tym macie prawo do wypłaty wynagrodzenia za ten czas.

Odpowiedzialność pracownika: jak jest to uregulowane w niemieckim prawie pracy?

Krótka chwila nieuwagi w pracy może wystarczyć, aby spowodować poważne szkody. Biorąc pod uwagę niekiedy ogromne kwoty, pojawia się pytanie: czy istnieje coś takiego jak odpowiedzialność pracownika? Jeśli np. zepsułoby się urządzenie warte 100 tys. euro, mogłoby to oznaczać dla pracownika ruinę finansową. Dobra wiadomość jest taka, że zwykle zastosowanie ma ograniczona odpowiedzialność pracownicza, co ma zapewnić ochronę zatrudnionego. Nie zmienia to jednak faktu, że ona istnieje i może go sporo kosztować. Z tego artykułu dowiecie się, jak wygląda ta kwestia na gruncie prawa niemieckiego: kiedy pracownicy muszą zapłacić i jak duża może być odpowiedzialność pracownika…

Definicja: na czym polega odpowiedzialność pracownika?

Odpowiedzialność pracownika to odpowiedzialność finansowa zatrudnionego za szkodę wyrządzoną pracodawcy, współpracownikowi lub osobie trzeciej podczas wykonywania czynności zawodowych. Opiera się ona przede wszystkim na uregulowanej ustawowo w Niemczech odpowiedzialności osobistej. Zgodnie z tymi przepisami każdy odpowiada za swoje czyny i może być również pociągnięty do odpowiedzialności za ich skutki.

Jeśli jako pracownicy wyrządzicie szkodę finansową, to zasadniczo pracodawca może domagać się od Was pokrycia kosztów w ramach odpowiedzialności pracowniczej. Jest to jednak możliwe tylko pod pewnymi warunkami, gdyż prawo pracy chroni pracowników przed niesprawiedliwymi i nadmiernymi roszczeniami o zapłatę.

Ograniczona odpowiedzialność pracownika w Niemczech

W ramach odpowiedzialności osobistej pracodawca mógłby domagać się od pracownika zadośćuczynienia za szkody finansowe wyrządzone przez niego w związku z wykonywaniem czynności zawodowych. Czyli – teoretycznie – również za milionowe straty. Jednak w myśl zasady ograniczonej odpowiedzialności pracownika, ponosi on odpowiedzialność tylko wtedy, gdy szkody te zostały wyrządzone umyślnie lub w wyniku zaniedbania. Niezamierzony błąd, który zdarza się mimo zachowania największej staranności i ostrożności, nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji i nie prowadzi do odpowiedzialności w miejscu pracy.

Kiedy pracownik w Niemczech ponosi odpowiedzialność?

Ograniczona odpowiedzialność pracowników stanowi dodatkową ochronę, ale w żadnym wypadku nie powinna być traktowana jako gwarancja wolności od odpowiedzialności. Chociaż pracodawca musi zapłacić za niektóre szkody wyrządzone przez pracownika, to w pewnych okolicznościach może pociągnąć sprawcę szkód do odpowiedzialności. W tym celu muszą być spełnione dwa warunki:

  1. Obowiązki wynikające z umowy o pracę
    Odpowiedzialność pracownicza może wystąpić tylko wtedy, gdy szkoda powstanie podczas wykonywania przez pracowników ich obowiązków służbowych zgodnie z umową o pracę. Ponieważ z umowy oprócz obowiązków głównych mogą wynikać liczne obowiązki dodatkowe (co oznacza szeroki zakres zadań), w większości przypadków tak właśnie jest.
  2. Zawinione zachowanie
    Ze względu na ograniczoną odpowiedzialność pracowniczą, roszczenia z tytułu odpowiedzialności pracownika mogą powstać tylko w przypadku zawinionego zachowania. Jeśli pracownik przestrzega wszystkich środków bezpieczeństwa, pracuje starannie i jeżeli nie doszło do zawinionego błędu, wówczas nie musi płacić za wyrządzone szkody. Byłoby to nieproporcjonalne, gdyby pracodawcy mogli domagać się dużych kwot.

W zależności od zachowania pracownika, potencjalna odpowiedzialność oceniana jest według trzech poziomów zaniedbań.

Rekompensata za szkody powstałe w wyniku zaniedbania

To, czy pracownik może ponosić odpowiedzialność, a jeśli tak, to w jakim zakresie, jest oceniane na podstawie zaniedbań, jakich się dopuścił. Wyróżniono trzy stopnie – oraz szczególny przypadek celowego działania.

Rodzaj winy = zakres odpowiedzialności

  • Lekkie (zwykłe) zaniedbanie = brak odpowiedzialności

W przypadku zwykłego zaniedbania nie ma odpowiedzialności pracowniczej, a pracodawca musi sam zapłacić za szkody. Kategoria ta obejmuje niefortunne wypadki lub błędy, do których doszło mimo zachowania przez pracownika najwyższej staranności.

  • Średnie zaniedbanie = podział odpowiedzialności (udział zależny od indywidualnego przypadku)

Nie byliście dość uważni i ostrożni? W takim razie naruszenie obowiązku może mieścić się w kategorii średniego zaniedbania. W takim przypadku dochodzi do podziału odpowiedzialności. Oznacza to, że ustala się, za jaką część szkody musi zapłacić sam pracownik, a za jaką firma.

Takie przypadki zawsze rozpatrywane są indywidualnie. Ważnym czynnikiem jest to, czy  zadanie obarczone było dużym ryzykiem wyrządzenia szkody. Wówczas wina pracownika jest zazwyczaj mniejsza. Innymi decydującymi czynnikami są staż pracy, wynagrodzenie, a także wysokość faktycznie poniesionej szkody.

