Wielu pracowników w Niemczech ma prawo do urlopu szkoleniowego (niem. Bildungsurlaub). Pozwala on na doskonalenie kwalifikacji zawodowych bez konieczności brania wolnego. W zależności od kraju związkowego, pracownikom przysługuje kilka płatnych dni w roku, które można wykorzystać na dokształcanie. W Niemczech tylko dwa procent pracowników korzysta z tego prawa. A szkoda. W końcu jest to inwestycja w swoją przyszłość zawodową. W tym artykule wyjaśniamy, komu przysługuje urlop szkoleniowy, jak się o niego ubiegać, co jest uznawane i z jakimi kosztami należy się liczyć…

Bildungsurlaub – co dokładnie oznacza ten termin?

Bildungsurlaub (zamiennie używa się także terminu „Bildungsfreistellung” lub „Bildungszeit”) to ustawowe uprawnienie pracowników w Niemczech do dokształcania się w godzinach pracy. Oznacza to, że pracownicy mają prawo do płatnego czasu wolnego na seminaria lub kursy bez konieczności poświęcania na to dni urlopu lub czasu wolnego. Dni urlopu szkoleniowego nie są odliczane od wymiaru urlopu wypoczynkowego.

Prawo do urlopu szkoleniowego: decyduje miejsce pracy

Prawo do urlopu szkoleniowego nie jest w Niemczech uregulowane jednolicie. Polityka kształcenia leży w gestii krajów związkowych. Dlatego też poszczególne landy uchwaliły własne ustawy w tym zakresie. Tym samym prawo do urlopu szkoleniowego zależy przede wszystkim od miejsca pracy. W tych krajach związkowych pracownicy mają ustawowe prawo do urlopu szkoleniowego:

• Badenia-Wirtembergia (5 dni w roku kalendarzowym)
• Berlin (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Brandenburgia (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Brema (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Hamburg (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Hesja (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Meklemburgia-Pomorze Przednie (5 dni w roku kalendarzowym)
• Dolna Saksonia (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Nadrenia Północna-Westfalia (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Nadrenia-Palatynat (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Saara (6 dni w roku kalendarzowym)
• Saksonia-Anhalt (14 dni w ciągu dwóch lat)
• Szlezwik-Holsztyn (10 dni w ciągu dwóch lat)
• Turyngia (5 dni w roku kalendarzowym)

Osoby pracujące w Bawarii lub Saksonii nie mają ustawowego prawa do dokształcania. Generalnie dotyczy to również studentów, gospodyń domowych czy też emerytów.

Czas trwania urlopu szkoleniowego jest uzależniony od wymiaru czasu pracy. Na przykład w przypadku 5-dniowego tygodnia pracy, przysługuje prawo do 5 dni urlopu szkoleniowego. W przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy z 3-dniowym tygodniem pracy, wymiar urlopu ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu do 3 dni.

Na uprawnienia i wymiar urlopu szkoleniowego ma również wpływ wielkość przedsiębiorstwa. Na przykład w Nadrenii Północnej-Westfalii:

• W firmach zatrudniających mniej niż 10 pracowników nie przysługuje urlop szkoleniowy.
• Jeśli przedsiębiorstwo zatrudnia do 50 pracowników i dziesięć procent z nich skorzystało już z tej możliwości, to pozostałym nie przysługuje urlop szkoleniowy.

Szczegółowe informacje na ten temat można znaleźć na stronie iwwb.de Niemieckiego Serwera Edukacyjnego (Deutscher Bildungsserver).

Przepisy szczególne dla urzędników i uczniów zawodu

Również przepisy dotyczące urzędników i uczniów zawodu są zróżnicowane w poszczególnych krajach związkowych. Urlop szkoleniowy przysługuje urzędnikom tylko w sześciu krajach związkowych: Badenii-Wirtembergii, Meklemburgii-Pomorzu Przednim, Nadrenii-Palatynacie, Saarze, Szlezwiku-Holsztynie i Turyngii.

Uczący się zawodu mają prawo do urlopu szkoleniowego w 13 krajach związkowych – ale niekiedy z pewnymi ograniczeniami:

• Badenia-Wirtembergia: 5 dni w okresie kształcenia
• Berlin: 10 dni w roku kalendarzowym
• Brandenburgia: 5 dni w roku kalendarzowym
• Brema: 5 dni w roku kalendarzowym
• Hamburg: 5 dni w roku kalendarzowym
• Hesja*: 5 dni w roku kalendarzowym
• Meklemburgia-Pomorze Przednie*: 5 dni w okresie kształcenia
• Nadrenia Północna-Westfalia*: 5 dni w okresie kształcenia
• Nadrenia-Palatynat*: 3 dni po 12 miesiącach
• Saara: 3 dni w roku kalendarzowym + urlop własny
• Saksonia-Anhalt: 5 dni w roku kalendarzowym
• Szlezwik-Holsztyn: 5 dni w roku kalendarzowym
• Turyngia: 3 dni w roku kalendarzowym

*W tych krajach związkowych urlop szkoleniowy musi dotyczyć edukacji obywatelskiej. W Hesji można przyznać 5 dodatkowych dni roboczych, jeśli dokształcanie jest związane z wolontariatem.

