W 2020 roku 19 milionów Niemców powyżej dziesiątego roku życia przekazało darowiznę pieniężną. W sumie ofiarowali 5,4 mld euro. Średnia wysokość darowizny wyniosła około 40 euro. Darowizny stanowią duże wsparcie dla organizacji charytatywnych, a z kolei darczyńcy mogą je odliczyć od podatku jako wydatki specjalne (niem. Sonderausgaben).
Czym jest darowizna?
Darowizna jest dobrowolnym wydatkiem, za który nie oczekuje się niczego w zamian. Bez względu na to, czy jest to dar pieniężny, używana odzież, czy praca wolontariacka – aby darowiznę można było odliczyć od podatku, musi ona zostać przekazana na rzecz organizacji uprzywilejowanej pod względem podatkowym.
Które organizacje są uprzywilejowane pod względem podatkowym?
Do organizacji uprzywilejowanych pod względem podatkowym należą na przykład Kościoły, uniwersytety, muzea państwowe, stowarzyszenia i fundacje non-profit, ale także partie polityczne. Te ostatnie mają jednak szczególną pozycję w prawie podatkowym.
Zasadniczo organizacja musi mieć siedzibę w UE. Urząd skarbowy nie uznaje za darowiznę drobnych wrzuconych żebrakowi lub ofiary złożonej podczas niedzielnej wizyty w kościele.
Jakie są formy darowizny?
Oprócz najczęstszej formy darowizny – darowizny pieniężnej – istnieje także tzw. darowizna rzeczowa. Polega ona na przekazaniu organizacji różnego rodzaju przedmiotów, takich jak stare ubrania, piłki, czy pomoce ortopedyczne, np. kule. Jeśli oddajecie nowe rzeczy, odliczenie jest całkiem proste. Jeśli natomiast przekazujecie rzeczy używane, musicie oszacować ich wartość.
Poza darowiznami pieniężnymi i rzeczowymi, istnieją także tzw. Aufwandsspenden i Vergütungsspenden. Są one rzadziej spotykane i ich odliczanie od podatku jest nieco bardziej skomplikowane.
Aufwandsspende – na czym polega ta forma darowizny?
Jeśli ciężko pracujecie na rzecz stowarzyszenia non-profit, to zazwyczaj nie tylko nie dostajecie za to żadnego wynagrodzenia, ale jeszcze ponosicie przy tym wydatki, na przykład na dojazdy do stowarzyszenia Waszym własnym samochodem lub na materiały biurowe, opłaty telefoniczne i pocztowe. Aufwandsspende to darowizna polegająca na tym, że rezygnujecie ze zwrotu poniesionych kosztów, a w zamian otrzymujecie pokwitowanie darowizny. Kwotę tę możecie odliczyć przy składaniu zeznania podatkowego.
Podstawowym wymogiem jest jednak to, by prawo do zwrotu poniesionych wydatków było zapisane w statucie stowarzyszenia lub w umowie.
Brzmi skomplikowanie? Najlepiej zobrazować to na przykładzie: Christian M. wozi dzieci z klubu piłkarskiego na mecze wyjazdowe swoim prywatnym samochodem. Klub zobowiązał się do zapłaty 30 centów za każdy przejechany kilometr. Christian zrzeka się jednak pieniędzy, a w zamian otrzymuje pokwitowanie darowizny na poniesioną kwotę. Następnie wykazuje ją jako specjalny wydatek w swojej deklaracji podatkowej.
Vergütungsspende – na czym polega ta forma darowizny?
Vergütungsspende polega na ofiarowaniu swojego czasu pracy na rzecz stowarzyszenia. Procedura jest podobna do tej, która obowiązuje w przypadku wyżej omówionej darowizny: przed rozpoczęciem działalności ustalacie z przedstawicielem stowarzyszenia na piśmie odpowiednie wynagrodzenie za pracę – a później zrzekacie się tych pieniędzy. Wówczas otrzymujecie pokwitowanie darowizny i tę właśnie kwotę będziecie mogli odliczyć od podatku przy składaniu zeznania podatkowego.
Ile wynosi maksymalna kwota darowizny jaką można w Niemczech odliczyć od podatku?
Darowizny można odliczyć jako wydatki specjalne, przy czym ich wysokość nie może przekroczyć 20 procent łącznej sumy Waszych dochodów. Jeżeli w ciągu jednego roku przekazaliście więcej, np. 25 procent swojego dochodu, wówczas możecie po prostu „przenieść” te pięć procent wykraczające poza maksymalną kwotę na następny rok, tzn. uwzględnić je w zeznaniu podatkowym za kolejny rok.
Czy składki członkowskie to też wydatki specjalne?