  • Rażące zaniedbanie = nieograniczona odpowiedzialność

W przypadku rażącego niedbalstwa nie obowiązuje już nawet ograniczona odpowiedzialność pracownicza. Jeśli można wyraźnie przewidzieć, że Wasze działania doprowadzą do szkody lub jeśli świadomie zignorujecie ważne środki ostrożności i zasady bezpieczeństwa, firma może pociągnąć Was do odpowiedzialności. Już choćby z tego powodu zawsze należy zachować najwyższą staranność w pracy, aby chronić się przed takimi surowymi konsekwencjami.

  • Szkoda wyrządzona umyślnie = nieograniczona odpowiedzialność

Szef działa Wam na nerwy i wyładowujecie swoją frustrację na klawiaturze, która w efekcie ulega uszkodzeniu? Chcecie odegrać się na złośliwym koledze i zrzucacie jego laptopa z biurka? Jeśli w grę wchodzi umyślne działanie, to oczywiście jako pracownicy ponosicie za nie odpowiedzialność. Rzecz jasna, pracodawca nie musi tolerować tego, że celowo wyrządzacie szkodę. Dotyczy to również sytuacji, gdy świadomie popełniacie błąd, który naraża firmę na koszty.

Co jeszcze grozi pracownikowi poza obowiązkiem pokrycia kosztów szkód?

Oprócz odpowiedzialności finansowej, pracodawcy może przysługiwać również odszkodowanie. Dodatkowo mogą pojawić się konsekwencje wynikające z prawa pracy. W zależności od sytuacji, Wasze zachowanie może być podstawą do udzielenia upomnienia – w najgorszym przypadku może być nawet podstawą do wypowiedzenia umowy o pracę w trybie natychmiastowym.

Ciężar dowodu spoczywa na pracodawcy

Kolejną korzyścią dla pracowników jest to, że ciężar dowodu spoczywa na pracodawcy. Jeśli pracodawca chce pociągnąć Was do odpowiedzialności za szkodę, to nie Wy musicie udowodnić, że dochowaliście najwyższej staranności – to Wasz szef musi wykazać, że doszło do średniego lub rażącego zaniedbania (albo nawet umyślnego działania na szkodę pracodawcy). W praktyce może to być czasem bardzo trudne.

To, czy był to prawdziwy pech, niefortunny wypadek, czy też jako pracownicy nie byliście wystarczająco ostrożni i skoncentrowani, jest po pewnym czasie trudne do sprawdzenia, a jeszcze trudniejsze do udowodnienia. W przypadku ewentualnej sprawy sądowej może to działać na Waszą korzyść.

Górna granica odpowiedzialności pracowników: jak drogo może ich kosztować niedbalstwo w miejscu pracy?

Zniszczyliście służbowy komputer? To drogi sprzęt, ale i tak trzeba za niego zapłacić tylko ułamek kwoty, jaką trzeba wydać na drogi sprzęt produkcyjny. W grę wchodzą tu kwoty rzędu kilkuset tysięcy, a nawet milionów euro. W przypadku odpowiedzialności pracownika, trzeba więc również wyjaśnić, czy istnieje górna granica. Ile wynosi maksymalna kwota, której można domagać się od zatrudnionego?

W zasadzie nie ma górnej granicy odpowiedzialności pracowniczej. Teoretycznie więc może istnieć pełna odpowiedzialność pracownika za wyrządzone szkody. Sądy pracy kierują się jednak zasadą proporcjonalności. Pracownik, który zarabia 40.000 euro rocznie, nie może tak po prostu ponieść pełnej odpowiedzialności za szkody liczone w milionach.

Orientacyjnie, w zależności od zaniedbania, stosuje się kwoty odpowiadające wysokości od jednego do trzech miesięcznych wynagrodzeń brutto. Jednak w zależności od sumy całkowitej, w przypadku rażącego niedbalstwa można zażądać od pracownika zapłaty pełnej kwoty.

Przecinkowce w Morzu Północnym i Bałtyckim: Oto jakie są objawy zakażenia

Wzrastająca temperatura wody w Morzu Północnym i Bałtyckim stanowi idealne warunki rozwoju dla niebezpiecznego patogenu: przecinkowców. Co można zrobić, aby zapobiec infekcji?

Jeśli małe rany lub otwarte obszary skóry zostaną zainfekowane po kąpieli w Morzu Północnym lub Bałtyckim, może to być infekcja przecinkowcami. Patogeny te rozprzestrzeniają się szybko w ciepłej wodzie o temperaturze powyżej 20 stopni Celsjusza. Mogą przedostać się do organizmu przez ledwo widoczne rany lub urazy powstałe w wodzie i spowodować poważne problemy.

Czym są przecinkowce?

Przecinkowce to grupa bakterii obejmująca ponad 20 gatunków. Wśród bakterii, które mogą powodować choroby, znajdują się głównie przecinkowce cholery (wywołujące chorobę biegunkową cholerę) oraz przecinkowce inne niż cholera – Vibrio vulnificus (wywołujące infekcje ran) i Vibrio parahaemolyticus (wywołujące zatrucia pokarmowe).

W Niemczech infekcje występują – choć rzadko – głównie z powodu Vibrio vulnificus. Wnikają one do organizmu przez małe rany podczas kąpieli w słonych wodach i mogą powodować poważne infekcje. Przecinkowce jako czynniki wywołujące zatrucia pokarmowe występują w Niemczech bardzo rzadko. To samo dotyczy przecinkowców cholery: Są one głównie sprowadzane z innych krajów i prowadzą do zaledwie dziesięciu przypadków rocznie.

W jakich wodach występują Vulnificus vibrios?

Vulnificus vibrios żyją w wodach o umiarkowanym zasoleniu, tj. w wodach morskich i słonawych. W Europie występują głównie w Morzu Bałtyckim, czasami także w Morzu Północnym i w lekko zasolonych wodach śródlądowych. Są one częścią normalnej flory bakteryjnej i nie wskazują na zanieczyszczenie wody fekaliami.