Oferty urlopów szkoleniowych: co z kosztami?

Podczas urlopu szkoleniowego pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Natomiast koszty kursu, warsztatów lub seminarium, koszty podróży i materiały dydaktyczne musi pokryć pracownik. Koszty i opłaty za kurs można jednak później (częściowo) odliczyć od podatku. Czasami dostępne są regionalne programy dofinansowania. Informacje na ten temat można znaleźć na stronie foerderdatenbank.de.

Czy szef może odmówić udzielenia urlopu szkoleniowego?

W pewnych okolicznościach przełożony może odrzucić wniosek o urlop szkoleniowy:

• Wniosek wpłynął zbyt późno.
• Dokształcanie nie jest uznawane za urlop szkoleniowy.
• Szkolenie nie ma związku z wykonywaną pracą.
• Powody związane z danym przedsiębiorstwem (np. urlop szkoleniowy został już udzielony innym pracownikom).

Odmowa udzielenia urlopu szkoleniowego musi być jednak zawsze sporządzona na piśmie i musi zawierać uzasadnienie.

Co można zrobić w przypadku odrzucenia wniosku?

Jeśli szef odrzuci Wasz wniosek, możecie zwrócić się do prawnika lub rady zakładowej o sprawdzenie, czy mógł odmówić udzielenia Wam urlopu szkoleniowego i w razie potrzeby dochodzić swoich praw. Szanse na sukces zależą jednak od spełnienia przez Was powyższych wymogów. Nie może też być wątpliwości co do związku szkolenia z wykonywaną przez Was pracą oraz korzyści, jakie może ono przynieść.

O czym należy pamiętać składając wniosek o urlop szkoleniowy?

Aby móc ubiegać się o urlop szkoleniowy, w większości krajów związkowych stosunek pracy musi trwać dłużej niż sześć miesięcy. W kraju związkowym Saara wymagany jest co najmniej dwunastomiesięczny okres zatrudnienia, a w Nadrenii-Palatynacie nawet dwuletni. O urlop szkoleniowy można ubiegać się dopiero po upływie tego okresu. Inne wymagania i zasady to:

• Miejsce
  O uprawnieniu do urlopu szkoleniowego decyduje wyłącznie miejsce wykonywania pracy, nie miejsce zamieszkania.
• Terminy
  Należy przestrzegać terminów składania wniosków! W zależności od kraju związkowego mogą one wynosić od 6 do 8 tygodni. W Turyngii wniosek musi być złożony u pracodawcy na 8 tygodni przed rozpoczęciem seminarium, w Dolnej Saksonii wystarczy, że złoży się go z 4-tygodniowym wyprzedzeniem.
• Zakres
  Aby kurs dokształcający został uznany za urlop szkoleniowy, musi on trwać co najmniej sześć godzin dziennie. W niektórych krajach związkowych określony jest ponadto całkowity czas trwania doskonalenia zawodowego: na przykład w Hamburgu wynosi on 5 dni (ewentualnie 2+3 dni w ciągu ośmiu tygodni).
• Przeniesienie
  W przypadku zmiany pracy nie można przenieść (nabytych) uprawnień do urlopu szkoleniowego, by skorzystać z nich u nowego pracodawcy.

Wniosek o urlop szkoleniowy: przykładowa treść

Jeśli w Waszej firmie nie ma oficjalnego formularza wniosku, możecie również złożyć nieformalne pismo w tej sprawie, na przykład o takiej treści:

Sehr geehrte Damen und Herren,

hiermit beantrage ich die Freistellung im Rahmen eines Bildungsurlaubes in der Zeit vom TT.MM.JJJJ bis TT.MM.JJJJ. Die Unterlagen zur geplanten Weiterbildung haben ich Ihnen angefügt. Gerne reiche ich auf Wunsch Antragsformulare und Ablaufprogramme nach.

(Szanowni Państwo,

niniejszym składam wniosek o udzielenie mi urlopu szkoleniowego w okresie od DD.MM.RRRR do DD.MM.RRRR. W załączeniu przesyłam dokumenty dotyczące planowanego kursu dokształcającego. Na życzenie chętnie udostępnię formularze wniosków i harmonogramy.)

