W życiu starszej osoby, zawsze przychodzi taki moment, że nie radzi sobie już sama i potrzebuje pomocy. A taka opieka trochę kosztuje, szczególnie w Niemczech. Jeśli odpowiednie ubezpieczenia, oszczędności czy emerytura nie pokryją tych kosztów, wtedy obowiązek ten spada na dzieci.
W wielu przypadkach, potomstwo dobrowolnie przejmuje opiekę nad rodzicami i ustala między sobą kwestie opieki nad nimi. Często rodzice wcześniej zabezpieczają się na przyszłość i podejmują pewne kroki na tzw. „wszelki wypadek”. Mogą np. sprzedać dom i zamieszkać w domu spokojnej starości. Jednak zdarza się też, że urzędowo trzeba ustalić, kto musi zapłacić za opiekę nad starszą osobą.
Poniżej wyjaśnimy najważniejsze kwestie: do jakiej kwoty dzieci muszą płacić w Niemczech za opiekę nad rodzicami? Czy rodzicie mogą dobrowolnie zrezygnować z pomocy, aby nie obciążać swoich dzieci?
Kto jest w Niemczech zobowiązany do łożenia na rodziców?
Do łożenia na rodziców są w Niemczech zobowiązane osoby w pierwszej linii pokrewieństwa, czyli w większości przypadków ich dzieci. Ale może się też zdarzyć, że płacić muszą dziadkowie, wnuki, pradziadkowie lub prawnuki.
Natomiast na osobach takich jak: rodzeństwo, kuzyni, wujkowie czy ciotki, nie spoczywa odpowiedzialność finansowa.
Synowe i zięciowie nie są spokrewnieni ze swoimi teściami, dlatego też nie mają obowiązku łożenia na ich utrzymanie.
Kiedy dzieci muszą płacić w Niemczech za opiekę nad rodzicami?
W sytuacjach kiedy seniorowi nie wystarczy emerytura, własne oszczędności czy środki z państwowego, bądź prywatnego ubezpieczenia, aby opłacić wydatki związane z domem spokojnej starości czy opieki nad starszą osobą, wtedy państwo pokrywa te koszty. Jednak, jeśli dzieci dysponują wystarczającymi środkami finansowymi, wtedy państwo żąda zwrotu tej kwoty.
Tak więc z prawa do łożenia na rodziców, korzystają w zasadzie nie tyle sami rodzice, co podmiot pomocy społecznej. Dzieci muszą płacić tylko wtedy, jeśli nie ucierpi na tym ich finansowa sytuacja rodzinna. Ustawodawca sformułował to w następujący sposób: łożenie na utrzymanie rodziców nie może prowadzić do długotrwałego pogorszenia się standardu życiowego dzieci.
Niemiecki urząd ds. opieki społecznej wylicza kwotę, jaką można dzieciom potrącić z wynagrodzenia, w związku z kosztami opieki nad rodzicami.
Udział własny: ile dzieci muszą zapłacić za opiekę nad rodzicami?
Nie oczekuje się od dzieci, że długofalowo narażą swój własny standard życia, aby zapewnić opiekę rodzicom. W celu wyliczenia kwoty, jaką dzieci muszą przeznaczyć na opiekę nad rodzicami, przyjmuje się zawsze tak zwany udział własny (niem. Selbstbehalt), który na pewno musi im zostać do dyspozycji. Przykładowo zawsze muszą mieć środki na żywność, ubrania, ubezpieczenia, różnego rodzaju abonamenty czy inne wydatki związane z codziennym życiem. Jeśli okaże się, że dochody są niższe niż udział własny, dzieci nie muszą łożyć na utrzymanie rodziców.
Wysokość udziału własnego uzależniona jest od indywidualnych czynników. Istotna jest np. kwestia dzieci czy mieszkania razem z partnerem. Ściśle ustalona jest jedynie minimalna wartość udziału własnego. Wynosi on 1800 euro netto miesięcznie w przypadku osób samotnych. Jest tu zawarty czynsz z opłatami wynoszący 480 euro. Ewentualnie można też uwzględnić inne koszty mieszkaniowe.
W przypadku łożenia na rodziców, można zażądać jedynie połowy kwoty skorygowanych dochodów, które przewyższają indywidualny, minimalny udział własny.
Przykład: w przypadku skorygowanych dochodów w wysokości 3000 euro netto miesięcznie, odlicza się na początek 1800 euro jako udział własny. Z pozostałych 1200 euro, na łożenie na utrzymanie rodziców, można przeznaczyć maksymalnie połowę, czyli 600 euro miesięcznie.
W przypadku małżeństw, sytuacja jest znacznie bardziej skomplikowana, ponieważ kwota przeznaczona na rodziców, wyliczana jest na podstawie dochodów obu małżonków. W związku z tym wyższy jest też udział własny. Dodatkowo do 1800 euro minimalnego udziału własnego małżonka, dolicza się jeszcze minimum 1440 euro (w tym 380 euro czynszu wraz z opłatami).
Czy rodzice mogą zrezygnować z opieki „sponsorowanej“ przez dzieci?
Wiele starszych osób nie chce obciążać swoich dzieci finansowo i dlatego nie życzy sobie, aby łożyły one na ich utrzymanie. Nie mają oni jednak takiego wyboru, jeśli nie są w stanie sami zapłacić za świadczenia opiekuńcze. Rodzice nie mogą w tej kwestii zwolnić swoich dzieci z odpowiedzialności za nich. Państwo musi zażądać pieniędzy za opiekę nad rodzicami od dzieci, jeśli są oni zobowiązani do ich utrzymania. Nie mają tu też zastosowania żadne odprawy czy inne ustalenia, które miałyby ograniczyć roszczenia, związane z łożeniem na utrzymanie rodziców.
Rezygnacja z łożenia na utrzymanie rodziców, możliwa jest tylko wtedy, gdy rodzice mają jakieś rezerwy, wynikające z poprzednich płatności związanych z ich opieką.
Co z obowiązkiem udzielenia informacji?
Rodzice muszą udzielić swoim dzieciom informacji na temat swojej sytuacji finansowej, aby te dokładnie wiedziały, czy rodzicom przysługuje opieka i w jakiej wysokości.
Z drugiej strony, dzieci także zobowiązane są do udzielenia informacji. A mianowicie, aby obliczyć kwotę, jaka przysługuje rodzicom na utrzymanie, urząd ds. opieki społecznej, dokładnie sprawdza informacje na temat sytuacji majątkowej dzieci oraz ew. też ich małżonków.