Ciepłe temperatury wody powyżej 20 stopni Celsjusza są idealne dla bakterii. Dlatego też w ciepłe lata namnażają się one szybko i mogą powodować problemy dla kąpiących się.

Jakie są typowe objawy zakażenia przecinkowcem?

Vulnificus vibriosa może powodować zakażenie ran. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle 12 do 72 godzin po kontakcie z patogenem. Wczesnym objawem zakażenia Vulnificus jest często miejscowy ból, który wydaje się nieproporcjonalnie silny, biorąc pod uwagę zwykle mniejszą ranę. Ponadto mogą wystąpić inne objawy, takie jak:

  • Skóra wokół rany staje się czerwona, gorąca i opuchnięta
  • Gorączka
  • Dreszcze
  • Miejscowe pęcherze

Jeśli infekcja jest leczona zbyt późno, skutkiem może być leczenie chirurgiczne, a nawet amputacja kończyn. U osób z osłabionym układem odpornościowym patogen często przedostaje się do krwiobiegu i powoduje zatrucie krwi. W 25 do 50 procentach przypadków jest to nawet śmiertelne.

Typowe grupy ryzyka obejmują zatem osoby starsze i z obniżoną odpornością oraz osoby z istniejącymi wcześniej schorzeniami, takimi jak cukrzyca, chora wątroba, rak lub choroby serca.

Jak leczy się zakażenie?

Zakażenie bakterią vulnificus jest zwykle leczone antybiotykami. Ponieważ takie zakażenie musi być leczone tak szybko, jak to możliwe, należy poinformować lekarza, że rana miała kontakt ze słoną wodą. Wynika to z faktu, że w przypadku pilnego podejrzenia zakażenia przecinkowcem nie należy długo czekać na mikrobiologiczne potwierdzenie wymazu.

Dobrą rzeczą jest to, że jeśli terapia przeciwdrobnoustrojowa zostanie zastosowana szybko, infekcje można kontrolować nawet u pacjentów wysokiego ryzyka.

źródło: t-online.de

Na czym polega zawód Tagesmutter i jak nią zostać?

Odkąd rodzicom w Niemczech przysługuje prawo do stosownej opieki dla dzieci poniżej trzeciego roku życia, miejsca w publicznych placówkach przedszkolnych stały się jeszcze bardziej ograniczone. W tej sytuacji na pomoc przychodzi osoba Tagesmutter. O tym na czym polega zawód Tagesmutter i jak nią zostać dowiecie się z poniższego artykułu.

Na czym polega zawód Tagesmutter?

Zawód Tagesmutter polega na sprawowaniu opieki nad obcymi dziećmi we własnym mieszkaniu. Tagesmutter mogą zostać zarówno kobiety, jak i mężczyźni (Tagesvater), którym opieka na dziećmi sprawia radość i gotowi są zajmować się nimi we własnych czterech ścianach. W przypadku, jeśli w domu są jeszcze własne dzieci, te znajdujące się pod opieką muszą być traktowane na równi z nimi. Warto się zastanowić, czy własne dzieci będą gotowe dzielić swoje zabawki z obcymi. Jeśli nie, to ciężko będzie uniknąć konfliktów. Należy mieć na uwadze również fakt, że dzieci te będą przebywały codziennie w określonych godzinach w naszym mieszkaniu w (w zależności od wybranego modelu), co warto uprzednio przedyskutować z partnerem. Aby móc zacząć pracę w roli Tagesmutter albo -vater należy zdobyć odpowiednie pozwolenie z Jugendamt. Pracę tą można wykonywać w kooperacji z Jugendamt, który w takiej sytuacji podsyła dzieci do opieki oraz płaci stałe stawki (również w trakcie choroby lub podczas urlopu) lub samodzielnie (wtedy stawki ustalamy samemu).

Jakie kryteria należy spełnić, aby zostać Tagesmutter/-vater?

Aby zostać Tagesmutter/-vater, należy zdobyć odpowiednie pozwolenie z Jugendamt. Zgodnie z §43 VIII księgi kodeksu prawa socjalnego pozwolenie to jest niezbędne jeśli:

  • Za opiekę płacone jest wynagrodzenie
  • Praca ta zajmuje więcej niż 15 godzin w tygodniu
  • Opieka trwa dłużej niz 3 miesiące
  • Pod opieką znajduje się do 5 dzieci
  • Opieka ma miejsce poza mieszkaniem osób uprawnionych do sprawowania władzy rodzicielskiej

Wymagania wobec Tagesmutter/-vater mogą być w zależności od kraju związkowego różne. Jugendamt przeprowadza najczęściej rozmowy kwalifikacyjne mające na celu sprawdzenie motywacji danej osoby oraz odwiedza mieszkania zainteresowanych. W związku z tym należy znać komunikatywnie język niemiecki.

Oprócz tego, aby zostać w Niemczech Tagesmutter należy:

  • Odbyć kształcenie w tym kierunku, które musi się składać z minimum 160 godzin lekcyjnych. Odpowiednie kursy są prowadzone przez różnego rodzaju instytucje, zarówno państwowe jak i prywatne. Warto poszukać przykładowo na stronach VHS (Volkshochschule), gdzie generalnie wszelkiego rodzaju kursy można odbyc po przystępnych cenach
  • Odbyć kurs pierwszej pomocy dla niemowląt oraz dzieci. Kursy te organizowane są przykładowo przez Niemiecki Czerwony Krzyż. Zdarza się, iż kurs pierwszej pomocy przeprowadzany jest wraz z kursem na Tagesmutter

Ważne: warto skontaktować się z pobliskim Jugendamtem i zasięgnąć tam informacji. Istnieje bowiem możliwość otrzymania dofinansowania na wybrany kurs. Pod poniższym linkiem znajdziecie wyszukiwarkę Jugendamtów:

Wyszukiwarka Jugendamtów

Jakie kryteria musi spełniać mieszkanie, aby zostało zaakceptowane przez Jugendamt?

