Wielu posiadaczy prawa jazdy kategorii B na samochody osobowe myśli o zdobyciu nowego zawodu związanego z przewozem osób. Niektórzy z nich posiadają nawet prawo jazdy klasy D na autobus zdobyte w Polsce i chcieliby używać go w Niemczech pracując zarobkowo jako kierowca w prywatnej lub publicznej firmie transportowej trudniącej się przewozem osób. Ale jak to zrobić? W tym artykule postaramy się odpowiedzieć na wszystkie pytania dotyczące prawa jazdy kategorii D na pojazdy autobusowe oraz możliwości zdobycia uprawnień kierowcy zawodowego. Serdecznie zapraszamy do lektury!
Prawa jazdy klasy D1, D1E, D, DE na autobus w Niemczech
Aby jeździć zarobkowo autobusem w Niemczech obowiązuje konieczność posiadania odpowiednich uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych przewożących więcej niż 8 osób. Uprawnienia takie można uzyskać po zdaniu egzaminu na prawo jazdy klasy D. Dodatkowo istnieje konieczność ukończenia specjalnego kursu zawodowego.
Posiadanie prawa jazdy klasy D (zwanego także „Der große Busführerschein“, czyli „duże prawo jazy autobusowe” upoważnia do prowadzenia pojazdów silnikowych posiadających więcej niż dziewięć miejsc siedzących wraz z siedzeniem kierowcy oraz z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej nie większej niż 750 kg). W przypadku prowadzenia pojazdu z przyczepą o całkowitej masie powyżej 750 kg wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii DE.
Prawo jazdy kategorii D1 zwane jest potocznie w Niemczech „Der kleine Busführerschein“, czyli „małe prawo jazdy autobusowe“. W przypadku posiadania prawa jazdy kategorii D1 kierowca może prowadzić autobusy i autokary o długości do 8 metrów, które zostały zaprojektowane i skonstruowane tak, aby przewozić do 17 osób włącznie z kierowcą (16 + 1). Prawo jazdy D1 uprawnia także do jazdy pojazdem autobusowym z przyczepą o maksymalnej dopuszczalnej masie całkowitej do 750 kg.
Kierowcy z uprawnieniami D1E mogą kierować zespołami pojazdów ciągnących, które składają się z pojazdu kategorii D1 i przyczepy o masie powyżej 750 kg.
Kategoria DE uprawnia do prowadzenia zespołów pojazdów kategorii D i przyczepy o maksymalnej dopuszczalnej masie powyżej 750 kg.
Dodatkowo obowiązuje regulacja, że jeżeli pojazd silnikowy został skonstruowany i zbudowany z przeznaczeniem przewozu osób, wymaga on co najmniej kategorii D1, niezależnie od liczby miejsc pasażerskich.
Uzyskanie prawa jazdy kategorii D w Niemczech
Aby zdobyć prawo jazdy upoważniające do zawodowego przewozu osób i przewozu osób w ramach działalności gospodarczej należy mieć skończone ukończone 21 lat dla kategorii D1 i D1E oraz 24 lata dla kategorii D i DE. Dodatkowo należy posiadać prawo jazdy kategorii B.
Do uzyskania prawa jazdy wymagany jest kurs teoretyczny i praktyczny oraz zdanie egzaminu. Aby uzyskać uprawnienia do przewozu pasażerów, konieczne jest także ukończenie szkolenia jako zawodowy kierowca w transporcie pasażerskim. Dodatkowo kandydat na kierowcę nie może mieć punktów karnych wpisanych w centralny rejestrze sprawców wykroczeń drogowych w Federalnym Urząd ds. Ruchu Drogowego (Kraftfahrt-Bundesamt) we Flensburgu.
Ile kosztuje prawo jazdy kategorii D w Niemczech?