Zasadniczo składki członkowskie, czy opłaty wpisowe pobierane przez organizacje non-profit, mogą być traktowane jako wydatki specjalne. Jeśli jednak stowarzyszenie lub organizacja realizuje cele pożytku publicznego „związane z rekreacją”, nie może wystawić pokwitowania darowizny. Oznacza to, że składka członkowska także nie podlega odliczeniu od podatku. O które organizacje chodzi? Między innymi o kluby sportowe, chóry, orkiestrę dętą, związki działkowców itp.
Czy muszę być w stanie udowodnić swoją darowiznę?
Urząd skarbowy uzna darowiznę tylko wtedy, gdy da się ją udowodnić okazując pokwitowanie wystawione według ustalonego wzoru. Potwierdzenie dokonania darowizny zawiera m.in. rodzaj i kwotę darowizny oraz potwierdza, że darowizna zostanie wykorzystana wyłącznie na konkretny cel podlegający odpisowi od podatku. Z reguły na początku kolejnego roku organizacje non-profit same wysyłają zaświadczenie o przekazaniu darowizny.
Od 2018 roku obowiązuje tzw. wymóg przechowywania dokumentów (niem. Belegvorhaltepflicht) na wypadek kontroli ze strony urzędu skarbowego. Oznacza to, że nie musicie już dołączać oryginalnego pokwitowania darowizny do swojego zeznania podatkowego. Wystarczy, że wpiszecie tę kwotę w rubryce dot. wydatków specjalnych (Sonderausgaben). Urząd skarbowy może jednak w każdej chwili zażądać od Was przedłożenia zaświadczenia o przekazaniu darowizny. Dlatego starannie przechowujcie wszystkie pokwitowania darowizn – co najmniej przez rok od momentu otrzymania decyzji o wymiarze podatku. Na przykład, jeśli otrzymacie decyzję podatkową 21.06.2021 roku, musicie przechowywać potwierdzenie dokonania darowizny do 21.06.2022 roku.
Federalne Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 6 lutego 2017 roku ogłosiło, że w przyszłości organizacje non-profit będą mogły same decydować, czy pokwitowanie darowizny wysyłać darczyńcom pocztą czy e-mailem. Jednak nawet w wersji elektronicznej musi być ono oczywiście przygotowane zgodnie z oficjalnym wzorem.
Darowizny do 200 euro można jeszcze łatwiej odliczyć od podatku: w tym przypadku wystarczy „uproszczony dowód”, na przykład dowód wpłaty potwierdzony przez bank, wyciąg z konta lub potwierdzenie przelewu wygenerowane za pośrednictwem bankowości internetowej. Także w tym przypadku od 2018 roku nie trzeba już dołączać dowodu przekazania darowizny bezpośrednio do zeznania podatkowego, ale trzeba go przechowywać przez określony czas na wypadek kontroli ze strony urzędu skarbowego.
Czy można dostarczyć urzędowi skarbowemu pokwitowanie darowizny już po złożeniu deklaracji podatkowej?
Dopiero co złożyliście zeznanie podatkowe, a zaraz potem otrzymaliście pocztą zaświadczenie o przekazaniu darowizny? Nie martwcie się, nadal macie szansę odliczyć darowiznę od podatku jako wydatek specjalny.
Jak tylko otrzymacie decyzję podatkową, sprawdźcie, czy Wasza darowizna została uwzględniona przez urząd skarbowy. Jeśli nie, musicie wnieść sprzeciw w ciągu jednego miesiąca. Poinformujcie urząd skarbowy o otrzymanym pokwitowaniu i dołączcie je do tego pisma. W ten sposób nadal będziecie mogli odliczyć darowiznę od podatku. Jeśli jednak wniesiecie sprzeciw po upływie określonego terminu, darowizna nie zostanie uznana z mocą wsteczną.
Czy można odliczyć od podatku darowiznę przekazaną przez Paypal?
Tak, można. Tak przynajmniej uważa Ministerstwo Finansów Szlezwiku-Holsztyna. W „Kurzinfo ESt 16/2013” z 6 czerwca 2013 roku urzędnicy wyjaśniają, na co powinniście zwrócić uwagę jako darczyńcy: w przypadku darowizn poniżej 200 euro, które są przetwarzane przez Paypal, potrzebujecie wyciągu z konta Paypal. Upewnijcie się, że widnieje na nim nazwisko właściciela konta oraz jego adres e-mail. W przypadku płatności Paypal, za identyfikator uznawany jest adres e-mail – jako alternatywa dla numeru konta.
Oprócz wyciągu z konta musicie również załączyć do swojego zeznania podatkowego wydruk szczegółów transakcji. Obdarowany musi dostarczyć Wam ten wydruk, np. w postaci pliku do pobrania.
Czy wszystkie te przepisy dotyczą także katastrof?
W przypadku klęsk żywiołowych lub klęsk głodu fiskus jest często bardziej wyrozumiały niż w przypadku zwykłych darowizn. W tym przypadku wystarcza uproszczony dowód przekazania darowizny. Dotyczy to także darowizn przekraczających kwotę 200 euro.