Bildungsurlaub – lista kontrolna

Aby zwiększyć szanse na pozytywne rozpatrzenie Waszego wniosku o urlop szkoleniowy, powinniście zwrócić uwagę na następujące kwestie:

• Sprawdzenie ofert
  Sprawdźcie dokładnie, czy macie prawo do urlopu szkoleniowego i jakie możliwości dokształcania są dostępne w Waszym kraju związkowym. Sprawdźcie również, czy są one uznawane za Bildungsurlaub.
• Zapoznanie się z regulaminem
  Zapoznajcie się również z warunkami rezygnacji. Często przed złożeniem wniosku trzeba się zarejestrować. Godne polecenia kursy dokształcające to takie, z których możecie zrezygnować bez ponoszenia kosztów, jeśli Wasz wniosek o urlop szkoleniowy nie zostanie rozpatrzony pozytywnie.
• Kalkulacja kosztów
  Jeżeli pracodawca bierze na siebie jedynie wypłatę wynagrodzenia za czas szkolenia, zwróćcie uwagę na koszty, jakie sami będziecie musieli ponieść. Opłaty za kurs, dojazdy tam i z powrotem, zakwaterowanie w hotelu i materiały – po zsumowaniu wszystkiego może się z tego uzbierać pokaźna kwota.
• Rozmowa z pracodawcą
  O wszelkich planach należy odpowiednio wcześnie porozmawiać z przełożonym. Zasadniczo uznaje się, że wystarczy to zrobić z 8-tygodniowym wyprzedzeniem. Nie zapomnijcie wyjaśnić, jak zamierzacie poradzić sobie z ewentualnymi wąskimi gardłami w firmie.
• Złożenie wniosku
  W celu złożenia wniosku u pracodawcy należy przedłożyć potwierdzenie rejestracji, uznanie kursu dokształcającego za spełniający kryteria określone w ustawie oraz ewentualnie harmonogram szkolenia. Następnie oczekujcie na potwierdzenie ze strony pracodawcy.
• Przechowywanie dokumentów
  Przechowujcie wszystkie dokumenty. Przy składaniu zeznania podatkowego możecie wykazać wydatki poniesione na dokształcanie w pozycji „Aufwendungen für Weiterbildung”. Zasięgnijcie wcześniej informacji u doradcy podatkowego lub w urzędzie skarbowym.

Co jest uznawane za urlop szkoleniowy?

Większość krajów związkowych zwraca uwagę na to, czy dany kurs dokształcający ma związek z wykonywaną pracą. Na przykład w Nadrenii Północnej-Westfalii § 9 ustawy o dokształcaniu pracowników (Arbeitnehmerweiterbildungsgesetz, AWbG) stanowi: wydarzenia, które służą „wypoczynkowi, rozrywce, prowadzeniu gospodarstwa domowego, pielęgnacji ciała i zdrowia, działalności sportowej, artystycznej lub w dziedzinie rzemiosła artystycznego” nie są uznawane za urlop szkoleniowy. Wykluczone są również wyjazdy studyjne. W Badenii-Wirtembergii i Hesji przedsięwzięcia edukacyjne muszą mieć charakter polityczny lub zawodowy, aby mogły zostać uznane za urlop szkoleniowy.

Nie powinno być problemu z akceptacją kursów językowych (angielski biznesowy, chiński, arabski), szkoleń IT (języki programowania), kursów retoryki i podobnych (nawet joga czy masaż dźwiękiem). Różnie to jednak wygląda w zależności od landu.

Dokładnie przyjrzyjcie się ofertom szkoleń

Zawsze dokładnie sprawdzajcie wszelkie oferty urlopów szkoleniowych i omawiajcie swoje plany z pracodawcą. Zanim pracownicy złożą wniosek do pracodawcy, często muszą zarejestrować się w instytucji organizującej szkolenia. Następnie podmioty te przesyłają wszystkie niezbędne dokumenty, w tym potwierdzenie uznania danego kursu za spełniający wymogi dotyczące urlopu szkoleniowego. Pracodawca może jednak wcześniej poprosić o szczegółowy harmonogram kursu.

Niektórzy pracodawcy dopuszczają również szkolenia za granicą. Trzeba jednak mieć na uwadze to, że niektóre kraje związkowe nakładają ograniczenia lub wyznaczają maksymalne odległości od miejsca szkolenia. Na przykład w Nadrenii Północnej-Westfalii ustawa przewiduje, że miejsce, w którym odbywa się kurs dokształcający, musi znajdować się w promieniu maksymalnie 500 kilometrów.

Urlop powinien służyć odpoczynkowi i rekreacji pracowników. W obecnej sytuacji urlop wypoczynkowy stoi pod znakiem zapytania, jednak finansowy dodatek urlopowy od pracodawcy (niem. Urlaubsgeld) z pewnością wspomógłby domowe budżety nadszarpnięte kryzysem. Kto ma w Niemczech prawo do tego dodatku i czy jest on opodatkowany? Czy pracodawca jest zobowiązany do wypłacania takiego wsparcia? I jakie prawa w tej kwestii posiadają rodzice małych dzieci?

