Przymusowy urlop w Niemczech (Betriebsferien): najważniejsze pytania i odpowiedzi

Prawo pracodawcy do udzielania poleceń pracownikom (niem. Direktionsrecht) pozwala pracodawcom w Niemczech wysłać pracownika na przymusowy urlop (niem. Zwangsurlaub). Często jest to tak zwana „przerwa urlopowa” (niem. „Betriebsferien”). Ma ona miejsce zazwyczaj w przedsiębiorstwach prowadzących działalność sezonową lub w firmach, które nie mogą funkcjonować bez właściciela. Przykładem mogą być gabinety lekarskie. Jednak przymusowy urlop może być również środkiem zastosowanym w związku ze złą sytuacją w zakresie zamówień lub kryzysem, który dotknął przedsiębiorstwo. Tym niemniej, aby wysłać pracowników na taki przymusowy urlop, muszą być spełnione pewne warunki. Pracodawcy muszą brać pod uwagę określone prawa pracowników…

Definicja urlopu przymusowego: co wolno pracodawcy w Niemczech?

Co do zasady pracodawcy mogą zarządzić przymusowy urlop lub przerwę urlopową w zakładzie pracy na podstawie przysługującego im prawa do udzielania poleceń pracownikom. Zgodnie z § 7 ust. 1 federalnej ustawy o urlopach (niem. Bundesurlaubsgesetz, BUrlG), warunkiem są „pilne potrzeby zakładu pracy”. Tylko wtedy, gdy jest on spełniony, pracodawca nie musi brać pod uwagę preferencji pracowników przy ustalaniu terminu urlopu. Ponadto, zgodnie z § 87 ustawy o statucie przedsiębiorstwa (niem. Betriebsverfassungsgesetz, BetrVG), rada zakładowa – jeśli istnieje – musi wyrazić zgodę na przerwę urlopową w zakładzie pracy. Zarządzenie urlopu przymusowego musi być też zgodne z obowiązującymi ustawami, układami zbiorowymi, porozumieniami zakładowymi i indywidualnymi umowami o pracę.

Natomiast urlop przymusowy nie jest dopuszczalny w przypadku problemów operacyjnych lub braku zamówień, za które odpowiada kierownictwo. Okresowe wahania lub awarie maszyn są częścią ryzyka gospodarczego przedsiębiorcy. Negatywne konsekwencje z tym związane nie mogą być przerzucane na pracowników.

Nadrzędne względy związane z interesami przedsiębiorstwa oto przykłady

Ogólnie rzecz biorąc pracodawca w Niemczech powinien brać pod uwagę zaproponowane przez pracowników terminy urlopów. Jeśli wniosek o urlop jest prawidłowy pod względem formalnym i złożony w terminie, pracodawca musi go zatwierdzić. Wyjątkiem są „nadrzędne względy związane z interesami przedsiębiorstwa”. Zaliczają się do nich na przykład zakończenie ważnego projektu, szczyty sezonu (na przykład w handlu detalicznym przed świętami Bożego Narodzenia), fale zachorowań lub zła sytuacja w zakresie zamówień w czasie wakacji. W takich przypadkach pracodawca może zakazać brania urlopu albo wręcz przeciwnie – nakazać pracownikom wzięcie urlopu przymusowego.

Ma to miejsce często w gospodach znajdujących się w miejscowościach wypoczynkowych. Poza sezonem wakacyjnym niewiele się tam dzieje. Biznes przestaje się opłacać. W związku z tym karczmarze zamykają lokale na kilka tygodni. W kancelarii adwokackiej lub w gabinecie lekarskim asystenci medyczni lub pracownicy biurowi również mają przerwę, gdy jedyny w firmie adwokat lub lekarz udaje się na urlop. Takie przerwy urlopowe w zakładzie pracy są zazwyczaj zapisane w umowie o pracę. Powtarzają się co roku o tej samej porze.

Czy dopuszczalny jest przymusowy urlop ze względu na złą sytuację w zakresie zamówień?

Kryzysy w firmie mogą przyjść niespodziewanie, czego dowodem jest pandemia koronawirusa. Stanowiła ona zagrożenie dla dalszego istnienia wielu firm i przyczyniła się do spadku zamówień. Brak klientów, opóźnienia w dostawach, fala upadłości wśród dostawców… Jeśli szef nie widzi innego sposobu na uratowanie firmy przed niewypłacalnością, może narzucić pracownikom przymusowy urlop. Jeśli jednak w przedsiębiorstwie działa rada zakładowa, wówczas to zarządzenie musi być z nią uzgodnione (§ 87 ust. 1 nr 5 BetrVG).

Ponadto wcześniej należy wyczerpać inne, mniej dotkliwe środki (o czym szerzej poniżej). Na przykład:

  • wykorzystanie zgromadzonych godzin nadliczbowych
  • skrócenie czasu pracy
  • ograniczenie pracy zmianowej
  • zwolnienie pracowników tymczasowych

Przymusowy urlop w dni robocze między świętami: czy jest to dopuszczalne?

Odpowiedź jest krótka: nie. Pracownicy chętnie wykorzystują dni robocze między świętami, aby dłużej cieszyć się wolnym od pracy. Jednak pracodawca nie może tak po prostu nakazać pracownikom wzięcia wolnego w tych dniach. Jest to dopuszczalne tylko wtedy, gdy wynika to z „pilnych potrzeb zakładu pracy”. Może się tak jednak zdarzyć w mniejszych firmach, jeśli szef weźmie urlop w dniu roboczym między świętami, a jego obecność w firmie jest niezbędna do prowadzenia działalności. W tym przypadku jednak szef musi ogłosić swoje plany urlopowe z dużym wyprzedzeniem, aby pracownicy mogli się odpowiednio przygotować.

Czy dni przymusowego urlopu są odejmowane od przysługujących pracownikowi dni urlopu wypoczynkowego?

Urlop przymusowy traktowany jest w taki sam sposób jak zatwierdzony urlop wypoczynkowy. Oznacza to, że pracownicy otrzymują za ten okres pełne wynagrodzenie. Jednocześnie dni urlopu przymusowego są odejmowane od przysługujących pracownikowi dni urlopu wypoczynkowego. Przerwa urlopowa w zakładzie pracy nie może jednak „pochłonąć” całego urlopu przysługującego pracownikowi.

Z jakim wyprzedzeniem należy poinformować o tym, że pracownicy muszą wziąć urlop we wskazanym terminie?

Tak naprawdę nie ma regulacji prawnej dotyczącej tego, z jakim wyprzedzeniem należy poinformować pracowników o terminie przymusowego urlopu. Wśród prawników panuje przekonanie, że powinno być to ogłoszone z co najmniej 6-miesięcznym wyprzedzeniem. Przerwy urlopowe w firmie powinny być zapowiedziane jeszcze przed rozpoczęciem roku urlopowego. Dzięki temu pracownicy mogą uwzględnić to w swoich planach z odpowiednim wyprzedzeniem. Jednak według niektórych prawników specjalizujących się w prawie pracy, podczas nagłych kryzysów – takich jak np. pandemia koronawirusa – dopuszczalne jest także poinformowanie o tym fakcie z mniejszym wyprzedzeniem.