Paragraf 43 ustęp 2 VIII księgi kodeksu prawa socjalnego reguluje wymagania dotyczące mieszkań potencjalnych Tagesmütter. Ich przydatność jest stwierdzana podczas wizyty pracownika Jugendamtu. Mieszkanie takie powinno spełniać następujące warunki:

  • Wystarczająca ilość miejsca do zabawy, a także odpoczynku
  • Możliwość snu (szczególnie w przypadku małych dzieci)
  • Zabawki i inne materiały edukacyjne
  • Odpowiedni standard czystości
  • Bezpieczeństwo dzieci – redukcja zagrożeń w mieszkaniu
  • Możliwość zabawy na łonie natury – niezbyt odległe położenie

Co po otrzymaniu pozwolenia z Jugendamt?

Po otrzymaniu pozwolenia z Jugendamt można rozpocząć pracę jako Tagesmutter/-vater. Urząd przyznaje pozwolenie na 5 lat oraz maksymalnie 5 dzieci. W przypadku kiedy dana osoba zamierza opiekować się większą liczbą dzieci konieczne będzie zdobycie odpowiedniego pedagogicznego wykształcenia (np. kształcenie zawodowe, niem. Ausbildung, jako przedszkolanka).

Ile może zarobić Tagesmutter?

W związku z tym, że praca jako Tagesmutter to praca na własny rachunek (za wyjątkiem kooperacji z Jugendamt), ciężko jednoznacznie określić zarobki w tej branży. Instytut ds. Opieki nad Dziećmi mówi o kwocie 5,50 euro od dziecka za godzinę. Kwota ta wynosi średnio pomiędzy 4 i 8 euro. Oczywiście są też opiekunki do dzieci, które otrzymują stawkę godzinową wynoszącą na przykład 12 euro. Zależy to w szczególności od kwalifikacji, doświadczenia i regionu. Dlatego doświadczona i popularna opiekunka może pobierać więcej opłat niż nowicjusze.

Formalności

W związku z tym, że jako Tagesmutter pracuje się na własny rachunek, należy samemu zadbać o ubezpieczenie zdrowotne. Istnieje możliwość ubezpieczenia się poprzez ubezpieczenie małżonka/-ki, jeśli dochód nie przekroczy 485 euro miesięcznie. Oprócz tego konieczne będzie zawarcie ubezpieczenia emerytalnego, jeśli zarobki przekraczają 400 euro miesięcznie. W tym wypadku należy koniecznie złożyć wniosek o „odpowiednią do zarobków składkę ubezpieczenia” (niem. „Antrag auf die einkommensgerechte Beitragszahlung”). Wbrew pozorom nie jest konieczne zgłaszanie działalności gospodarczej, ponieważ praca Tagesmutter traktowana jest jako „wolny zawód” (freiberufliche Tätigkeit). Konieczne będzie jednak zrobienie corocznego rozliczenia podatkowego.

Ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków

Opiekunowie dzieci są zobowiązani do samodzielnego zarejestrowania się w Berufsgenossenschaft für Gesundheits- und Wohlfahrtspflege (Stowarzyszenie Ubezpieczeń od Odpowiedzialności Pracodawcy za Opiekę Zdrowotną i Opiekę Społeczną) w momencie rozpoczęcia pracy i do wyrejestrowania się po zakończeniu pracy.

Jak oszczędzać w Niemczech będąc małżeństwem?

Jeśli braliście w Niemczech ślub przed rokiem 2006, doświadczyliście być może „Heiratsbeihilfe”. Co to jest? Chodzi tutaj o prezent ślubny, który wypłacany jest przez niemieckich pracodawców. Przed rokiem 2006, pracodawca mógł Wam dać z okazji ślubu pieniądze lub prezent o wartości do 315 euro i nie musieliście się z tego rozliczać i płacić podatku. Niestety od stycznia 2006 przepisy te już nie obowiązują. Jednak w Niemczech nadal istnieją pewne korzyści finansowe, które dodatkowo mogą osłodzić zawarcie małżeństwa.

Oszczędzanie na podatku dochodowym w Niemczech jako małżeństwo

Jako małżeństwo macie przewagę nad wolnymi związkami. W tym wypadku macie bowiem wybór między trzema kombinacjami klas podatkowych: IV i IV, IV i IV „mit Faktor” oraz III i V. Kiedy i która kombinacja najbardziej się opłaca, uzależnione jest od tego, ile małżonkowie zarabiają:

  • jeśli obydwoje zarabiają mniej więcej tyle samo, optymalna będzie kombinacja IV i IV „mit Faktor” lub IV i IV „ohne Faktor”
  • jeśli jeden z małżonków zarabia bardzo dużo a drugi bardzo mało lub nic, wtedy najbardziej opłaca się kombinacja III i V.

Największa korzyść dla małżonków to tzw. „Ehegattensplitting”, czyli wspólne opodatkowanie małżonków. Jeśli jesteście małżeństwem to automatycznie będziecie razem rozliczani – nawet bez składania wniosku. Oznacza to, że Wy i Wasz małżonek razem przygotowujecie zeznanie podatkowe i jesteście wtedy traktowani jak jeden podmiot. Pozwala to zaoszczędzić sporo czasu, ale też pieniędzy.

