Wywiadówki i zebranie rodziców w Niemczech
Zebranie rodziców w niemieckiej szkole nazywa się „Elternabend” lub „Elternsprechtag” i odbywa się raz w półroczu. Przypomina on polską wywiadówkę odbywającą się na rozpoczęcie lub zakończenia półrocza. Pierwsze zebranie rodziców uczniów w szkole podstawowej jest bardzo ważne, gdyż podczas niego jest wybierana Rada Klasy (Klassenpflegschaft), której członkowie wchodzą w skład Rady Rodziców, czyli Elternbeirat lub Schulpflegschaft. Rada Rodziców wybiera swoich przedstawicieli, którzy uczestniczą w konferencji szkolnej, czyli Schulkonferenz.
Dodatkowo szkoły oferują tak zwane Eltersprechzeiten lub Elternsprechstunden, czyli godziny konsultacji dla rodziców mające na celu systematyczne informowania rodziców o rozwoju dziecka i jego postępach w nauce. Odbywają się one w godzinach popołudniowych. Aby zredukować czas oczekiwania na rozmowę z nauczycielem warto jest wcześniej uzgodnić telefonicznie konkretną godzinę spotkania (Terminabsprache) w sekretariacie szkoły.
Rada Rodziców Szkoły, czyli Elternbeirat
Elternbeirat, czyli Rada Rodziców jest wybierana w zależności od szkoły co rok (szkoły podstawowe) lub co dwa lata (gimnazja, szkoły realne, szkoły zbiorcze). Rodzice uczniów z każdej klasy wybierają dwóch przedstawicieli ze swojego grona. Te dwie osoby reprezentują daną klasę w Radzie Rodziców. Rada Rodziców ma wpływ na wiele decyzji szkoły. Dyrekcja szkoły ma nawet obowiązek w niektórych przypadkach zasięgnąć jej opinii. Wybrani przedstawiciele Rady Rodziców (jest to przeważnie przewodniczący, czyli Vorsitzender, i jego zastępca, czyli Vertreter) biorą udział w zebraniach Rady Pedagogicznej i w konferencji klasyfikacyjnej uczniów.
Elternbriefe, czyli informacja pisemna szkoły dla rodziców
Niemiecka szkoła wysyła na początku każdego roku szkolnego (Schuljahr) specjalne listy (Elternbriefe) zawierające informacje na temat terminów, aktywności i projektów szkolnych. W trakcie roku szkolnego rodzice mogą otrzymać dodatkowe listy w zależności od okoliczności, na przykład z życzeniami świątecznymi lub noworocznymi. Większość szkół wysyła rodzicom „Elternbriefe” jako Newsletter pocztą elektroniczną. Listy mogą być także publikowane na stronie internetowej szkoły.
Blauer Brief, czyli informacja o niepewnej promocji dziecka do następnej klasy
W przypadku gdy dziecko ma problemu z nauką i jest zagrożone brakiem promocji do następnej klasy, szkoła wysyła do rodziców tak zwany „Blauer Brief”. Jest to list, w którym szkoła oficjalnie informuje rodziców o możliwości nieuzyskania przez dziecko promocji do następnej klasy. List ten jest wysyłany najpóźniej 8-10 tygodni przed rozdaniem świadectw szkolnych. „Blauer Brief” to ostrzeżenie szkoły i ostatnia szansa dla ucznia, aby nadrobić zaległości, poprawić oceny i uzyskać promocję do następnej klasy. W przypadku uczniów, którzy ukończyli 18 rok życia, szkoły wysyłają takie powiadomienie bezpośrednio do ucznia. W niektórych bundeslandach uczniowie pełnoletni w ogóle nie są informowani o braku promocji do następnej klasy.
Förderunterricht, czyli zajęcia wyrównawcze
W przypadku, gdy dzieci nie radzą sobie z materiałem szkolnym, nie nadążają z tempem nauki klasy lub mają wyraźne problemy z jednym z przedmiotów, nauczyciel lub wychowawca klasy może skierować je na zajęcia wyrównawcze. Zajęcia wyrównawcze mają charakter dobrowolny, a ich celem jest wyrównanie deficytów i różnic przedmiotowych. Jedynie w przypadku konieczności wyrównania deficytów związanych z nauką języka niemieckiego zajęcia wyrównawcze są dla dziecka obowiązkowe bez względu na rodzaj szkoły.