Jak długo może trwać urlop przymusowy?

Nie ma górnej granicy jeśli chodzi o dopuszczalną ilość dni przymusowego urlopu. Zgodnie z orzeczeniem Federalnego Sądu Pracy (niem. Bundesarbeitsgericht, BAG, sygn. akt: 1 ABR 79/79) pracodawca może jednak tylko częściowo zaplanować to, kiedy pracownicy skorzystają z przysługującego im urlopu. Część urlopu wypoczynkowego musi pozostać w gestii pracownika, który będzie mógł swobodnie zaplanować, w jakim terminie z niego skorzysta. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem odpowiada to 2/5 wymiaru urlopu, co oznacza, że z reguły dwa tygodnie urlopu będzie mógł wziąć w wybranym przez siebie terminie.

Problemem dla pracodawców są urlopy, które zostały już zatwierdzone. Przełożony nie może tak po prostu cofnąć zgody. Jeśli mimo to zapadnie decyzja o nieprzewidzianym urlopie przymusowym, pracownicy ci mogą pozostać w domu zachowując prawo do pełnego wynagrodzenia za ten czas.

Czy urlop przymusowy jest płatny?

Tak, nawet w przypadku urlopu przymusowego pracownikom nadal wypłacane jest normalne wynagrodzenie. Pracownicy otrzymują w tym czasie wynagrodzenie za urlop (niem. Urlaubsentgelt) – nie należy go mylić z dodatkiem urlopowym (niem. Urlaubsgeld).

Alternatywy dla urlopu przymusowego

Jeśli firma znajdzie się w trudnej sytuacji finansowej, właściciel często próbuje na wszelkie sposoby uniknąć zwolnień i uratować firmę. Jedną z możliwości jest właśnie nakazanie pracownikom wzięcia przymusowego urlopu. Ale są też inne alternatywy:

  • wykorzystanie zgromadzonych godzin nadliczbowych
    W sytuacji kryzysowej w pierwszej kolejności można (i należy) wziąć urlop za nadgodziny. Jednakże narzucenie pracownikom takiego rozwiązania wymaga zgody rady zakładowej.
  • Kurzarbeit
    Pracodawca może wystąpić do Federalnej Agencji Pracy z wnioskiem o wprowadzenie skróconego czasu pracy (niem. Kurzarbeit). Wymiar pracy ulega wówczas zmniejszeniu o dziesięć procent i w takim samym stopniu zmniejsza się wynagrodzenie pracowników. Przysługuje im za to tzw. Kurzarbeitergeld, czyli zasiłek z tytułu skróconego czasu pracy. Z reguły wypłacane jest 60 proc. wynagrodzenia netto. Jeśli w gospodarstwie domowym świadczeniobiorcy mieszka co najmniej jedno dziecko, otrzymuje on 67 proc. „brakującej” pensji netto. Na to rozwiązanie również musi wyrazić zgodę rada zakładowa.
  • skrócenie czasu pracy
    Rozwiązanie polegające na skróceniu czasu pracy jest często uregulowane w układach zbiorowych. Podobnie jest z wynagrodzeniem pracowników. Jeśli nie ma takiej klauzuli, pracodawca musi uzyskać na to zgodę związków zawodowych, rady zakładowej i pracowników.
  • zmniejszenie dodatków do wynagrodzenia
    Chodzi m.in. o tzw. Weihnachtsgeld, czyli dodatek pieniężny z tytułu świąt oraz dodatek urlopowy – Urlaubsgeld. Również w tym przypadku decydujące znaczenie ma układ zbiorowy pracy: jeśli istnieje odpowiednia klauzula, która pozwala na rezygnację z przyznawania dodatków z przyczyn ekonomicznych, nic nie stoi na przeszkodzie, by zastosować takie rozwiązanie. Jeśli brakuje takiego uregulowania, pracodawca nie może odmówić przyznania dodatków i premii – nawet jeśli rada zakładowa wyrazi na to zgodę.

To, czy firma pokona kryzys, w największym stopniu zależy od pracowników. Aby zażegnać groźbę zwolnienia i bezrobocia, wielu jest skłonnych pójść na kompromis i zaakceptować cięcia finansowe. Pracodawcy powinni więc otwarcie rozmawiać z pracownikami i wyjaśnić im przyczyny niezbędnych działań oszczędnościowych.

10 najpopularniejszych szlaków turystycznych w Niemczech: wszystkie znajdują się w Bawarii

Wyciszyć się, zrobić coś dla zdrowia i jednocześnie cieszyć się wspaniałą przyrodą? Na to wszystko pozwala jedna z najpopularniejszych wśród Niemców aktywności: piesze wędrówki. Firma Strava, z aplikacji której korzystają miłośnicy sportu, aby śledzić pokonywane trasy, wybrała dziesięć najpopularniejszych szlaków turystycznych w Niemczech i jak się okazuje, wszystkie znajdują się w Bawarii. Z tego artykułu dowiecie się, po jakich szlakach najchętniej wędrują mieszkańcy Niemiec.

Które szlaki turystyczne w Niemczech są szczególnie popularne?

Niemcy szczególnie upodobali sobie spacery w dni świąteczne. Od czasu pandemii koronawirusa liczba odbywanych wędrówek wzrosła aż trzykrotnie. Popularnością cieszą się również wypady weekendowe. Jednak terminem najczęściej wybieranym przez niemieckich turystów w ciągu roku jest weekend, w którym przypadają Zielone Świątki.

„Rosnąca popularność turystyki pieszej w Europie to trend, który obserwujemy na całym świecie, ponieważ po okresie pandemii wielu z nas chce wyjść na łono natury. Tego lata widzieliśmy, że więcej osób niż kiedykolwiek wcześniej wybierało się na pobliskie szlaki, ale także szukało wymagających tras z dala od swojego miejsca zamieszkania” – powiedział Michael Horvath, CEO i współzałożyciel firmy Strava.

Szczególnie okolice Garmisch-Partenkirchen są niezwykle popularne wśród miłośników pieszych wędrówek w Niemczech. Ale z analizy przeprowadzonej przez firmę Strava wynika, że mieszkańcy tego kraju cenią sobie również spacery w regionie Berchtesgadener Land. Oto 10 najpopularniejszych szlaków turystycznych w Niemczech.

Miejsce 1: Hammersbach – Höllentalklamm

Najpopularniejszym szlakiem wśród amatorów turystyki pieszej w Niemczech jest ten prowadzący z Hammersbach do wąwozu Höllentalklamm w okolicy Garmisch-Partenkirchen.

Do pokonania jest tu dystans 2,31 km, różnica wysokości wynosi 210 m, a średnie nachylenie 9,1%. Z danych zarejestrowanych przez aplikację Strava wynika, że najlepszemu piechurowi przejście tej trasy zajęło dobry kwadrans.

Miejsce 2: Mitterkaser Alm – Watzmannhaus

Innym bardzo popularnym terenem do uprawiania turystyki pieszej jest Berchtesgadener Land. Na trasie z Mitterkaser Alm do Watzmannhaus do pokonania jest dystans 2,13 km. Różnica wysokości wynosi 490 m, a nachylenie 23%.