Jeśli natomiast będąc małżeństwem nadal chcecie się rozliczać osobno, wtedy oczywiście możecie tak zrobić. Należy w takiej sytuacji na pierwszej stronie deklaracji zaznaczyć okienko „Einzelveranlagung von Ehegatten/Lebenspartnern”, czyli zaznaczacie, że rozliczacie się pojedynczo. Zaletą takiego rozwiązania jest to, że Finanzamt przyporządkowuje wszystkie wpływy i wydatki jednej osobie. W przypadku wydatków specjalnych czy jakichś nietypowych obciążeń, korzyści z tego tytułu ma ten, kto za to płacił. Będąc małżeństwem można też wnioskować o wliczenie swoich wydatków po połowie.

Specjalne taryfy dla małżeństw w Niemczech

Małżeństwa płacą w Niemczech w wielu przypadkach mniejsze składki ubezpieczeniowe niż osoby nie będące w formalnym związku. Pierwsza opcja to bardzo korzystne specjalne taryfy, a druga opcja to możliwość przepisania dwóch odrębnych umów ubezpieczeniowych na jedno wspólne ubezpieczenie. Taką ofertę znajdziecie np. w zakresie ubezpieczeń samochodowych, OC czy ubezpieczeń sprzętów domowych. Warto porozmawiać z ubezpieczycielem i dowiedzieć się więcej na ten temat.

Dla małżeństw ciekawą opcją może być też zawarcie prywatnego dodatkowego ubezpieczenia emerytalnego, wspieranego przez państwo niemieckie (niem. Riester-Rente). Płaci się to co prawda z własnej kieszeni, ale państwo wspiera tą formę ubezpieczenia. Dodatki państwowe otrzymuje nie tylko ten, kto płaci za to ubezpieczenie, ale też jego małżonek.

Specjalne ubezpieczenie rodzinne w ramach ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego

Niemieckie ubezpieczenie zdrowotne obejmuje większą część lub nawet wszystkie koszty związane z chorobą – koszty wizyt u lekarza, leków oraz pobytu w szpitalu. Każdy ubezpieczony musi co miesiąc płacić składkę, aby móc skorzystać z takiej opcji. Jeśli natomiast jesteście małżeństwem, pojawia się tu możliwość ubezpieczenia rodzinnego w ramach ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego: jeden z małżonków płaci składki, a drugiego także obejmuje opieka ubezpieczeniowa: zdrowotna i pielęgnacyjna (przy spełnieniu kilku warunków). Dzieci też można bezpłatnie ubezpieczyć w ramach takiego pakietu.

W Niemczech można wykorzystać prawo do emerytury małżonka

Poprzez zawarcie małżeństwa nabieracie prawa do renty wdowiej, jeśli do śmierci byliście małżeństwem. Dodatkowo osoby, którym zmarł małżonek, mogą w danym i w kolejnym roku wykorzystać korzystną klasę podatkową III. Dopiero po upływie tego czasu tracicie ten przywilej i będziecie z powrotem traktowani przez państwo jako osoba samotna, czyli klasa podatkowa I – o ile oczywiście nie weźmiecie ponownie ślubu.

W przypadku rozwodu, punkty emerytalne obu małżonków są dodawane i potem po połowie rozdzielane na obu partnerów.

Wesele w małym gronie

Impreza weselna oznacza zazwyczaj duże koszty: suknia ślubna, kwiaty, jedzenie, picie, sala na przyjęcie – spokojnie można wydać na ten cel co najmniej kilka tysięcy euro. Tutaj można zaoszczędzić robiąc przyjęcie dla mniejszego grona osób. Jednak nie każdy tego chce, bo w końcu ślub bierze się tylko raz w życiu (przynajmniej zazwyczaj tak jest). Co ważne: kosztów związanych z przyjęciem weselnym i podróżą poślubną nie możecie odliczyć od podatku – robicie to w końcu dla własnej przyjemności 🙂

Hałaśliwy pies sąsiada: czy trzeba się z tym pogodzić? Co na ten temat mówią przepisy niemieckiego prawa?

Wystarczy wejść na podwórze lub minąć drzwi na klatce schodowej, by usłyszeć ogłuszające ujadanie psa sąsiada. Czy mieszkańcy Niemiec muszą to tolerować?

Nie, nie muszą. Lokatorzy mają obowiązek zadbania o to, aby ich psy nie powodowały nadmiernego hałasu uciążliwego dla pozostałych mieszkańców domu – wyjaśnia stowarzyszenie właścicieli Haus & Grund Deutschland. Granice tolerancji wyznaczają jednak także lokalne uwarunkowania w poszczególnych przypadkach.

Należy wziąć pod uwagę warunki lokalne

W stosunkowo cichym i spokojnym domu pozostali mieszkańcy muszą w mniejszym stopniu znosić hałas związany z posiadaniem psów przez sąsiadów niż na obszarach wiejskich lub w domach, w których i tak trzyma się wiele czworonogów.

Sporadyczne szczekanie musi być zawsze akceptowane. Jednak gdy pies szczeka nieprzerwanie przez dłuższy czas, a zwłaszcza w nocy, granice tolerancji zostają przekroczone.

W skrajnych przypadkach pozwolenie na posiadanie psa może zostać cofnięte

Nawet jeśli wynajmujący wyraźnie zgodził się na posiadanie psa, może cofnąć swoją zgodę, jeśli zwierzę w szczególny sposób zakłóca spokój, a najemca nic z tym nie robi. W skrajnych przypadkach może on nawet zostać zobowiązany do cofnięcia zgody przez innych mieszkańców. Jeśli mimo to najemca nadal trzyma zwierzę w mieszkaniu, grozi mu wypowiedzenie umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Tak wygląda sytuacja prawna dotycząca dwunożnych i czworonożnych zwierząt na terenie nieruchomości

Zasadniczo obowiązuje następująca zasada: zgodnie z poradnikiem opublikowanym przez stowarzyszenie użytkowników nieruchomości Verband Deutscher Grundstücksnutzer e.V. (VDGN), korzystanie z nieruchomości nie może być zakłócone lub może być zakłócone jedynie w nieznacznym stopniu. Jednak w niektórych przypadkach zwierzęta mogą hałasować. Trzy przykłady:

Psy: nie można nic zrobić przeciwko trzymaniu przez sąsiadów psów stosownie do wymagań gatunku – a zatem również przeciwko okazjonalnemu szczekaniu czworonogów. Jeśli jednak pies szczeka często i przez długi czas, sąsiadom może przysługiwać roszczenie o zaniechanie (niem. Unterlassungsanspruch). Na przykład Wyższy Sąd Krajowy w Kolonii orzekł, że gdy pies szczeka nieprzerwanie dłużej niż dziesięć minut i ogółem dłużej niż 30 minut dziennie, sąsiedzi nie muszą tego tolerować. Należy również przestrzegać okresów ciszy w porze obiadowej i w nocy (sygn. akt: 12 U 40/93).