Ogólnie uzyskanie prawa jazdy w Niemczech bez względu na kategorię to spory wydatek. Prawo jazdy upoważniające do prowadzenia pojazdów pasażerskich jest szczególnie drogie. Dla kandydatów oznacza to koszty związane ze szkoleniem teoretycznym, praktycznym, koszty zgłoszenia do egzaminu na teorię i z jazdy. Należy także doliczyć koszty badania lekarskiego, okulistycznego, kursu pierwszej pomocy oraz cenę zdjęć biometrycznych. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że tego typu kursy oferowane są wyłącznie przez specjalistyczne szkoły jazdy. W przypadku, gdy specjalistyczna szkoła jazdy znajduje się poza miejscem zamieszkania, konieczne jest uwzględnienie kosztów związanych z dojazdem na zajęcia.
Koszty stałe obejmują opłatę podstawową ok. 450 euro, wniosek o wydanie prawa jazdy (40-80 euro w zależności od szkoły), opłatę rejestracyjną w szkole nauki jazdy (od 150 euro wzwyż w zależności od miasta), opłaty egzaminacyjne za egzaminy praktyczne (151,13 euro – opłata w np. DEKRA) i teoretyczne (22,49 euro – kwota stała) oraz obowiązkowe lekcje jazdy.
Koszty ruchome uzależnione są od ilości godzin jazdy (obowiązkowych i dodatkowych). Cena za godzinę zależy od szkoły i jest bardzo zróżnicowana. Ustawodawstwo przewiduje minimalną liczbę poszczególnych godziny jazdy w zależności od doświadczenia oraz posiadanego kategorii prawa jazdy.
- Posiadanie prawa jazdy kat. B i/lub C1 oraz doświadczenie w jeździe samochodem poniżej dwóch lat:
- 45 godzin podstawowe szkolenie,
- 22 godziny jazdy poza terenem zabudowanym,
- 14 godzin jazdy po autostradzie,
- 8 godzin jazdy nocna.
- Posiadanie prawa jazdy kat. B i/lub C1 oraz doświadczenie w jeździe samochodem powyżej dwóch lat:
- 33 godziny podstawowe szkolenie,
- 12 godziny jazdy poza terenem zabudowanym,
- 8 godzin jazdy po autostradzie,
- 5 godzin jazdy nocna.
- Posiadanie prawa jazdy kat. C oraz doświadczenie w jeździe samochodem poniżej dwóch lat:
- 14 godzin podstawowe szkolenie,
- 16 godziny jazdy poza terenem zabudowanym,
- 8 godzin jazdy po autostradzie,
- 6 godzin jazdy nocna.
- Posiadanie prawa jazdy kat. C oraz doświadczenie w jeździe samochodem powyżej dwóch lat:
- 7 godzin podstawowe szkolenie,
- 8 godzin jazdy poza terenem zabudowanym,
- 4 godziny jazdy po autostradzie,
- 3 godziny jazdy nocna.
- Posiadanie prawa jazdy kat. D1 oraz doświadczenie w jeździe samochodem powyżej dwóch lat:
- 20 godzin podstawowe szkolenie,
- 5 godzin jazdy poza terenem zabudowanym,
- 5 godzin jazdy po autostradzie,
- 5 godzin jazdy nocna.
Godzina jazdy to 45 minut i w zależności od szkoły jazdy może kosztować 70 euro wzwyż.
Według uśrednionych danych udostępnionych przez niemieckie szkoły jazdy cena całkowita za prawo jazdy kategorii D może wynieść od 4.000 euro. Nie na tutaj określonej górnej granicy, gdyż zależy ona od indywidualnej ilości potrzebnych godziny jazdy.
Dodatkowo konieczne jest przedłożenie następujących dokumentów:
- Lekarskie badanie wzroku (inne badanie niż na prawo jazdy klasy B) uwzględniające pola widzenia, widzenia przestrzennego, motoryki oka, widzenia o zmierzchu, wrażliwości na olśnienie, widzenia kolorów oraz wykluczenie wad wzroku ograniczających pole widzenia. Cena to ok 40-70 euro w zależności od miejsca zamieszkania.