Według portalu Strava, najlepszy wędrowiec potrzebował mniej niż pół godziny, aby przebyć drugą najpopularniejszą trasę turystyczną w Niemczech

Miejsce 3: Brunntalgrat-Steig 

Na trzecim miejscu wśród najpopularniejszych szlaków turystycznych w Niemczech jest Brunntalgrat-Steig w pobliżu Garmisch-Partenkirchen. Szlak ma długość 1,07 km, różnica wysokości wynosi 147 m, a nachylenie 13,7%. Według portalu Strava, najszybszy turysta potrzebował mniej niż dziesięć minut na pokonanie tej trasy.

Miejsce 4: Knorrhütte – Münchner Haus Steig 

Kolejnym popularnym szlakiem turystycznym w pobliżu Garmisch-Partenkirchen jest trasa z Knorrhütte do Münchner Haus Steig. Do pokonania są 4 km, różnica wysokości wynosi 865 m, a nachylenie 21,6%.

Nawet doświadczeni wędrowcy potrzebują ponad godzinę na pokonanie popularnej trasy prowadzącej ze schroniska Knorrhütte do Münchner Haus Steig.

Miejsce 5: Höllentalangerhütte – wejście na via ferratę w pobliżu Garmisch-Partenkirchen 

Według portalu Strava, na piątym miejscu wśród najpopularniejszych szlaków turystycznych w Niemczech znajduje się ścieżka prowadząca od schroniska Höllentalangerhütte do wejścia na via ferratę w pobliżu Garmisch-Partenkirchen.

Trasa ta ma długość 1,15 km, różnica wysokości wynosi 184 m, a nachylenie 15,8%. Doświadczeni wędrowcy potrzebują około kwadransa, aby pokonać ten popularny szlak turystyczny w okolicy Garmisch-Partenkirchen.

Miejsca 6 do 10

W pierwszej dziesiątce najpopularniejszych szlaków turystycznych w Niemczech znalazły się ponadto: trasa z Grüner Buckel do lodowca w pobliżu Garmisch-Partenkirchen, Watzmannüberschreitung z Mittelspitze do Südspitze w pobliżu Berchtesgaden, szlak z Jochberg do Kesselberg w pobliżu jeziora Walchensee, trasa z Alpspitze do via ferraty w pobliżu Garmisch-Partenkirchen oraz Sonntraten Steig niedaleko miasta Bad Tölz.

Niemieckie prawo najmu: jak często właściciel może wchodzić do wynajmowanego lokalu?

Czy wynajmujący w Niemczech ma prawo do kontroli lokalu bez podania uzasadnienia? Czy musi zapowiedzieć wizytę? I czy oględzin mieszkania mogą też dokonywać osoby trzecie?

My home is my castle – co na język polski tłumaczy się mniej więcej tak: „mój dom jest moją twierdzą”. To powiedzenie nie dotyczy tylko właścicieli. Również lokatorzy mają prawo do niezakłóconego korzystania z wynajmowanego lokalu. Wynajmujący nie może tak po prostu zadzwonić do drzwi najemcy i powiedzieć, że chce dokonać kontroli wynajmowanych pomieszczeń i zobaczyć, w jakim stanie jest mieszkanie.

Prawo gospodarza domu z wyjątkami

„Zasadniczo najemcy przysługuje wyłączne prawo gospodarza w mieszkaniu, które wynajął” – twierdzi stowarzyszenie reprezentujące interesy lokatorów w Hamburgu.

Jednak niewątpliwie istnieją sytuacje, w których właściciele mogą uzyskać dostęp do wynajmowanego mieszkania. „Tak jest na przykład wtedy, gdy najemca zgłosił wadę, a wynajmujący chce to sprawdzić i zlecić usunięcie usterek” – wyjaśnia berlińskie stowarzyszenie lokatorów.

Właściciel może również wejść do mieszkania w sytuacji planowanej sprzedaży domu lub mieszkania, jego ponownego wynajęcia lub modernizacji. „Wynajmujący ma prawo do kontroli po upływie 5-10 lat najmu w celu przeprowadzenia ewentualnych niezbędnych prac remontowych” – wyjaśnia stowarzyszenie właścicieli Haus & Grund Deutschland w Berlinie.

Może też zaistnieć konieczność regularnego sprawdzania przez wynajmującego urządzeń technicznych w mieszkaniu. Dotyczy to zwłaszcza starszych instalacji oraz systemów podatnych na awarie.

Prawo do wizyty podczas odczytu liczników

„Także instalacja i odczyt liczników wody i ciepła uprawnia właściciela do wejścia do wynajmowanego mieszkania” – podkreśla Haus & Grund. Niemniej jednak wynajmujący lub firma, której to zlecił, ma obowiązek zapowiedzieć wizytę z odpowiednim wyprzedzeniem (3-7 dni w przypadku najemców aktywnych zawodowo). Taką decyzję podjął sąd rejonowy w Berlinie-Schöneberg oraz sąd okręgowy we Frankfurcie nad Menem.

„W przypadku niepracujących najemców wystarczy zapowiedzieć wizytę z 24-godzinnym wyprzedzeniem” – wyjaśnia stowarzyszenie lokatorów. Wszystko jednak zależy od tego, co ma być przedmiotem kontroli. Jeśli wady muszą być usunięte w trybie pilnym, np. ze względu na grożące niebezpieczeństwo, okres ten może być krótszy.

Podejrzenie naruszenia umowy

Także podejrzenie zachowania niezgodnego z umową może uprawniać właściciela do wejścia do wynajmowanego mieszkania. Przykład: zapach stęchlizny dochodzący z mieszkania, który może rodzić obawy o zawilgocenie lokalu i rozwój pleśni. Inny przykład: szkody spowodowane przez wilgoć w sąsiednim mieszkaniu świadczące o tym, że w wynajmowanym mieszkaniu pękła rura.

Jeśli wynajmujący wejdzie do mieszkania za zgodą najemcy, niekoniecznie ma prawo do skontrolowania wszystkich pomieszczeń. „Jeśli np. uszkodzenie, które ma obejrzeć, znajduje się w salonie, może wejść tylko do odpowiednich pomieszczeń przejściowych, aby dostać się do salonu” – tłumaczy Haus & Grund.

Wizyta może trwać do 45 minut

Jeśli właściciel chce zaoferować mieszkanie nowym lokatorom lub osobom zainteresowanym kupnem, to może on pokazać wszystkie pomieszczenia. Czas trwania wizyt powinien być jednak ograniczony do 30-45 minut – twierdzi Haus & Grund, powołując się na orzeczenie sądu okręgowego we Frankfurcie nad Menem.

Wizyty te mogą odbywać się w określonych godzinach. Według Niemieckiego Stowarzyszenia Lokatorów, za stosowne uznaje się umawianie wizyt w dni powszednie między godziną 10:00 a 13:00 oraz między 16:00 a 18:00.

Niemcy: czy osoby owdowiałe mogą liczyć na ulgi podatkowe?

Utrata partnera jest nie tylko trudnym i bolesnym doświadczeniem, ale często wiąże się także z dużym obciążeniem finansowym. Dlatego też niemieckie prawo podatkowe przewiduje specjalne regulacje dotyczące wdów i wdowców.