Ptaki: pianie kogutów może być bardzo głośne. W związku z tym krzyki o wczesnej porze można również uznać za znaczne zakłócenie spokoju sąsiadów. Jednakże, jeśli trzymanie drobiu jest powszechną praktyką w danej okolicy – na przykład na wsi – tego rodzaju zakłócanie spokoju powinno być tolerowane. Niemniej jednak, w dzielnicy mieszkalnej sąsiedzi niekoniecznie muszą znosić głośno krzyczące papugi.

Żaby: nocny żabi koncert może zakłócać sen. W związku z tym sąsiedzi mają tak zwane prawo do obrony chronionego dobra przed naruszeniem (niem. Abwehranspruch) w przypadku przekroczenia wartości granicznych. Jednakże prawo ochrony przyrody stoi temu na przeszkodzie: żaby nie mogą być przenoszone bez specjalnego zezwolenia urzędu ochrony przyrody.

Źródło: www.t-online.de

Wystąpienie z kościoła katolickiego w Niemczech, czyli wszystko, co musicie wiedzieć o apostazji!

Stosunek kościoła do państwa dla Polaków mieszkających w Niemczech jest związany przede wszystkim z koniecznością płacenia „Kirchensteuer”, czyli obowiązkowego podatku kościelnego. Jedynym sposobem na uniknięcie płacenia go jest oficjalne wystąpienie z kościoła, czyli dokonanie apostazji.

Według prawa niemieckiego przynależność państwowa (czyli posiadane obywatelstwo) w tym przypadku nie odgrywa żadnej roli. Konieczne jest posiadania zameldowania na terenie Niemiec i fakt podleganiu obowiązkowi podatkowego w tym kraju.

Jak wystąpić z kościoła w Niemczech?

Wystąpienie z kościoła w Niemczech jest aktem administracyjnym dokonywanym w urzędzie państwowym. W zależności od landu zamieszkania akt ten odbywa się w sądzie rejonowym (Amtsgericht), w urzędzie stanu cywilnego (Standesamt), urzędzie miejskim (Bürgeramt), gminnym (Gemeindeamt) lub meldunkowym (Meldeamt). Akt wystąpienia z kościoła może też zostać dokonany u notariusza, z czym wiążą się dodatkowe koszty za wystawienie aktu notarialnego.

Akt apostazji musi być dokonany osobiście. Polega on na ustnym lub pisemnym określeniu woli wystąpienia ze wspólnoty religijnej w obecności urzędnika państwowego lub notariusza, który na tej podstawie wypełnia odpowiedni wniosek. Nie ma możliwości dokonania aktu apostazji w czyimś imieniu, online lub w formie korespondencyjnej.

Nie ma też możliwości wypełnienia formularza wystąpienia z kościoła w internecie i wydrukowania go celem przedłożenia odpowiedniemu urzędowi.

Osoba występująca z kościoła musi wylegitymować się za pomocą dokumentu tożsamości, czyli dowodu osobistego lub paszportu i przedłożyć zaświadczenie o meldunku na terenie Niemiec. W zależności od indywidualnej sytuacji może zaistnieć konieczność przedłożenia dodatkowych dokumentów. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim (małżeństwo zawarte w Niemczech) istnieje konieczność przedłożenia „Familienbuch”, czyli księgi zakładanej po ślubie w Urzędzie Stanu Cywilnego, zawierającej akt ślubu oraz dane osobowe małżonków i ich rodziców, do której wpisywane są wszelkie zmiany osobistych danych. W przypadku osób, które zawarły małżeństwo zagranicą, może zaistnieć konieczność przedłożenia przetłumaczonego i uwierzytelnionego aktu małżeństwa. W przypadku osób po rozwodzie urzędnik może zażądać przedłożenia decyzji sądu o rozwodzie.

Uwaga! W Niemczech nie jest konieczne jakiekolwiek uzasadnienie decyzji o wystąpieniu z kościoła.

Apostazja dzieci, osób niepełnoletnich oraz osób niezdolnych do czynności prawnych

W przypadku dzieci poniżej 12 roku życia aktu wystąpienia ze wspólnoty religijnej dokonują wspólnie ich przedstawiciele prawni, czyli rodzice. W przypadku gdy rodzice są rozwiedzeni, przedstawiciel prawny dziecka musi udowodnić, że posiada on wyłączną władzę rodzicielską (alleiniges Sorgerecht). W przypadku, gdy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, muszą oni wspólnie w imieniu dziecka wyrazić wolę wystąpienia z kościoła.

W przypadku osób niezdolnych do czynności prawnych (na przykład osób upośledzonych umysłowo) aktu apostaci dokonuje ich przedstawiciel prawny (gesetzlicher Vertreter), który jest uprawniony do opieki nad nimi (Personensorge).