- Kurs pierwszej pomocy, czyli tak zwany „Großer Erste Hilfe Schein“. Jest rozbudowany, 16-godzinny trening oferowany przez między innymi Niemiecki Czerwony Krzyż, Arbeiter-Samariter-Bund. Jego koszty wynoszą do 50 do 80 euro w zależności od miejsca zamieszkania.
- Zaświadczenie lekarskie (wymagane zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia w sprawie prawa jazdy (FeV)). Badanie to może być przeprowadzone przez lekarza rodzinnego lub lekarza zakładowego, jego koszt to około 100-150 euro.
- Biometryczne zdjęcie – cena ok. 10-15 euro.
Badanie lekarskie
Do uzyskania prawa jazdy klasy C konieczne jest przeprowadzenie wspomnianego badania lekarskiego przewidzianego w załączniku nr 5 do FeV (Fahrerlaubnis-Verordnung – FeV). Ustawodawca stwierdza w tym zarządzeniu, że wszystkie osoby ubiegające się o wydanie lub przedłużenie okresu ważności prawa jazdy klas C, C1, CE, C1E, D, D1, DE, D1E oraz prawa jazdy do przewozu osób muszą się obowiązkowo poddać badaniu lekarskiemu. Badanie lekarskie może być przeprowadzone przez lekarza rodzinnego lub lekarza zakładowego w miejscu zamieszkania, a jego cena wynosi około 100-150 euro. Koszty te nie są pokrywane przez kasę chorych, gdyż są one z zasady ponoszone przez pracodawcę.
Celem badania jest ustalenie, czy istnieją jakiekolwiek choroby, które wykluczają przydatność lub warunkową przydatność do wykonywania zawodu kierowcy. Zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu i jego wyniki wydawane są na specjalnym, jednolitym dla całego kraju formularzu.
Uwaga: W przypadku stwierdzenia chorób nie ma możliwości podjęcia pracy w zawodzie kierowcy autobusowego.
Badanie okulistyczne
Każdy kierowca, który chce zdobyć prawo jazdy kategorii C musi poddać się specjalistycznemu badaniu wzroku zgodnie z załącznikiem 6 do rozporządzenia FeV (Fahrerlaubnis-Verordnung – FeV). Wzrok kandydata na kierowcę autobusu musi spełniać następujące wymagania:
- centralna, dzienna ostrość wzroku 0,8 dioptrii w każdym oku i 1,0 w obu oczach. W przypadku wady wzroku przekraczającej 8,0 dioptrii okulary należy zastąpić soczewkami kontaktowymi.
- Normalne widzenie kolorów z wystarczającym kontrastem i bezproblemowe widzenie o zmierzchu.
- Nieograniczone pole widzenia przy użyciu automatycznej półkuli w zakresie do 70 stopni w obie strony i do 30 stopni w górę i w dół.
- Normalne widzenie dwuoczne.
Cena badania okulistycznego wynosi 40-70 euro.
Kwalifikacje zawodowe i kształcenie kierowców
Zdobycie prawa jazdy kategorii D, DE lub D1 to dopiero część wymagań. Ustawa o kwalifikacji kierowców zawodowych z 2 grudnia 2020 roku oraz rozporządzenie z 17 grudnia 2020 przewiduje obowiązkowe zdobycie tak zwanej „Grundqualifikation” (kwalifikacje podstawowe) oraz regularne odnawianie kwalifikacji co 5 lat.
Kwalifikację podstawową w Niemczech można uzyskać poprzez zdobycie zawodu jako kierowca zawodowy w ramach dualnej nauki zawodu lub przyspieszoną kwalifikację podstawową. Aby uzyskać kwalifikacje podstawowe, należy najpierw zdać egzamin pisemny trwający 240 minut. Lista obszarów wiedzy do egzaminu znajduje się w załączniku do rozporządzenia (Verordnung über die Berufsausbildung zum Berufskraftfahrer/zur Berufskraftfahrerin). Egzamin praktyczny składa się z egzaminu na prawo jazdy, części praktycznej oraz postępowania w krytycznych sytuacjach na drodze. W przypadku kwalifikacji podstawowej absolwent nie musi jeszcze posiadać odpowiedniej klasy prawa jazdy.