Jeżeli małżeństwo kończy się z powodu śmierci jednego z partnerów, obowiązuje specjalna zasada: chociaż wdowy i wdowcy są z prawnego punktu widzenia uznawani za osoby samotne, nie są oni od razu zaliczani do 1. klasy podatkowej. Oto co powinny wiedzieć osoby owdowiałe mieszkające w Niemczech.

Do jakiej klasy podatkowej należą w Niemczech osoby owdowiałe?

Osoby owdowiałe są początkowo zaliczane do 3. klasy podatkowej. Jest to dla nich szczególnie korzystne, ponieważ przysługuje im dwukrotność podstawowej kwoty wolnej od podatku. W 2022 roku jest to 20.694 euro. Dopiero kiedy ich dochód przekroczy tę kwotę, muszą zapłacić podatek – i to tylko od części przekraczającej wyżej wymienioną kwotę.

Powodem tej ulgi jest fakt, że wdowa lub wdowiec, oprócz obciążeń emocjonalnych związanych ze śmiercią współmałżonka, doświadcza też dużego obciążenia finansowego. Problem ten ma złagodzić fakt, że w początkowym okresie nadal istnieje możliwość wspólnego rozliczenia podatku (Gnadensplitting).

Jednak osoby owdowiałe mogą pozostawać w 3. klasie podatkowej tylko przez określony czas. Zasada ta ma zastosowanie w roku, w którym zmarł partner, oraz w roku następnym. Potem z reguły przechodzi się do innej klasy podatkowej.

Poniższy przegląd pokazuje, które klasy podatkowe mają zastosowanie do wdów i wdowców i w jakich przypadkach:

  • Steuerklasse 1 (klasa podatkowa 1): po upływie roku, w którym zmarł Wasz partner, oraz następnego roku, jeśli nie zawarliście nowego związku małżeńskiego.
  • Steuerklasse 2 (klasa podatkowa 2): po upływie roku, w którym zmarł Wasz partner, oraz następnego roku, jeśli w gospodarstwie domowym nadal mieszka co najmniej jedno niepełnoletnie dziecko, na które przysługuje Wam zasiłek rodzinny Kindergeld.
  • Steuerklasse 3 (klasa podatkowa 3): w roku, w którym zmarł Wasz partner oraz w następnym roku lub jeśli ponownie zawarliście związek małżeński, a Wasz partner należy do klasy podatkowej 5.
  • Steuerklasse 4 (klasa podatkowa 4): po upływie roku, w którym zmarł Wasz partner oraz następnego roku, jeśli ponownie zawarliście związek małżeński i rozliczacie się z nowym partnerem według kombinacji klas podatkowych 4/4.
  • Steuerklasse 5 (klasa podatkowa 5): po upływie roku, w którym zmarł Wasz partner oraz następnego roku, jeśli ponownie zawarliście związek małżeński, a Wasz nowy partner należy do klasy podatkowej 3.
  • Steuerklasse 6 (klasa podatkowa 6): dodatkowo oprócz jednej z pozostałych klas podatkowych, jeśli macie pracę dodatkową i zarabiacie powyżej 450 euro miesięcznie (od października 2022 roku kwota ta wzrośnie do 520 euro miesięcznie) lub jeśli macie kilka prac dodatkowych.

Zobrazujmy to na przykładzie:

Załóżmy, że jesteście małżeństwem od 30 lat, kiedy w marcu 2022 roku umiera Wasz mąż. Urząd skarbowy przeniesie Was do klasy podatkowej 3 od kwietnia i pozostaniecie w niej przez cały 2022 r. Ponieważ Wasze dzieci już się wyprowadziły, nie macie możliwości ubiegania się o zmianę klasy podatkowej na Steuerklasse 2.

Oznacza to, że albo pozostaniecie w klasie podatkowej 3 do końca 2023 roku, a następnie zostaniecie przypisani do klasy podatkowej 1, albo – w przypadku ponownego zamążpójścia – zostaniecie wraz ze swoim nowym partnerem zakwalifikowani do kombinacji klas podatkowych 3/5 lub 4/4, ewentualnie 4/4 z faktorem.

Jak długo osoby owdowiałe należą do 3. klasy podatkowej?

Klasa podatkowa 3 dla wdów i wdowców obowiązuje w roku, w którym zmarł partner, oraz w roku następnym. Jeśli więc Wasz partner zmarł w sierpniu 2022 roku, od 1 września zostaniecie przeniesieni do 3. klasy podatkowej i pozostaniecie w niej także w 2023 roku.

W jaki sposób osoby owdowiałe mogą zmienić klasę podatkową?

Wdowy i wdowcy nie muszą składać wniosku o przypisanie ich do 3. klasy podatkowej. Urząd skarbowy automatycznie przeniesie Was do Steuerklasse 3, gdy tylko otrzyma z urzędu meldunkowego informację o dacie śmierci Waszego partnera.

Jeśli w Waszym gospodarstwie domowym mieszkają niepełnoletnie dzieci, na które przysługuje Wam zasiłek rodzinny Kindergeld, w pewnych okolicznościach korzystniejsze może być przejście do 2. klasy podatkowej. Wynika to z faktu, że istnieje specjalna ulga dla osób samotnie wychowujących dzieci. W takiej sytuacji musicie jednak sami złożyć wniosek o zmianę klasy podatkowej.

Jakie są zasady podatkowe dotyczące renty wdowiej?

W przypadku renty wdowiej obowiązują te same zasady podatkowe, co w przypadku klasycznej emerytury. Zasadniczo podlega ona opodatkowaniu. To, czy rzeczywiście będziecie musieli płacić podatek, zależy od dwóch czynników: roku, w którym przejdziecie na rentę, oraz wysokości otrzymywanych świadczeń.

Jest tak dlatego, że wysokość tzw. Rentenfreibetrag, czyli kwoty wolnej od podatku dla osób pobierających rentę lub emeryturę, zależy od tego, kiedy zaczniecie pobierać te świadczenia. Do roku 2040 ma ona spaść do zera, co oznacza, że renta wdowia będzie od tego czasu w pełni opodatkowana.

Ponadto – tak jak w przypadku wszystkich podatników – obowiązuje podstawowa kwota wolna od podatku (niem. Grundfreibetrag). Kwota ta wzrasta co roku i odpowiada minimum egzystencji. Tylko w przypadku, gdy po odliczeniu kwoty wolnej Rentenfreibetrag Wasz dochód z renty nadal przekracza podstawową kwotę wolną od podatku (Grundfreibetrag), od nadwyżki będziecie musieli zapłacić podatek dochodowy.

Czy koszty czesnego można w Niemczech odliczyć od podatku?

Szkoła waldorfska, szkoła chrześcijańska, szkoła z internatem… Jeśli Wasze dziecko uczęszcza do szkoły prywatnej, możecie odliczyć od podatku koszty czesnego w wysokości maksymalnie 5.000 euro rocznie. Oto jak skorzystać z tej ulgi przewidzianej w niemieckim systemie podatkowym.

Uczęszczanie do prywatnej instytucji edukacyjnej wiąże się z koniecznością opłacania czesnego. W państwowych szkołach podstawowych, głównych (Hauptschulen) i realnych (Realschulen), gimnazjach, szkołach ogólnokształcących i zawodowych nie ma żadnych opłat ani czesnego.