Jaka jest różnica między wynagrodzeniem za urlop (niem. Urlaubsentgelt) a dodatkiem urlopowym (niem. Urlaubsgeld)?

Dodatek urlopowy w Niemczech, czyli w języku niemieckim Urlaubsgeld, to dodatkowe świadczenie wypłacane pracownikom udającym się na urlop. Urlaubsgeld nie należy mylić z wynagrodzeniem wypłacanym podczas urlopu, z niemieckiego Urlaubsvergütung (zwane również Urlaubsentgelt). Wynagrodzenie wypłacane podczas urlopu jest uregulowane ustawą o urlopie (niem. Bundesurlaubsgesetz), która stanowi, że każdy pracownik ma prawo do płatnego urlopu.

Z drugiej strony nie istnieje w Niemczech przepis, który regulowałby dodatek urlopowy. Skąd zatem wiadomo, kto ma do niego prawo?

Dodatek urlopowy w Niemczech wynikający z umowy o pracę

Prawo do dodatku urlopowego może wynikać z regulacji zawartej w umowie o pracę. Decydujące jest w jaki sposób klauzula została sformułowana w umowie. W przypadku kiedy zawiera ona informację, iż płatność jest dobrowolna i może zostać w każdej chwili odwołana, prawo do dodatku urlopowego może zostać w każdym momencie cofnięte. Jeśli klauzula jest jednak sformułowana niezrozumiale i zawiera sprzeczne informacje, to może być ona uznana z tego powodu za nieważną i prawo do dodatku urlopowego może być dane mimo jej istnienia.

Zgodnie z wyrokiem Federalnego Sądu Pracy (Bundesarbeitsgericht) samo określenie płatności jako „dobrowolna” nie jest wystarczające, aby ją ewentualnie wykluczyć (wyrok z dnia 11.04.2000; sygnatura akt 9 AZR 255/99). Sąd stwierdza w wyroku, iż jeśli dodatkowe płatności są jasno określone w umowie o pracę i znana jest ich wysokość, to ewentualne umieszczenie klauzuli o dobrowolności płatności mija się z celem i powoduje, iż jest ona nieważna zgodnie z § 307 ustęp 1 zdanie 2 BGB (Bürgerliches Gesetzbuch, pol. kodeks cywilny).

Urlaubsgeld wynikający z regulacji taryfowych

Prawo do dodatku urlopowego może oprócz tego wynikać ze zbiorowego układu pracy (der Tarifvertrag). W tym wypadku sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. W pierwszej kolejności zbiorowy układ pracy musi zawierać fragment, w którym zawarta jest regulacja przewidująca Urlaubsgeld. Oprócz tego Tarifvertrag musi znajdować zastosowanie w odniesieniu do umowy o pracę. Oznacza to, iż musi on być ogólnie obowiązujący, bądź zobowiązywać pracodawcę i pracownika. Pracownik musi być zatem członkiem związku zawodowego (die Gewerkschaft), a pracodawca organizacji pracodawców, które zawarły odpowiednią umowę. W tej sytuacji zaleca się zasięgnięcie informacji w związku zawodowym, który będzie również wiedział czy istnieje ewentualna regulacja przewidująca dodatek urlopowy.

Urlaubsgeld wynikający z dotychczasowego postępowania pracodawcy

W przypadku kiedy dodatek urlopowy nie jest uregulowany w umowie o pracę, ani nie wynika z regulacji taryfowych, istnieje jeszcze jedna możliwość na istnienie jego zasadności. Mianowicie w sytuacji kiedy pracodawca wypłacał dodatek urlopowy przez dłuższy okres czasu. Niemieckie orzecznictwo sądowe mówi o okresie minimum 3 lat. Przy czym płatność musiała mieć miejsce regularnie, tzn. w tym samym czasie i w tej samej wysokości lub na podstawie tego samego wyliczenia.

Kiedy wypłacany jest dodatek urlopowy w Niemczech?

Nie istnieje jednolity termin wypłaty dodatku urlopowego. W przypadku istnienia odpowiedniej regulacji w umowie o pracę lub w zbiorowym układzie pracy, termin wypłaty można znaleźć w tekście umowy. Płatność ma najczęściej miejsce pod koniec maja bieżącego roku.

Ile wynosi dodatek urlopowy w Niemczech?

Dla wielu pracowników sam fakt otrzymania finansowego dodatku urlopowego ma niezwykle istotne znaczenie. Jednak jego wysokość jest równie ważna – to jednak pozostaje już w gestii pracodawcy. Ponieważ nie jest to dodatek regulowany prawnie, ustalenie jego wysokości pozostaje po stronie pracodawcy i jest kwestią negocjacyjną.