Dodatkowo niektóre bundeslandy zdecydowały, że w szkołach podstawowych zajęcia wyrównawcze są obowiązkowe dla wszystkich dzieci mają trudności z ortografią, czytaniem i liczeniem.
Zajęcia wyrównawcze to nie korepetycje przedmiotowe. Podczas gdy korepetycje mają na celu jedynie powtórzenie materiału z danego przedmiotu, celem zajęć wyrównawczych jest wykrycie przyczyn problemów z nauką oraz wspieranie rozwoju dziecka. Zajęcia odbywają się w małych grupach według uprzednio ustalonego indywidualnego planu.
Religia czy etyka?
W szkołach niemieckich uczniowie mają zawsze do wyboru naukę religii lub naukę etyki i nie ma możliwości uzyskania zwolnienia z uczestnictwa w tych zajęciach. Zajęcia z religii oferowane dla wszystkich uczniów jako „ordentliches Lehrfach”, czyli jako zwykły, obowiązkowy przedmiot szkolny nauczany w języku niemieckim przez nauczyciela z uprawnieniami państwowymi, przy czym może to być zarówno osoba świeckiego jak i wyznaniowa. Religia w szkole nie jest zatem nauczana w formie religijnej katechezy dogmatycznej, lecz jest wykładana jako nauka o religiach, wierze i wartościach w sposób ponadwyznaniowy, czyli „konfessionsübergreifend”. Oznacza to, że program nauczania religii jest oficjalnie ustalany we współpracy z przedstawicielami uznanych w Niemczech wspólnot religijnych i wyznaniowych.
W przypadku, gdy rodzice ucznia życzą sobie, aby ich dziecko było nauczane przez nauczyciela o określonej przynależności wyznaniowej, mogą zgłosić to dyrekcji szkoły, który w zależności od możliwości stara się uwzględnić specyficzne życzenia rodziców. Dodatkowo szkoły są zobowiązane zorganizować wyznaniowe zajęcia z religii, gdy w szkole zbierze się grupa 12 lub więcej uczniów wyznających tę samą religię. W landzie Północna Nadrenia-Westfalia (Nordrhein-Westfalen) wyznaniowe zajęcia są oferowane dla następujących obrządków i religii: ewangelicka, katolicka, syryjsko-prawosławna (syrisch-orthodox), judaistyczna/żydowska, islamska, alewicka (alevitisch) i mennonicka (mennonitisch).
Jeżeli rodzice nie zgadzają się, aby ich dziecko uczestniczyło w zajęciach z religii, szkoła oferuje obowiązkowe zajęcia z etyki.
Uwaga! Warto wiedzieć, że po ukończeniu 14 roku życia dzieci i młodzież w Niemczech mogą sami zdecydować o uczestnictwie w zajęciach religii lub etyki.
Kinderhort, czyli świetlica
W przypadku, gdy dziecko nie ma możliwości nauki w szkole całodniowej lub uczestniczenia w organizowanych przez szkołę zajęciach pozalekcyjnych, rodzice mogą zapisać je do świetlicy. Świetlice są oferowane przez niektóre okręgi (Bezierk) lub gminy (Gemeinde) jako możliwość opieki w godzinach wczesnorannych i popołudniowych (do godziny 18) dla dzieci w wieku szkolnym do momentu ukończenia szkoły podstawowej, czyli do czwartej klasy. W niektórych przypadkach świetlice przyjmują także dzieci starsze do 14-go roku życia. Opieka w świetlicy jest płatna i może kosztować od 70 do 150 euro za miesiąc. Do tego dochodzi opłata za posiłki. Świetlice znajdują się albo na terenie placówek edukacyjnych lub w budynkach sąsiadujących z nimi. Opieka nad dziećmi w świetlicach związana jest z misją edukacyjną, wychowawczą i opiekuńczą (Bildungs-, Erziehungs und Betreuungsauftrag) tych placówek, co oznacza, że dzieci zawsze znajdują się pod opieką wykwalifikowanych pedagogów opiekuńczych lub społecznych (Sozialpädagoge), pracowników socjalnych lub nauczycieli.