Do apostazji dzieci w wieku od 12 do 14 lat potrzebna jest zarówno zgoda samego dziecka, jak i jego rodziców/opiekunów prawnych. Oznacza to, że w Niemczech rodzice nie mogę podjąć za dziecko decyzji o wystąpieniu z kościoła. Do dokonania aktu apostazji potrzebna jest w tym przypadku obecność fizyczna dziecka i jego opiekuna prawnego/opiekunów prawnych w urzędzie stanu cywilnego lub w sądzie rejonowym.

Dzieci po ukończeniu 14 roku życia mogą samodzielnie dokonać apostazji, także w przypadku, gdy ich opiekunowie prawnie się na to nie zgadzają. Oznacza to, że do wystąpienia ze wspólnoty religijnej nie jest konieczna zgoda rodziców.

Wystąpienie z kościoła w Niemczech: koszty i właściwe urzędy

Poniżej dowiecie się, gdzie można dokonać apostazji w Niemczech w zależności od landu oraz ile to kosztuje:

Baden-Württemberg (8% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi w zależności od gminy/okręgu administracyjnego od 10 od 60 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Bayern (8% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 35 euro (25 euro koszt procedury + 10 euro za wystawienie zaświadczenia o wystąpieniu z kościoła). W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Berlin (9% podatek kościelny)

  • Sąd Rejonowy (Amtsgericht) lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 30 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Brandenburg (9% podatek kościelny)

  • Sąd Rejonowy (Amtsgericht) lub notariusz,
  • Nie ma żadnych opłat urzędowych

Bremen (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego, notariusz lub bezpośrednio w odpowiednim urzędzie kościelnym lub w parafii. W przypadku kościoła katolickiego jest to AtriumKirche, Infozentrum + Cityseelsorge w Bremie.
  • Opłata urzędowa 5,50 euro w Urzędzie Stanu Cywilnego, w parafii i w AtriumKirche nie ma żadnych opłat.

Hamburg (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 31 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Hessen (9% podatek kościelny)

  • Urząd Miejski (Stadtverwaltung), właściwy Urząd Gminy (Gemeindeverwaltung) lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 30 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Mecklenburg-Vorpommern (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 12 euro, w przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Niedersachsen (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 25 euro, w przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Nordrhein-Westfalen (9% podatek kościelny)

  • Sąd Rejonowy (Amtsgericht) lub notariusz,
  • Dodatkowo: podanie informacji dotyczącej miejsca chrztu,
  • Opłata urzędowa wynosi 30 euro, istnieje możliwość złożenia wniosku o jej obniżenie z powodów socjalnych. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Rheinland-Pfalz (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 30 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Saarland (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego, w niektórych gminach w Urzędzie Spraw Obywatelskich (Bürgeramt) lub Urzędzie Meldunkowym (Meldeamt), a także u notariusza.
  • Dodatkowo: podanie informacji dotyczącej miejsca udzielenia chrztu.
  • Opłata urzędowa wynosi 32 euro, w przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Sachsen (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 26 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Sachsen-Anhalt (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 30 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Schleswig-Holstein (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 20 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Thüringen (9% podatek kościelny)

  • Urząd Stanu Cywilnego lub notariusz,
  • Opłata urzędowa wynosi 30 euro. W przypadku dokonania aktu apostazji u notariusza należy uiścić dodatkowe opłaty notarialne.

Wystąpiłem/am z kościoła w Niemczech: co dalej?

Po dokonaniu w Niemczech aktu apostazji i oficjalnym wystąpieniu z kościoła/wspólnoty religijnej jednostka administracji (lub notariusz), w którym zostało złożone oświadczenie woli, przekazuje tą informację następującym instytucjom i urzędom:

  • Kościół lub wspólnota religijna, z której dokonano wystąpienia,
  • Właściwy miejscowo urząd meldunkowy (Meldeamt),
  • Właściwy urząd finansowy (Finanzamt),
  • W przypadku osób pozostających w stanie małżeńskim: urząd stanu cywilnego, gdzie zostało zawarte małżeństwo.

Formalne wystąpienie z kościoła w Niemczech a zatajenie przynależności

Konieczność uiszczania podatku kościelnego jest zapisana w konstytucji niemieckiej w artykule 140. Oznacza to, że w przypadku osób będących członkami kościoła katolickiego lub innej wspólnoty religijnej występuje obowiązek podatkowy. Celem stwierdzenia obowiązku podatkowego i odprowadzenia podatku do odpowiedniego urzędu podczas zgłaszania zameldowania w urzędzie meldunkowym zawsze jest stawiane pytanie dotyczące przynależności religijnej.

W przypadku osób, które były ochrzczone zagranicą (na przykład w Polsce), a które mieszkając na terenie Niemiec wpisały do formularza meldunkowego, że nie należą do żadnej wspólnoty religijnej (öffentlich-rechtlichen Religionsgesellschaft), ma to konsekwencje prawne. Osoby te dopuszczają się mianowicie zatajenia przynależności we wspólnocie religijnej, co ze względu na regulacje prawne jest oszustwem podatkowym.

Brak deklaracji przynależności nie jest jednoznaczny z formalnym wystąpieniem z kościoła!

Dla osób, które zataiły przynależność do kościoła katolickiego lub innej wspólnoty religijnej, oznacza to, że w przypadku wyjścia na jaw oszustwa podatkowego będą musiały one opłacić zaległy podatek kościelny.

Czy apostazja w Niemczech jest równoznaczna z apostazję w Polsce?

W internecie można przeczytać, jakoby wystąpienie z kościoła katolickiego w Niemczech nie było równoznaczne z przeprowadzeniem apostazji w Polsce.

W Dekrecie Ogólnym Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła (Uchwała nr 20/370/2015 Konferencji Episkopatu Polski z dnia 7 października 2015 r.) jest stwierdzone w punkcie 1:

„Oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła wywołuje skutek formalny od chwili jego przyjęcia przez kompetentną władzę kościelną. Aby mogło być uznane za skuteczne, musi być:

  • Wyrażone przez osobę pełnoletnią (kan 98§ 1 i 2 KPK), zdolną do czynności prawnych, w sposób świadomy i wolny (kan. 124-126 KPK);
  • Złożone osobiście w formie pisemnej wobec proboszcza swego miejsca zamieszkania (stałego lub tymczasowego).