W wielu niemieckich firmach dodatek urlopowy obliczany jest na podstawie miesięcznego wynagrodzenia i stanowi jego procentową część. Firmy w różny sposób rozwiązują tą kwestię. Jedne wypłacają stałą kwotę dodatku urlopowego, inne wypłacają określoną kwotę na każdy dzień urlopu. Można to regulować na różne sposoby.

Oto ile może wynieść Urlaubsgeld w Niemczech w zależności od rejonu Niemiec, w którym jesteśmy zatrudnieni (źródło: Hans-Böckler-Stiftung, „Deutschland in Ost und West”):

Termin wypłaty dodatku urlopowego w Niemczech

Kwestia terminu wypłaty dodatku urlopowego również pozostaje po stronie pracodawcy. Zazwyczaj zależy to od układu zbiorowego lub treści umowy o pracę. Zwykle te dokumenty regulują terminy wypłaty wynagrodzeń i dodatków finansowych. W przypadku poszczególnych przedsiębiorstw jest to również uzależnione od praktyk stosowanych w latach poprzednich – jeśli płatność była zawsze realizowana w marcu, to można się jej spodziewać w tym samym terminie w kolejnych latach. Jednak pieniądze mogą być także wypłacane proporcjonalnie za każdy wykorzystany dzień urlopu.

Czy pracownicy muszę zwrócić wynagrodzenie za niewykorzystany urlop w przypadku rozwiązania stosunku pracy?

Na to pytanie można odpowiedzieć na podstawie konkretnego przypadku – jeżeli pracownik otrzymał dodatek urlopowy w kwietniu, a kilka tygodni później odchodzi z firmy (po złożeniu wypowiedzenia i odpowiedniego dokumentu z właściwym okresem wypowiedzenia), to czy pracodawcy mogą żądać zwrotu otrzymanego dodatku? Taka sytuacja może mieć miejsce tylko wtedy, kiedy dodatki finansowe wypłacane są jako premia lojalnościowa, jednak zdarza się to niezwykle rzadko. Taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku choroby. Jeśli pracownik przez dłuższy czas jest nieobecny w firmie, to anulowanie wypłaty dodatku urlopowego musi zostać wyraźnie uzgodnione i zatwierdzone.

Czy dodatek urlopowy jest wolny od podatku?

Nie, pracownicy muszą odprowadzić podatki również od dodatku urlopowego, o ile jego suma nie jest równa lub niższa limitu, który obecnie wynosi 156 euro na pracownika. Jeśli pracownik jest w związku małżeńskim i posiada dzieci, to kwota wolna od podatku wzrasta o 104 euro na partnera/partnerkę i o 52 euro na każde dziecko.

Ile urlopu należy się w Niemczech?

Zachęcamy również do przeczytania artykułu, w którym wyjaśniamy ile dni urlopu przysługuje w Niemczech: Ile dni urlopu przysługuje w Niemczech?

Kieszonkowe nie wystarcza na pokrycie wszystkich Waszych wydatków? Możecie poprawić swoją sytuację finansową podejmując pracę. Ale w jakim wieku jest to możliwe w Niemczech? Czy wystarczy mieć ukończone 13 lat? Jakie przepisy obowiązują, by chronić młodych ludzi? W tym artykule odpowiadamy na wszystkie ważne pytania dotyczące pracy dla uczniów w Niemczech: komu wolno pracować, jakie zawody wchodzą w grę, jak wygląda wynagrodzenie i na co trzeba uważać ubiegając się o pracę…

Od jakiego wieku uczniowie w Niemczech mogą podejmować pracę?

Praca dzieci jest w Niemczech zabroniona, co jest uregulowane w ustawie o ochronie pracy młodzieży (Jugendarbeitsschutzgesetz). Istnieją ograniczenia dla podejmowania pracy przez chłopców i dziewczęta, uzależnione od wieku oraz zakresu zadań. Granice wiekowe dotyczące pracy dla uczniów kształtują się następująco:

Praca dla uczniów w wieku do 13 lat

Tutaj warunki są najbardziej surowe. Praca dzieci w tym wieku nie jest w Niemczech dozwolona. A już na pewno niedopuszczalne są prace dla uczniów (niem. Schülerjobs) w klasycznym rozumieniu tego słowa. A przecież dzieci występują w filmach i programach telewizyjnych. Rzeczywiście, istnieją wyjątki dotyczące sektora mediów i kultury – w tym np. występów muzycznych i tanecznych, audycji radiowych, czy reklamy. Najpierw jednak pracodawca musi złożyć stosowny wniosek i uzyskać jego akceptację we właściwym miejscowo urzędzie sprawującym nadzór nad działalnością gospodarczą (Gewerbeaufsichtsamt). Oto w jakich zawodach jest to możliwe:

• model/modelka
• statysta/statystka w sztuce teatralnej
• pomoc w firmie rodzinnej (pomoc przy zbiorach, karmienie zwierząt, pomoc biurowa)