Ganztagsschule, czyli szkoła całodniowa
Szkoła całodniowa to placówka edukacyjna oferująca całodniową opieką dla dzieci od rana do wieczora. Każda szkoła całodniowa ma stałe godziny otwarcia, czyli „Kernzeiten” (8:00-15:00 lub 16:00) oraz rozszerzone godziny opieki, czyli erweiterte Betreuungsangebote (6:00 do 18:00 lub 20:00).
Liczba godzin lekcyjnych jest taka sama, jak w zwykłych szkołach. Różnice występują w rozkładzie godzin lekcyjnych. Zajęcia lekcyjne mogą trwać nawet do popołudnia. Specyficzne dla tego typu szkoły jest także inne rozłożenie przerw oraz uwzględnienie dodatkowych ofert i zajęć po- i międzylekcyjnych, takich jak wycieczki do muzeum, kółka zainteresowań, zajęcia w ogródku szkolnym lub zajęcia sportowe.
W Niemczech wyróżniane są dwie główne koncepcje szkoły: gebundene i offene Ganztagsschule. W ramach koncepcji „gebundene Ganztagsschule” uczniowie mają obowiązek przebywać przez cały dzień w szkole, a ich plany zajęć lekcyjnych, aktywności i przerw wypoczynkowych są zharmonizowane, dopasowane do ich wieku i zainteresowań. Z kolei w ramach koncepcji „offene Ganztagsschule” zajęcia pozalekcyjne i dodatkowe aktywności nie są zharmonizowane, lecz są oferowane w godzinach popołudniowych. Uczniowie mają możliwość rezerwacji opieki szkolnej w określonych dniach (lub przez cały tydzień) i są zobowiązani do brania udziału w zajęciach dodatkowych i aktywnościach socjalnych w dniach zarezerwowanych.
Schulmensa/Schulkantine, czyli stołówka szkolna
Wszystkie szkoły w Niemczech oferujące całodniową opiekę dla uczniów w ramach tak zwanej „Ganztagschule” mają obowiązek zapewnienia uczniom możliwości spożywania posiłków w szkole oraz zapewnienia jednego ciepłego posiłku w ciągu dnia. Uczniowie mają możliwość spożycia zakupionego w szkole lub przeniesionego z domu śniadania w godzinach porannych w stołówce szkolnej. Dodatkowo w godzinach południowych między 12:00 a 14:00 wydawany jest ciepły posiłek obiadowy. Cena posiłku wynosi w zależności od jego rodzaju od dwóch do czterech euro. W przypadku dzieci z rodzin o niskich dochodach uprawnionych do zniżek z względów socjalnych szkoły oferują posiłki za cenę symbolicznego jednego euro. Uczniowie mają możliwość zamówienia i opłacenia posiłków bezpośrednio w szkole lub za jej pośrednictwem w serwisie cateringowym współpracującym z placówką.
W godzinach popołudniowych pomieszczenia stołówkowe są użytkowane jako pomieszczenia wypoczynkowe, gdzie uczniowie mogą odrobić lekcje, pobawić się, a także kupić coś do jedzenia lub do picia.
Wychowanie fizyczne w niemieckiej szkole
Wychowanie fizyczne w szkołach to przedmiot obowiązkowy dla wszystkich dzieci. Dodatkowo szkoły oferują w miarę możliwości naukę pływania. Dla dzieci rozpoczynających naukę w niemieckiej szkole konieczne jest zatem zakupienie odpowiedniego stroju i obuwia sportowego oraz kostiumu kąpielowego, czepka i okularów pływackich. Podczas zajęć na basenie dzieci uczą się pływania różnymi stylami, skoków do wody oraz mają możliwość zdobycia dziecięcej karty pływackiej (Frühschwimmer – Seepferdchen-Abzeichen). Dodatkowo dla starszych roczników istnieje możliwość zdobycia zaawansowanych odznak pływackich oraz ukończenia kursu ratownika wodnego.