Cały dokument znajdziecie tutaj: episkopat.pl.

W Niemczech oświadczenie woli o wystąpieniu z kościoła jest składane przed urzędnikiem cywilnym. Według tego dekretu nie miałoby ono ważności, gdyż nie jest składane wobec proboszcza w stałym lub tymczasowym miejscu zamieszkania.

I tutaj rozpoczyna się kwestia sporna. W trakcie pobytu w Niemczech dłuższego niż trzy miesiące musicie się zameldować. Oznacza to, że Wasz proboszcz w Polsce i Wasza dotychczasowa parafia nie są już „właściwe miejscowo”. Takimi stają się wasza nowa parafia w miejscu zameldowania w Niemczech. Wasze oświadczenie woli o wystąpieniu z kościoła katolickiego zostaje zatem przekazane waszemu nowemu proboszczowi w Niemczech przez odpowiedni urząd i jest na mocy obowiązującego w tym kraju prawa prawomocne (rechtskräftig).

Czy polska parafia i polski proboszcz są informowani o waszej apostazji?

Wydaje się logiczne, że niemiecka parafia, do której wpłynęło zgłoszenie o apostazji, przekazuje tą informację dalej do Watykanu celem znalezienia właściwej miejscowo parafii, w której apostata został ochrzczony. Każdy proboszcz (także i ten w Polsce) ma mianowicie obowiązek dokonania odpowiedniego wpisu w księgach parafialnych.

W dwóch znanych nam przypadkach apostazji dokonanych w roku 2008 w Niemczech informacja ta rzeczywiście dotarła do parafii w Polsce. W obu przypadkach została ona upubliczniona w ogłoszeniach parafialnych odczytywanych na zakończenie mszy świętej. Czy procedura ta jest nadal praktykowana, trudno powiedzieć.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę na fakt, że polski kościół katolicki nie publikuje żadnych oficjalnych statystyk dotyczących apostazji. Liczba rzeczywistych wystąpień z kościoła jest zatem nieznana.

Konsekwencje i skutki apostazji

Osoby, które prawomocnie wystąpiły z kościoła, podlegają automatycznie karze ekskomuniki latae sententiae na mocy prawa kanonicznego. Ekskomunika nie musi być ogłoszona oficjalnie, aczkolwiek w obu znanych nam przypadkach została ona upubliczniona w parafii.

Dodatkowo apostaci nie mogą sprawować i przyjmować sakramentów, czyli ślub kościelny w formie kanonicznej nie jest dla nich możliwy. W takich przypadkach możliwe jest wzięcie ślub w formie przewidzianej dla małżeństw, w których jedno z przyszłych małżonków jest katolikiem, a drugie osobą bezwyznaniową lub członkiem innej wspólnoty religijnej.

Apostaci mają też zakaz wykonywania funkcji w kościele (bycie chrzestnym, świadkiem na ślubie, świadkiem bierzmowania) oraz zakaz przynależności do publicznych stowarzyszeń i organizacji kościelnych i katolickich.

Osoby, które wystąpiły z kościoła katolickiego, zostają także pozbawione możliwości pogrzebu religijnego.

Ponowne wstąpienie do kościoła

Wiele osób, które wystąpiły z kościoła katolickiego w Niemczech, żałuje czasem swojej decyzji. W takim przypadku istnieje możliwość ponownego wstąpienia do kościoła. Niestety, ponowne wstąpienie do kościoła nie jest możliwe w tym samych urzędzie, w który dokonano wystąpienia z tej organizacji.

W celu ponownego przyjęcia na łono kościoła w Niemczech należy udać się do parafii w dzielnicy zamieszkania. Procedura rozpoczyna się rozmową z księdzem. Czasem jest to jedna rozmowa, a czasem cały cykl rozmów mających na celu sprawdzenia i potwierdzenia, czy decyzja wynika z absolutnego przekonania o ponownym staniu się członkiem wspólnoty kościelnej.

Potrzebne dokumenty to metryka chrztu (można ją zdobyć w parafii rodzinnej w Polsce), data i miejsce przyjęcia pierwszej komunii i bierzmowania (informacje te można znaleźć na tak zwanych pamiątkach pierwszej komunii i pamiątkach bierzmowania). Powtórzenie tych sakramentów nie jest konieczne, gdyż raz udzielone są one ważne przez całe życie. Dodatkowo potrzebne będzie zaświadczenia o wystąpieniu z kościoła (Kirchenaustrittserklärung).

W momencie, gdy ksiądz prowadzący rozmowy jest przekonany o rzetelności postanowienia, pisze on do biskupa diecezji list, w którym prosi oficjalnie o przyjęcie do wspólnoty katolickiej. Osoba ubiegająca się będzie musiała potwierdzić wobec świadków, że jest w pełni świadomi swojej decyzji. W jaki sposób się to odbywa, jest sprawą indywidualną i zależy od parafii. Czasem odbywa się to podczas mszy, czasem w biurze parafialnym.

Z ponownym przystąpieniem do kościoła nie są związane żadne koszty, nie ma też dodatkowych opłat. Informacja o ponownym przystąpieniu do kościoła zostanie automatycznie przekazana do odpowiednich urzędów przez kancelarię parafialną.

Konsekwencją ponownego przystąpienia do kościoła jest ponowna konieczność płacenia podatku kościelnego. Warto wiedzieć, że nie ma konieczności wstecznego uiszczenia podatku za czas jako osoba bezwyznaniowa, czyli po wystąpieniu z kościoła i do ponownego wstąpienia do niego.