Praca dla uczniów w wieku 13 – 14 lat

Uczniowie poniżej piętnastego roku życia są uznawani przez niemieckie prawo za dzieci. W przypadku prac dla uczniów w tym wieku wymagana jest zgoda rodziców. Warunkiem jest, aby praca była lekka i odpowiednia dla dzieci. Nie może być niebezpieczna dla zdrowia, ani stwarzać zagrożenia dla sukcesów szkolnych. Dopuszcza się pracę w wymiarze maksymalnie dwóch godzin dziennie, w rolnictwie do trzech godzin. Niedopuszczalne jest wykonywanie prac przez uczniów w godzinach od 18.00 do 8.00 lub podczas zajęć szkolnych. Te prace są dopuszczalne:

• rozwożenie gazet
• opieka nad dziećmi
• korepetycje
• pomoc w zakupach
• opieka nad psem

Praca dla uczniów w wieku 15 – 18 lat

W tym przedziale wiekowym młodzi ludzie mogą pracować do ośmiu godzin dziennie. W końcu w tym wieku wiele osób w Niemczech rozpoczyna kształcenie zawodowe. Jest jednak jedno ograniczenie: praca może odbywać się tylko w godzinach od 6.00 rano do 20.00. Wobec osób powyżej 16. roku życia istnieją wyjątki od tej zasady, na przykład w przypadku zatrudnienia w restauracjach, w których młodzi ludzie mogą pracować do godziny 22.00. Po ukończeniu 16 lat mogą ponadto pracować w piekarni od godziny 5.00 rano, a po ukończeniu 17 lat – nawet od 4.00 rano. Kolejne wyjątki obowiązują w sektorze zdrowia (szpitalach i domach spokojnej starości), w rolnictwie i w sprzedaży. Tygodniowy czas pracy nie może przekroczyć 40 godzin. Praca w weekendy – poza wyjątkami – nie jest dozwolona.

Pracodawca musi jednak zapewnić 12 godzin czasu wolnego pomiędzy dwiema zmianami oraz przyznać dzień wolnego w przypadku pracy w sobotę. A zatem po ukończeniu 16. roku życia możliwe jest podjęcie wielu prac dla uczniów.

Trzeba zapewnić ochronę nieletnich

Ochrona nieletnich ogranicza wachlarz potencjalnych miejsc pracy dla uczniów, nie tylko pod względem godzin pracy, ale także pod względem wykonywanych czynności. Wszystkie prace, które są niebezpieczne – np. z powodu zbyt wysokiej lub niskiej temperatury, potencjalnych wypadków lub kontaktu z niebezpiecznymi substancjami – są zabronione. Naruszenie ustawy o ochronie pracy młodzieży może skutkować surowymi karami pieniężnymi w wysokości do 15.000 euro. Jeśli dzieci są narażone na konkretne niebezpieczeństwo podczas wykonywania pracy, możliwe jest nawet orzeczenie kary pozbawienia wolności do jednego roku.

Jakie są najpopularniejsze prace dla uczniów?

Uczniowie mają wiele możliwości zarabiania pieniędzy w czasie wolnym od zajęć szkolnych. Do szczególnie popularnych zajęć należy udzielanie korepetycji, rozwożenie gazet, praca w gastronomii, układanie towaru na półkach w supermarkecie, czy opieka nad dziećmi.

Ile można zarobić będąc uczniem?

Chociaż w Niemczech istnieje płaca minimalna, nie dotyczy ona uczniów poniżej 18. roku życia, którzy nie ukończyli kształcenia zawodowego. Tak więc wynagrodzenie zależy od zadań, doświadczenia i pracodawcy. Także wiek odgrywa tu pewną rolę. Mając 13 lub 14 lat zarabia się znacznie mniej niż w wieku 16 lub 17 lat.

Czy to ma sens?

Szkoła, a potem praca? Niektórzy rodzice, a nawet sami uczniowie martwią się, czy to się uda. Dobra wiadomość jest taka, że badanie przeprowadzone przez Niemiecki Instytut Badań Gospodarczych (niem. Deutsches Institut für Wirtschaft, DIW) wykazało, że wykonywanie pracy przez ucznia nie ma prawie żadnego wpływu na oceny i wyniki w nauce. Jedynie dzieci poniżej 14. roku życia uzyskiwały nieco niższe oceny, gdy pracowały w czasie wolnym od zajęć szkolnych.

Czy praca wykonywana przez uczniów podlega opodatkowaniu?

W zasadzie prace dla uczniów podlegają opodatkowaniu, ale w praktyce w większości przypadków są one nieopodatkowane. Powód jest prosty: zarobki są tak niskie, że nie przekraczają kwot wolnych od podatku.

Ile można zarobić będąc uczniem w Niemczech?