Przyspieszoną kwalifikację podstawową uzyskuje się przez uczestnictwo w szkoleniu trwającym 140 godzin zegarowych (nie lekcyjnych) w certyfikowanym ośrodku szkoleniowym oraz pomyślne zaliczenie 90-minutowego egzaminu teoretycznego w IHK. Uczestnictwo w zajęciach jest obowiązkowe.
Uwgaga: Posiadanie odpowiedniej klasy prawa jazdy nie jest również wymagane do uzyskania podstawowej kwalifikacji w trybie normalnym lub przyspieszonym. Zdanie egzaminu na prawo jazdy kategorii D, DE lub D1 może odbyć się po uzyskaniu kwalifikacji.
Kwalifikacja podstawowa z końcowym egzaminem ustnym jest obowiązkowa dla kierowców, którzy uzyskali prawo jazdy na autobus po 10-tym września 2008.
Szkolenia okresowe po zdobyciu kwalifikacji zawodowych kierowcy autobusowego
W Niemczech każda osoba, która na stałe lub tymczasowo chce korzystać z prawa jazdy na przewożenie pasażerów autobusem w celach zarobkowych, musi również przedstawić certyfikat posiadania zawodowych kwalifikacji kierowcy. Certyfikat otrzymuje się po ukończeniu kursu szkoleniowego Berufskraftfahrer-Qualifikation im Personen-Verkehr. Szkolenie to obejmuje 5 modułów:
- – Moduł 1: Fahrgastsicherheit (Bezpieczeństwo pasażerów),
- – Moduł 2: Notfälle, Regeln und Vorschriften (Przepisy prawne dotyczące transportu pasażerów, higiena pracy i postępowanie w nagłych przypadkach),
- – Moduł 3: Sicherheitstechnik und Fahrsicherkeitstraining (Technika bezpieczeństwa i bezpieczeństwo jazdy),
- – Moduł 4: Erfolg und Image (Kierowca zawodowy jako usługodawca i specjalista),
- – Moduł 5: Ökologisches Fahren (Jeżdżenie ekologiczne i ochrona środowiska).
Cena pojedynczego modułu dla kierowcy w zależności od szkoły jazdy wynosi od 80 do 120 euro, szkolenie weekendowe to wydatek rzędu 400-800 euro. W zależności od indywidualnych przypadków mogą dojść dodatkowe koszty.
Według ustawy każdy zawodowy kierowca autobusowy musi co 5 lat odświeżyć swoje kwalifikacje i uzyskać przedłużenie uprawnień. Od maja 2021 roku przedłużenie uprawnień jest wpisywane w Niemczech do centralnego rejestru kierowców zawodowych. Kierowcy zawodowemu, który nie wziął udziału w obowiązkowym szkoleniu okresowym, grozi kara w wysokości do 5000 euro. Pracodawca, który zezwolił lub zlecił prowadzenie pojazdu kierowcy bez ważnego zaświadczenia o szkoleniu okresowym, może zostać ukarany grzywną w wysokości do 20.000 euro.
Centralny rejestr kwalifikacji zawodowych kierowców
Od maja 2021 r. został powołany w życie centralny, zdigitalizowany rejestr kwalifikacji zawodowych kierowców. W centralnym rejestrze zapisywane są aktualne kwalifikacje kierowców autobusowych i ciężarowych. Wprowadzenie cyfrowego systemy administrowania danymi kierowców ma na celu stopniowe wyeliminowanie papierowych certyfikatów szkoleniowych oraz wymianę informacji na obszarze Unii Europejskiej. Rejestr kwalifikacji kierowców zawodowych jest zarządzany przez Federalny Urząd ds. Transportu Samochodowego (KBA) we Flensburgu.