Jeśli natomiast Wasze dziecko uczęszcza do szkoły prywatnej, możecie odliczyć do 30 procent kosztów, ale nie więcej niż 5.000 euro rocznie, jako wydatki specjalne (niem. Sonderausgaben). Warunkiem jest otrzymywanie zasiłku rodzinnego Kindergeld lub korzystanie z kwoty wolnej od podatku ze względu na posiadanie dzieci, czyli Kinderfreibetrag.

Przypominamy, że nie można odliczyć od podatku kosztów zakupu zwykłych pomocy naukowych, takich jak książki, zeszyty, długopisy i inne materiały szkolne dla dziecka – niezależnie od tego, do jakiej szkoły dziecko uczęszcza. Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule: Czy w Niemczech można odliczyć od podatku koszty zakupu podręczników szkolnych?

Koszty czesnego ponoszone na rzecz tych szkół można w Niemczech odliczyć od podatku

Dla urzędów skarbowych w Niemczech nie ma znaczenia to, czy szkoła, do której uczęszcza dziecko, jest instytucją prywatną czy kościelną. W związku z tym możecie odliczyć od podatku koszty czesnego pobieranego przez takie instytucje edukacyjne jak szkoła waldorfska (Waldorfschule), szkoła Montessori (Montessorischule), freie Schule, katolicka szkoła z internatem czy ewangelicka szkoła specjalna.

To samo dotyczy szkół w innych krajach europejskich, zarówno szkół niemieckich, jak i lokalnych. Warunek jest taki: uczęszczanie do szkoły niepublicznej musi prowadzić do uzyskania kwalifikacji ogólnych lub zawodowych. Oznacza to, że świadectwo ukończenia prywatnej szkoły ogólnokształcącej lub zawodowej musi być uznawane przez właściwe krajowe Ministerstwo Edukacji lub Ministerstwo Kultury i Oświaty, Biuro ds. Uznawania Dyplomów (niem. Zeugnisanerkennungsstelle) lub konferencję ministrów kultury i oświaty krajów związkowych (niem. Kultusministerkonferenz). Ma to na celu zapewnienie, że kwalifikacje uzyskane w szkole prywatnej są porównywalne z kwalifikacjami uzyskanymi w szkole publicznej.

Do 5.000 euro rocznie jako wydatki specjalne

Najpierw zła wiadomość: nie możecie odliczyć kosztów zakwaterowania i wyżywienia. Jeśli więc szkoła, do której uczęszcza Wasze dziecko, przysyła Wam rachunek do zapłaty, nie możecie dodać opłat za posiłki i noclegi do czesnego i wykazać łącznej kwoty w swoim zeznaniu podatkowym. Odliczyć od podatku możecie jedynie koszty rzeczowe i osobowe związane stricte z nauczaniem, np. wynagrodzenia nauczycieli lub koszty utrzymania budynku szkoły.

Możecie również odliczyć od podatku pewne dobrowolne wpłaty jako darowiznę. Dotyczy to np. pokrycia kosztów związanych z organizowaną w szkole uroczystością lub zakupem materiałów dydaktycznych dla szkoły.

W wyjątkowych przypadkach można odliczyć koszty czesnego jako nadzwyczajne obciążenie (niem. außergewöhnliche Belastung)

Jak już wyżej wspomniano, zasadniczo koszty czesnego podlegają w Niemczech odliczeniu od podatku jako wydatki specjalne (niem. Sonderausgaben). W pewnych wyjątkowych przypadkach można jednak wykazać je w swojej deklaracji podatkowej jako nadzwyczajne obciążenie (außergewöhnliche Belastung). Tak orzekł Federalny Trybunał Finansowy (Bundesfinanzhof), najwyższa instancja niemieckiego sądownictwa finansowego, powołanego do orzekania w sprawach podatków i ceł, w sprawie dziecka z zaburzeniami zachowania, które uczęszczało do zwykłej szkoły. Lekarz rodzinny i pracownicy opieki społecznej zalecili rodzicom, aby zapisali dziecko do szkockiej szkoły z internatem dla dzieci wybitnie uzdolnionych. Rodzice mogli odliczyć koszty czesnego jako nadzwyczajne obciążenie, ponieważ uczęszczanie do szkoły prywatnej było konieczne ze względów terapeutycznych.

Korzyść z odliczania kosztów czesnego jako nadzwyczajnego obciążenia jest taka, że jeśli przekroczycie tzw. granicę obciążenia dostosowanego do możliwości podatnika (niem. zumutbare Belastungsgrenze), możecie odliczyć od podatku kwotę przekraczającą 5.000 euro rocznie.

Służbowy telefon komórkowy a niemieckie prawo pracy. Najważniejsze pytania i odpowiedzi

Czy na Waszym biurku wciąż stoi telefon stacjonarny, czy raczej posługujecie się już wyłącznie służbowym telefonem komórkowym? Szczególnie teraz, gdy wiele osób przynajmniej w pewnym stopniu pracuje w trybie zdalnym, firmowy smartfon stał się w wielu przedsiębiorstwach niezbędnym narzędziem pracy. Dlatego warto, aby pracownicy znali sytuację prawną w tym zakresie. Oto najważniejsze pytania i odpowiedzi dotyczące użytkowania telefonów służbowych w Niemczech.

Czy pracownicy w Niemczech mają prawo do służbowego telefonu komórkowego?

„Nie, to zależy od decyzji pracodawcy” – mówi Peter Meyer, prawnik z Berlina specjalizujący się w prawie pracy. Pracodawca może zdecydować, czy i komu udostępni służbowy telefon komórkowy.

Co więcej, nie jest zobowiązany do równego traktowania wszystkich pracowników, jeśli chodzi o tę kwestię. „Fakt, że koledzy używają służbowego telefonu komórkowego, sam w sobie nie uzasadnia prawa do otrzymania takiego telefonu” – mówi Daniel Stach, prawnik ze związku zawodowego Verdi.

Jednocześnie Stach wyjaśnia, że możliwe do wyegzekwowania prawo do otrzymania służbowego telefonu komórkowego może wynikać z umowy o pracę, porozumienia zakładowego lub układu zbiorowego pracy. „Dlatego warto uważnie przeczytać odpowiednie zapisy umowy o pracę” – radzi prawnik.

A co, jeśli pracownicy muszą być dostępni pod telefonem także poza normalnymi godzinami pracy?

W takich przypadkach pracodawcy zazwyczaj dobrowolnie udostępniają służbowy telefon komórkowy. „Tak jest na przykład w przypadku, gdy w firmie pełnione są dyżury pod telefonem” – mówi Peter Meyer – albo gdy przełożeni oczekują, że pracownicy będą dostępni pod telefonem np. w godzinach wieczornych lub w weekendy.

W takich przypadkach pracodawcy pokrywają również koszty operatora telefonii komórkowej. „Przecież nikt nie może zobowiązać pracowników do używania prywatnych telefonów komórkowych w celu prowadzenia rozmów służbowych” – mówi Daniel Stach.

Home office jakie zasady obowiązują?