Nie ma określonej górnej granicy zarobków. Jeśli jednak pensja jest wyższa niż 520 euro i przekracza limity dotyczące pracy na Minijob, wówczas należy odprowadzić podatki i składki na ubezpieczenie społeczne. Teoretycznie uczniowie mogą zarabiać miesięcznie nawet 3.000 euro lub więcej, jeśli znajdą odpowiednio lukratywną pracę. Ważne jest jednak, aby przestrzegane były przepisy dotyczące godzin pracy zawarte w ustawie o ochronie pracy młodzieży.

Gdzie szukać pracy dla uczniów?

Oferty pracy dla uczniów cieszą się dużym zainteresowaniem, ale wcale nie tak łatwo je znaleźć. Od czego zacząć poszukiwania? Największe szanse na ich znalezienie są tutaj:

• portale z ofertami pracy dla uczniów
  specjalistyczne portale takie jak schuelerjobs.de, aushilfsjobs.de, aushilfsjobs.info
• lokalne ogłoszenia
  Ogłoszenia o pracy w lokalnej gazecie codziennej lub bezpłatnych magazynach często zawierają oferty pracy dla uczniów.
• ogłoszenia drobne
  Portale ogłoszeniowe takie jak eBay oferują nie tylko możliwość dokonywania zakupów. Często można tam znaleźć również oferty pracy.
• portale miejskie
  Wiele miast posiada swoją stronę internetową, gdzie publikowane są ogłoszenia i aktualności. Często można tam znaleźć także oferty pracy dla uczniów.
• kontakty
  Czasem łatwo znaleźć pracę dla ucznia dzięki znajomościom, kontaktom z innymi ludźmi. Popytajcie wśród swoich znajomych i miejcie oczy otwarte na pojawiające się okazje.
• Bundesagentur für Arbeit (Federalna Agencja Pracy)
  Giełda pracy Federalnej Agencji Pracy (Jobbörse der Bundesagentur für Arbeit) zawiera również oferty pracy dla uczniów. Szukajcie zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin i pracy na Minijob.

Ponadto na wielu internetowych giełdach pracy można znaleźć ogłoszenia dotyczące pracy dla uczniów. Zajrzyjcie na przykład na stronę karrieresprung.de i sprawdźcie jakie oferty można tam znaleźć.

Ogłoszenia lokalne

Uczniowie potrzebują pracy, która jest blisko ich miejsca zamieszkania. Tym bardziej ważne jest poszukiwanie odpowiednich ofert pracy w danym regionie. Zamieszczanie ogłoszeń na terenie szkoły lub w lokalnych sklepach czy gazetach jest uważane za przestarzałą metodę rekrutacji pracowników, ale jest to ważna i dobra opcja w przypadku ofert pracy w najbliższej okolicy dla młodych ludzi. Nie musicie wybierać spośród tysięcy ofert pracy w promieniu 50 km. Wystarczy, że znajdziecie w pobliżu dorywczą pracę, która pozwoli Wam dorobić do kieszonkowego.

Ile zarabiają uczniowie w Niemczech?

Niestety, nie ma ogólnych regulacji dotyczących tego, ile mogą zarobić uczniowie. Ustawowa płaca minimalna nie dotyczy młodych ludzi poniżej 18. roku życia, którzy nie ukończyli kształcenia zawodowego. Oznacza to, że koniec końców wszystko zależy od rodzaju wykonywanej pracy i negocjacji z pracodawcą.

Niekiedy uczniowie mogą liczyć jedynie na zarobki rzędu 5-10 euro za godzinę, czyli poniżej płacy minimalnej. Jednak w zależności od wykonywanej pracy, mogą również uzyskać wyższe wynagrodzenie. Ważnym czynnikiem jest też wiek. Osoby mające 14 lub 15 lat otrzymują zazwyczaj niższe wynagrodzenie niż młodzi ludzie w wieku 17 lub 18 lat. Poza tym na wysokość zarobków wpływają te same czynniki, co w innych zawodach:

• Poziom trudności
  Czy potrzebne są duże umiejętności, czy też zadania są bardzo proste? Im bardziej coś jest skomplikowane i trudne, tym lepiej będziecie opłacani.
• Doświadczenie
  Czy jest to Wasza pierwsza praca, czy macie już doświadczenie? W tym drugim przypadku możecie wynegocjować lepsze wynagrodzenie.
• Region
  Wynagrodzenie różni się w zależności od kraju związkowego. Istnieją również różnice w wysokości płac między większymi miastami a regionami wiejskimi.
• Pracodawca
  To, czy pracujecie dla prywatnego zleceniodawcy, czy jesteście zatrudnieni przez firmę, także ma duży wpływ na wysokość Waszego wynagrodzenia.

Jakie oferty pracy dla młodych ludzi można znaleźć w Niemczech?