Wychowanie fizyczne może zostać także wybrane jako czwarty przedmiot zdawany na maturze. W takim przypadku egzamin składa się z części praktycznej i z egzaminu ustnego.
Herkunftssprachlicher Unterricht, czyli nauka języka ojczystego w szkole
Niektóre szkoły podstawowe oferują dodatkowo lekcje języka ojczystego uczniów. W Niemczech obecnie jest możliwość nauki 20 różnych języków dla uczniów, dla których język niemiecki nie jest językiem ojczystym. Informacje dotyczące tej oferty oraz dane organizacyjne można uzyskać w sekretariacie szkolnym lub bezpośrednio u dyrektora szkoły.
Abwesenheitsmeldung, czyli zgłoszenie nieobecności dziecka w Niemczech
W przypadku, gdy dziecko zachoruje, rodzice są zobowiązani do zgłoszenia tego faktu w szkole. Na początek wystarczy telefon lub email do sekretariatu szkolnego i poinformowanie o chorobie dziecka przed rozpoczęciem zajęć szkolnych w danym dniu, aby nie powstało podejrzenie, że dziecko poszło na wagary. W następnym kroku rodzice muszą napisać dziecku usprawiedliwienie nieobecności z podaniem powodu, gdyż ze względu na obowiązek szkolny w Niemczech istnieje w placówkach tak zwane „Entschuldigunssfplicht”. Pisemne usprawiedliwienie nieobecności w szkole musi zostać dostarczone najpóźniej trzeciego dnia choroby. W przypadku, gdy choroba trwa dłużej niż trzy dni lub gdy przypada ona na czas egzaminów, konieczne jest przedłożenie zaświadczenia lekarskiego (ärztliches Attest). Kwestia, czy pełnoletni uczniowie mogę sobie sami napisać usprawiedliwienie, nie jest jednoznaczna. W niektórych szkołach jest to możliwe tylko pierwszego dnia, inne z kolei stwierdzają, że pełnoletni uczniowie są zobowiązani do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego już od pierwszego dnia nieobecności na zajęciach.
W niemieckiej szkole istnieje możliwość udzielenia jednodniowego zwolnienia (Beurlaubung) od zajęć szkolnych w uzasadnionych przypadkach. Urlop zostaje udzielony na pisemny wniosek rodzica lub prawnego opiekuna dziecka. Wniosek ten musi zostać złożony z odpowiednim wyprzedzeniem. W zależności od szkoły konieczne jest zgoda dyrekcji szkoły, wychowawcy lub obu tych osób.
Uwaga! Uczniom – także tym pełnoletnim – nie wolno opuszczać terenu szkoły!
Nieusprawiedliwiona nieobecność w szkole ma oczywiście konsekwencje. W niektórych szkołach uczeń może otrzymać ocenę niedostateczną z pracy pisemnych tzw. klasówek (Klassenarbeiten), jeżeli były on pisane podczas jego nieusprawiedliwionej nieobecności. Dodatkowo nieusprawiedliwione dni są ujęte na świadectwie szkolnym.
Schulsekretariat, czyli sekretariat szkolny w Niemczech
Sekretariat szkolny to centralny punkt kontaktowy (zentrale Anlaufstelle) każdej szkoły. W sekretariacie szkolnym rodzice otrzymają wszelkiego rodzaje informacje dotyczące życia szkolnego, terminów, wycieczek oraz programu nauczania. Tam też mogą zgłosić problemy związane z zajęciami, usprawiedliwić telefonicznie lub przez email nieobecność dziecka w szkole, dostarczyć zwolnienie lekarskie, uzgodnić termin rozmowy z nauczycielem, wychowawcą klasy lub dyrektorem szkoły.
Uwaga! W przypadku, gdy dziecko wychodzi poza teren szkoły, musi koniecznie poinformować o tym sekretariat szkolny i podać powód opuszczenia szkoły.
Polskie dziecko w niemieckiej szkole
W tym temacie koniecznie przeczytajcie również: Polskie dziecko w niemieckiej szkole – to musicie koniecznie wiedzieć!