„To właśnie wtedy pracownicy naprawdę potrzebują służbowego telefonu komórkowego” – mówi Peter Meyer. Daniel Stach podkreśla, że używanie przez pracowników prywatnych urządzeń mobilnych do celów zawodowych jest niezgodne z niemieckim prawem pracy.

Dlatego pracodawcy zazwyczaj dobrowolnie udostępniają – w zależności od potrzeb – służbowe telefony komórkowe, notebooki i inne urządzenia mobilne.

Czy pracownik w Niemczech może odmówić przyjęcia służbowego telefonu komórkowego?

„W zasadzie nie” – mówi prawnik Meyer. Jeśli służbowy telefon komórkowy jest niezbędny z punktu widzenia pracodawcy, pracownicy muszą z niego korzystać w godzinach pracy i być dostępni. „Ale oczywiście pracodawca nie może zabronić pracownikowi korzystania z osobnego, prywatnego telefonu komórkowego” – wyjaśnia Meyer.

Nie ma obowiązku pozostawiania po pracy włączonego służbowego telefonu komórkowego – dodaje Daniel Stach. „Pracownicy nie muszą być dostępni w swoim czasie wolnym od pracy”.

Czy wolno używać służbowego telefonu komórkowego do celów prywatnych?

Z reguły pracownicy nie mogą używać służbowego telefonu komórkowego, który jest własnością pracodawcy, do celów prywatnych. „Wyjątkiem jest sytuacja, w której pracodawca zezwala na to lub to toleruje” – mówi Daniel Stach. Pracodawca musi wiedzieć o tym, że pracownik korzysta z urządzenia do celów prywatnych.

Co się stanie, jeśli służbowy telefon komórkowy ulegnie zniszczeniu lub zepsuje się?

„Pracownicy muszą natychmiast poinformować pracodawcę o wszelkich uszkodzeniach lub wadach służbowego telefonu komórkowego” – mówi Peter Meyer.

Jeśli w umowie o pracę, porozumieniu zakładowym lub układzie zbiorowym pracy nie przewidziano regulacji dotyczących postępowania z zepsutymi służbowymi telefonami komórkowymi, to według Daniela Stacha pracodawcy muszą sami zdecydować, czy naprawić uszkodzone urządzenie, wymienić je na nowe, czy też zrezygnować z dalszego udostępniania pracownikowi urządzenia mobilnego.

Na to, kto ponosi koszty w przypadku uszkodzenia sprzętu w czasie jego użytkowania do celów służbowych, decydujący wpływ ma stopień winy pracownika i indywidualne okoliczności sprawy.

A co, jeśli służbowy telefon komórkowy zepsuje się w czasie wolnym od pracy?

„W pewnych okolicznościach pracownicy będą musieli pokryć koszty” – mówi prawnik Meyer. To zależy od tego, czy uszkodzili mienie pracodawcy umyślnie, czy w wyniku zaniedbania. „Odpowiedzialność może być jednak ograniczona lub wyłączona, jeśli pracodawca przyczynił się do powstania szkody, np. nie podjął środków ostrożności i nie przeprowadził kontroli” – wyjaśnia Daniel Stach.

Jeśli telefon komórkowy zepsuje się podczas prywatnego urlopu, kwestia odpowiedzialności zależy również od tego, czy szkoda powstała w związku z podejmowanymi czynnościami służbowymi, czy podczas załatwiania spraw prywatnych. „Tylko w pierwszym przypadku w grę wchodzi złagodzenie odpowiedzialności” – mówi Daniel Stach.

Kto płaci w przypadku przekroczenia limitu określonego w umowie?

„Jeśli telefon firmowy jest używany wyłącznie do celów służbowych, pracodawca musi pokryć dodatkowe koszty” – mówi Peter Meyer. Problem może się pojawić, jeśli pracownicy używają telefonu nie tylko do celów służbowych, a pracodawcy nie chcą płacić za prywatne rozmowy telefoniczne i surfowanie po internecie.

„W takim przypadku warto zawrzeć porozumienie z przedstawicielami pracowników, aby uniknąć problemów przy rozliczeniach” – radzi Daniel Stach.

Jakie są konsekwencje nieprzestrzegania ustalonych zasad?

„Pracodawcy mogą udzielić pracownikom upomnienia” – mówi Meyer. Może się tak zdarzyć, jeśli pracownicy zignorują wyraźny zakaz używania służbowego telefonu komórkowego do celów prywatnych.

Daniel Stach ostrzega: „W najgorszym przypadku naruszenie obowiązków może doprowadzić do zwolnienia.”

Wycieczka zorganizowana – czy jej cena może wzrosnąć już po dokonaniu rezerwacji?

Czy po dokonaniu rezerwacji cena wczasów zorganizowanych może ulec zmianie? Jak wyjaśnia Europejskie Centrum Konsumenckie, pod pewnymi warunkami organizatorzy mogą podnieść cenę wycieczki nawet o osiem procent i nie potrzebują na to zgody klienta. Załóżmy, że wczasy kosztują 5.000 euro. To oznaczałoby, że touroperator może podnieść cenę do maksymalnie 5.400 euro.

Istnieje jednak szereg warunków wstępnych: umowa z organizatorem musi zawierać klauzulę przewidującą możliwości zmiany ceny (niem. Preisanpassungsklausel). Trzeba w niej sprecyzować nie tylko okoliczności, w jakich może dojść do podniesienia ceny, ale także warunki, po spełnieniu których cena podróży ulega obniżeniu.

Jeśli istnieje taka klauzula, podróżni muszą być o niej poinformowani jeszcze przed zawarciem umowy za pomocą formularza – informuje Europejskie Centrum Konsumenckie.

Wymagana terminowa informacja i przejrzyste zestawienie

Jeśli te warunki są spełnione, to w przypadku podwyżki cen obowiązuje następująca zasada: urlopowicze muszą zostać o niej poinformowani co najmniej 21 dni przed wyjazdem. Touroperator musi też w przejrzysty sposób przedstawić, w jaki sposób skalkulowano nową cenę – np. czy podwyżka wynika ze znaczącego wzrostu cen paliwa, wzrostu opłat portowych lub lotniskowych, czy też bardzo niekorzystnej zmiany kursów walut.

To ważne, ponieważ inne wzrosty kosztów w ogóle nie mogą być przenoszone na klienta – podaje centrum konsumenckie.

W jakich przypadkach późniejsza zmiana ceny wyjazdu zorganizowanego może być nieskuteczna?

Dobrze wiedzieć, choć może nie tak łatwo udowodnić to w praktyce, że jeśli takie wzrosty kosztów organizator mógł przewidzieć już w momencie dokonywania rezerwacji, podróżni mogą odmówić zapłaty. Dotyczy to również sytuacji, gdy nie jest spełniony jeden z wymienionych warunków – np. gdy brakuje klauzuli przewidującej możliwość zmiany ceny.

Jeśli jednak wszystkie te warunki zostały spełnione, późniejsze podniesienie ceny staje się skuteczne nawet bez zgody podróżnych – wyjaśnia Europejskie Centrum Konsumenckie.

Co w przypadku podwyżki przekraczającej osiem procent?

Dopuszcza się również wzrost cen o ponad osiem procent – jednak w takim przypadku organizator musi wyraźnie poinformować o tym swoich klientów. Musi wyznaczyć termin na zaakceptowanie tej podwyżki lub odstąpienie od umowy.