Dla zawodowych kierowców autobusowych oznacza to, że wspomniane okresowe świadectwo kwalifikacji kierowcy będzie wydawane w jednolity sposób na terenie całych Niemiec od 1 maja 2021 roku i zastępuje dotychczasowe wpisanie numeru klucza „95” w prawie jazdy.
Przedłużenie prawa jazdy
Według niemieckiego prawodawca zawodowe prawo jazdy kategorii D musi być odnawiane co 5 lat. W takim przypadku mogą powstać koszty wynikające z konieczności przedłożenia następujących dokumentów:
- Aktualne zaświadczenie lekarskie: około 30 – 40 Euro,
- Aktualne badanie okulistyczne (kompleksowe badanie wzroku z rozpoznaniem pola widzenia): ok. 70-100 euro,
- Pisemny wniosek o przedłużenie ważności prawa jazdy: około 30 euro,
- Aktualne zdjęcia paszportowe (biometryczne): różne ceny, w zależności od fotografa, w zasadzie 20-40 euro
- Przedłużenie karty kierowcy: ok. 35 – 40 Euro,
Nie jest konieczne powtarzanie kursu pierwszej pomocy, aczkolwiek zalecane jest okresowe odświeżanie wiedzy z tego zakresu. Dodatkowo istnieje ustawowa konieczność odbycia okresowego kursu doskonalenia zawodowego (Berufskraftfahrer-Qualifikation) co 5 lat. Szkolenie trwa 35 godzin i jest obowiązkowe dla każdego kierowcy zawodowego. Brak uczestnictwa powoduje utratę uprawnień kierowcy zawodowego. Ceny za szkolenie są zróżnicowane w zależności od szkoły jazdy lub instytucji kształceniowej.
Uwaga: Dla kierowców powyżej 50-go roku życia obowiązuję specjalne przepisy i dodatkowe badania lekarskie. Ich brak dotyczące przedłużenia prawa jazdy!
Zawodowe prawo jazdy zdobyte Polsce, a jego ważność w Niemczech
Ważność polskiego prawa jazdy zawodowego kategorii D, DE, D1 i DE1 w Niemczech jest inna niż zwykłego prawa jazdy kategorii B lub BE. Prawo jazdy kategorii D, D1, DE lub D1E jest ważne w Republice Federalnej tylko do pięciu lat od daty wydania do w Polsce. Po upływie tego czasu należy bezwzględnie wymienić prawo jazdy na niemieckie. Jest to także związane z ukończeniem wszystkich obowiązkowych kursów oraz zrobieniem badań lekarskich i okulistycznych
Według aktualnie obowiązującej regulacji prawnej polskie prawo jazdy może zostać zmienione na niemieckie po złożeniu pisemnego wniosku. Do wniosku o niemieckie prawo jazdy należy załączyć następujące dokumenty:
- dokument identyfikacji osoby (kopia dowodu osobistego lub paszportu),
- potwierdzenie zameldowania z niemieckiego biura meldunkowego (Einwohnermeldeamt, Bürgerberatung/Bürgerservice),
- aktualne zdjęcie biometryczne,
- oryginał prawa jazdy wydany w kraju.
Polskich kierowców pracujących w Niemczech dla niemieckich firm obowiązuję takie same przepisy o szkoleniach, jak kierowców niemieckich.
W przypadku osiągnięcia przez kierowcę 50-tego roku życia musi się on poddać obowiązkowym badaniom lekarskim celem przedłużenia ważności prawa jazdy. Dodatkowo konieczne jest ukończenie kursów wymaganych w myśl przepisów ustawy o kwalifikacjach zawodowych kierowców (BKrFQG) oraz rozporządzenia o kwalifikacjach zawodowych kierowców (BKrFQV).
Uwaga: Po wydaniu niemieckiego prawa jazdy zagraniczne prawo jazdy jest zatrzymywane i zwracane organowi, który je wydał.