Jeśli otrzymacie takie pismo, nie ignorujcie tego. Jeśli nie odpowiecie w wyznaczonym terminie, podwyżkę uznaje się za zaakceptowaną – ostrzega Europejskie Centrum Konsumenckie. Jeśli więc nie zgadzacie się na podniesienie ceny wyjazdu, powinniście natychmiast zareagować.

Minijob w Niemczech: czy pracownicy mogą ubiegać się o państwowe dotacje na dokształcanie?

Przyznawane przez państwo środki na doskonalenie zawodowe przynoszą pracownikom wiele korzyści w życiu zawodowym. Z dofinansowania mogą skorzystać również osoby zatrudnione w Niemczech w ramach Minijob.

Jeśli pobierają one zasiłek dla bezrobotnych Arbeitslosengeld II, mogą we właściwym Jobcenter złożyć wniosek o środki na doskonalenie zawodowe. Ale o wsparcie finansowe mogą ubiegać się także inne osoby zatrudnione w ramach Minijob, tj. zarabiające maksymalnie 520 euro miesięcznie.

Wysokość dofinansowania jest różna w poszczególnych landach

Perspektywy uzyskania dofinansowania i wymagania warunkujące możliwość ubiegania się o nie są różne w poszczególnych krajach związkowych. Na przykład w Nadrenii Północnej-Westfalii pracownicy mogą skorzystać ze specjalnego bonu na szkolenia, tzw. Bildungsscheck NRW, który pozwala na pokrycie połowy kosztów dokształcania. Dopłata może wynosić maksymalnie 500 euro. W innych krajach związkowych ten limit może być wyższy.

Bliższe informacje na temat możliwości doskonalenia zawodowego w Niemczech można znaleźć na stronach internetowych Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych (niem. Bundesministerium für Arbeit und Soziales) oraz Federalnej Agencji Pracy (niem. Bundesagentur für Arbeit).

Więcej na temat dofinansowania na kształcenie w Niemczech przeczytacie tutaj: Jak zdobyć dofinansowanie na kurs dokształcający w Niemczech?.

Niemcy: oto co grozi za prowadzenie samochodu bez prawa jazdy

Każdy, kto prowadzi w Niemczech samochód nie posiadając ważnego prawa jazdy, musi liczyć się z tym, że zostanie ukarany. Co ciekawe, niekoniecznie trzeba być przyłapanym na gorącym uczynku, czyli prowadzeniu samochodu. Wystarczy poważne podejrzenie popełnienia przestępstwa i potwierdzające to wypowiedzi w trakcie przesłuchania na miejscu zdarzenia.

Wskazuje na to wyrok sądu rejonowego w Monachium (sygn. akt: 922 Ds 436 Js 178055/21), o którym donosi grupa robocza ds. prawa o ruchu drogowym Stowarzyszenia Adwokatów Niemieckich (niem. Deutscher Anwaltverein, DAV).

Mężczyzna śpiący na fotelu kierowcy – czy jest kierowcą?

Sprawa dotyczyła mężczyzny, który latem 2021 roku spał na fotelu kierowcy w aucie znajdującym się na parkingu przy autostradzie. Gdy policja go skontrolowała, okazało się, że już w 2016 roku stracił prawo jazdy z powodu zażywania narkotyków.

Gdy policjanci zwrócili na to uwagę, mężczyzna odpowiedział: „Przyjechałem z Imsee, bo tam podrzuciłem kolegę. Zrobiłem sobie przerwę tutaj na parkingu”. Ponadto stwierdził, że nie otrzymał żadnego pisma, w którym byłaby mowa o tym, że musi oddać prawo jazdy. Mężczyzna podpisał oświadczenie. Jednak w trakcie rozprawy nie tylko nie podał więcej informacji, ale wręcz zaprzeczył stawianym mu zarzutom.

Proces nie ułożył się po myśli oskarżonego

Nie przyniosło to oczekiwanych rezultatów. Podczas rozprawy odczytano decyzję o odebraniu prawa jazdy i potwierdzenie odbioru. Zwrócono uwagę na to, że oskarżony spał na siedzeniu kierowcy, a podczas kontroli, która trwała pół godziny, nie pojawił się nikt inny, kto mógłby być kierowcą. Sam ten fakt sprawił, że sąd uznał to za poważne podejrzenie popełnienia przestępstwa.

Do tego doszły słowa wypowiedziane przez oskarżonego na miejscu podczas przesłuchania. Sąd uznał to za przyznanie się do prowadzenia pojazdu.

Za umyślne prowadzenie pojazdu bez uprawnień mężczyzna został skazany na karę grzywny w wysokości 110 stawek dziennych po 60 euro każda.

Czy darowizny można w Niemczech odliczyć od podatku?

W 2020 roku 19 milionów Niemców powyżej dziesiątego roku życia przekazało darowiznę pieniężną. W sumie ofiarowali 5,4 mld euro. Średnia wysokość darowizny wyniosła około 40 euro. Darowizny stanowią duże wsparcie dla organizacji charytatywnych, a z kolei darczyńcy mogą je odliczyć od podatku jako wydatki specjalne (niem. Sonderausgaben).

Czym jest darowizna?

Darowizna jest dobrowolnym wydatkiem, za który nie oczekuje się niczego w zamian. Bez względu na to, czy jest to dar pieniężny, używana odzież, czy praca wolontariacka – aby darowiznę można było odliczyć od podatku, musi ona zostać przekazana na rzecz organizacji uprzywilejowanej pod względem podatkowym.

Które organizacje są uprzywilejowane pod względem podatkowym?

Do organizacji uprzywilejowanych pod względem podatkowym należą na przykład Kościoły, uniwersytety, muzea państwowe, stowarzyszenia i fundacje non-profit, ale także partie polityczne. Te ostatnie mają jednak szczególną pozycję w prawie podatkowym.

Zasadniczo organizacja musi mieć siedzibę w UE. Urząd skarbowy nie uznaje za darowiznę drobnych wrzuconych żebrakowi lub ofiary złożonej podczas niedzielnej wizyty w kościele.

Jakie są formy darowizny?

Oprócz najczęstszej formy darowizny – darowizny pieniężnej – istnieje także tzw. darowizna rzeczowa. Polega ona na przekazaniu organizacji różnego rodzaju przedmiotów, takich jak stare ubrania, piłki, czy pomoce ortopedyczne, np. kule. Jeśli oddajecie nowe rzeczy, odliczenie jest całkiem proste. Jeśli natomiast przekazujecie rzeczy używane, musicie oszacować ich wartość.

Poza darowiznami pieniężnymi i rzeczowymi, istnieją także tzw. Aufwandsspenden i Vergütungsspenden. Są one rzadziej spotykane i ich odliczanie od podatku jest nieco bardziej skomplikowane.

Aufwandsspende – na czym polega ta forma darowizny?

Jeśli ciężko pracujecie na rzecz stowarzyszenia non-profit, to zazwyczaj nie tylko nie dostajecie za to żadnego wynagrodzenia, ale jeszcze ponosicie przy tym wydatki, na przykład na dojazdy do stowarzyszenia Waszym własnym samochodem lub na materiały biurowe, opłaty telefoniczne i pocztowe. Aufwandsspende to darowizna polegająca na tym, że rezygnujecie ze zwrotu poniesionych kosztów, a w zamian otrzymujecie pokwitowanie darowizny. Kwotę tę możecie odliczyć przy składaniu zeznania podatkowego.

Podstawowym wymogiem jest jednak to, by prawo do zwrotu poniesionych wydatków było zapisane w statucie stowarzyszenia lub w umowie.

Brzmi skomplikowanie? Najlepiej zobrazować to na przykładzie: Christian M. wozi dzieci z klubu piłkarskiego na mecze wyjazdowe swoim prywatnym samochodem. Klub zobowiązał się do zapłaty 30 centów za każdy przejechany kilometr. Christian zrzeka się jednak pieniędzy, a w zamian otrzymuje pokwitowanie darowizny na poniesioną kwotę. Następnie wykazuje ją jako specjalny wydatek w swojej deklaracji podatkowej.

Vergütungsspende – na czym polega ta forma darowizny?

Vergütungsspende polega na ofiarowaniu swojego czasu pracy na rzecz stowarzyszenia. Procedura jest podobna do tej, która obowiązuje w przypadku wyżej omówionej darowizny: przed rozpoczęciem działalności ustalacie z przedstawicielem stowarzyszenia na piśmie odpowiednie wynagrodzenie za pracę – a później zrzekacie się tych pieniędzy. Wówczas otrzymujecie pokwitowanie darowizny i tę właśnie kwotę będziecie mogli odliczyć od podatku przy składaniu zeznania podatkowego.

Ile wynosi maksymalna kwota darowizny jaką można w Niemczech odliczyć od podatku?

Darowizny można odliczyć jako wydatki specjalne, przy czym ich wysokość nie może przekroczyć 20 procent łącznej sumy Waszych dochodów. Jeżeli w ciągu jednego roku przekazaliście więcej, np. 25 procent swojego dochodu, wówczas możecie po prostu „przenieść” te pięć procent wykraczające poza maksymalną kwotę na następny rok, tzn. uwzględnić je w zeznaniu podatkowym za kolejny rok.

Czy składki członkowskie to też wydatki specjalne?

Zasadniczo składki członkowskie, czy opłaty wpisowe pobierane przez organizacje non-profit, mogą być traktowane jako wydatki specjalne. Jeśli jednak stowarzyszenie lub organizacja realizuje cele pożytku publicznego „związane z rekreacją”, nie może wystawić pokwitowania darowizny. Oznacza to, że składka członkowska także nie podlega odliczeniu od podatku. O które organizacje chodzi? Między innymi o kluby sportowe, chóry, orkiestrę dętą, związki działkowców itp.

Czy muszę być w stanie udowodnić swoją darowiznę?

Urząd skarbowy uzna darowiznę tylko wtedy, gdy da się ją udowodnić okazując pokwitowanie wystawione według ustalonego wzoru. Potwierdzenie dokonania darowizny zawiera m.in. rodzaj i kwotę darowizny oraz potwierdza, że darowizna zostanie wykorzystana wyłącznie na konkretny cel podlegający odpisowi od podatku. Z reguły na początku kolejnego roku organizacje non-profit same wysyłają zaświadczenie o przekazaniu darowizny.

Od 2018 roku obowiązuje tzw. wymóg przechowywania dokumentów (niem. Belegvorhaltepflicht) na wypadek kontroli ze strony urzędu skarbowego. Oznacza to, że nie musicie już dołączać oryginalnego pokwitowania darowizny do swojego zeznania podatkowego. Wystarczy, że wpiszecie tę kwotę w rubryce dot. wydatków specjalnych (Sonderausgaben). Urząd skarbowy może jednak w każdej chwili zażądać od Was przedłożenia zaświadczenia o przekazaniu darowizny. Dlatego starannie przechowujcie wszystkie pokwitowania darowizn – co najmniej przez rok od momentu otrzymania decyzji o wymiarze podatku. Na przykład, jeśli otrzymacie decyzję podatkową 21.06.2021 roku, musicie przechowywać potwierdzenie dokonania darowizny do 21.06.2022 roku.

Federalne Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 6 lutego 2017 roku ogłosiło, że w przyszłości organizacje non-profit będą mogły same decydować, czy pokwitowanie darowizny wysyłać darczyńcom pocztą czy e-mailem. Jednak nawet w wersji elektronicznej musi być ono oczywiście przygotowane zgodnie z oficjalnym wzorem.

Darowizny do 200 euro można jeszcze łatwiej odliczyć od podatku: w tym przypadku wystarczy „uproszczony dowód”, na przykład dowód wpłaty potwierdzony przez bank, wyciąg z konta lub potwierdzenie przelewu wygenerowane za pośrednictwem bankowości internetowej. Także w tym przypadku od 2018 roku nie trzeba już dołączać dowodu przekazania darowizny bezpośrednio do zeznania podatkowego, ale trzeba go przechowywać przez określony czas na wypadek kontroli ze strony urzędu skarbowego.

Czy można dostarczyć urzędowi skarbowemu pokwitowanie darowizny już po złożeniu deklaracji podatkowej?

Dopiero co złożyliście zeznanie podatkowe, a zaraz potem otrzymaliście pocztą zaświadczenie o przekazaniu darowizny? Nie martwcie się, nadal macie szansę odliczyć darowiznę od podatku jako wydatek specjalny.

Jak tylko otrzymacie decyzję podatkową, sprawdźcie, czy Wasza darowizna została uwzględniona przez urząd skarbowy. Jeśli nie, musicie wnieść sprzeciw w ciągu jednego miesiąca. Poinformujcie urząd skarbowy o otrzymanym pokwitowaniu i dołączcie je do tego pisma. W ten sposób nadal będziecie mogli odliczyć darowiznę od podatku. Jeśli jednak wniesiecie sprzeciw po upływie określonego terminu, darowizna nie zostanie uznana z mocą wsteczną.

Czy można odliczyć od podatku darowiznę przekazaną przez Paypal?

Tak, można. Tak przynajmniej uważa Ministerstwo Finansów Szlezwiku-Holsztyna. W „Kurzinfo ESt 16/2013” z 6 czerwca 2013 roku urzędnicy wyjaśniają, na co powinniście zwrócić uwagę jako darczyńcy: w przypadku darowizn poniżej 200 euro, które są przetwarzane przez Paypal, potrzebujecie wyciągu z konta Paypal. Upewnijcie się, że widnieje na nim nazwisko właściciela konta oraz jego adres e-mail. W przypadku płatności Paypal, za identyfikator uznawany jest adres e-mail – jako alternatywa dla numeru konta.

Oprócz wyciągu z konta musicie również załączyć do swojego zeznania podatkowego wydruk szczegółów transakcji. Obdarowany musi dostarczyć Wam ten wydruk, np. w postaci pliku do pobrania.

Czy wszystkie te przepisy dotyczą także katastrof?

W przypadku klęsk żywiołowych lub klęsk głodu fiskus jest często bardziej wyrozumiały niż w przypadku zwykłych darowizn. W tym przypadku wystarcza uproszczony dowód przekazania darowizny. Dotyczy to także darowizn przekraczających kwotę 200 euro.