Poniżej przedstawiamy typowe prace dla uczniów oraz te, które są odpowiednie dla nastolatków:

Prace w ogrodzie

Przycinanie żywopłotu czy koszenie trawnika – czasem wystarczy zapytać sąsiada, czy nie potrzebuje kogoś do pomocy. Warto jednak pamiętać, że prace ogrodowe wiążą się z pewnym wysiłkiem fizycznym. Zalety: ruch, świeże powietrze, natura. Wady: możliwość wykonywania prac w ogrodzie jest nadzwyczaj mocno uzależniona od pogody. Jeśli leje jak z cebra, nie można wykonać pracy, a wtedy upragnione wynagrodzenie przepada.

Opieka nad dziećmi

Praca dla osób, które lubią małe dzieci. Jeśli maluch prześpi całą noc, to są to łatwo zarobione pieniądze. Ale: odpowiedzialność jest duża, trzeba być bardzo uważnym! Jeśli ktoś chce w tym czasie tylko siedzieć i malować paznokcie lub oglądać filmy, może narobić sobie kłopotów.

Korepetycje

Może syn sąsiadów potrzebuje pomocy w matematyce lub odrabianiu zadań domowych? Zalety: można nawiązać znajomości, a nawet samemu się czegoś nauczyć. A przy okazji uświadamiacie sobie, jak ciężką pracę wykonują Wasi nauczyciele. Wady: na zlecenia możecie liczyć tylko wtedy, gdy sami macie dobre oceny w szkole.

Wyprowadzanie psa na spacer

Kolejna klasyczna usługa sąsiedzka: spacer z psem za wynagrodzeniem. Ta praca nadaje się tylko dla miłośników zwierząt. I dla osób, które same myślą o przygarnięciu czworonożnego przyjaciela i chcą sprawdzić, czy to coś dla nich. Zalety: ruch na świeżym powietrzu. Wady: nie zawsze sprzyjająca pogoda.

Rozwożenie gazet

Nie wiadomo jak długo jeszcze, ale póki co wydawcy nadal potrzebują doręczycieli gazet, którzy wcześnie rano przejadą się rowerem przez osiedle. Ewentualnie możecie również rozdawać ulotki i foldery reklamowe. Zalety: aktywność fizyczna, świeże powietrze. Wady: bardzo wczesna pobudka.

Rolnictwo

Dawniej zwykła sprawa, dziś raczej wyjątek: dzieci, które pomagają w czasie zbiorów i żniw, z reguły swoim rodzicom. Niemiecka ustawa o ochronie pracy młodzieży mówi, że młodzi ludzie powyżej 16. roku życia nie mogą w czasie żniw/zbiorów pracować dłużej niż 9 godzin dziennie i 85 godzin w ciągu dwóch tygodni.

Usługi dostawcze

Czego przede wszystkim potrzebują osoby zajmujące się rozwożeniem pizzy? Oczywiście prawa jazdy. Jak powszechnie wiadomo, w Niemczech można je zdobyć najwcześniej w wieku 18 lat. Ale: tam, gdzie odległości są niewielkie lub ulice wąskie, często łatwiej jest poruszać się na rowerze lub skuterze. Wypatrujcie więc w pobliżu Waszego miejsca zamieszkania rowerzystów z pizzą i zapytajcie ich, czy jest możliwość zatrudnienia dla osób poniżej 18. roku życia.

Obsługa stron internetowych

Małe firmy nie mają ani możliwości, ani budżetu, aby powierzyć profesjonalnej agencji prowadzenie strony internetowej. Jest to szansa dla młodych interesujących się informatyką. Zalety: możliwość zdobycia referencji i okazja do zdobycia nowych kompetencji, które jak najbardziej mogą przydać się w przyszłej pracy zawodowej.

Wykładanie towaru na półki

Supermarkety i sieci handlowe zawsze potrzebują ludzi do wykładania towaru na półki. Wymagana jest tu szybka, ale sumienna praca: należy przestrzegać terminów ważności produktów spożywczych. Ponadto towar musi być starannie przesunięty do przodu i wyeksponowany. Jeśli dostarczony towar nie może być w całości umieszczony na półce, należy go ułożyć w wyznaczonym miejscu.

Promocje

Młodzi ludzie są też chętnie zatrudniani przy akcjach promocyjnych i reklamowych, np. na targach. Zalety: można poznać nowych ludzi. Wady: trzeba być przygotowanym na to, że wielokrotnie spotkacie się z odmową.

Sprzedaż

Sprzedawanie warzyw, ziół lub sera na targu, na którym raz albo parę razy w tygodniu sprzedaje się świeże produkty spożywcze, również może być dobrym zajęciem dla tych, którzy lubią przebywać wśród ludzi. W ten sposób możecie sprawdzić, czy macie talent do sprzedaży i go rozwinąć. Wadą jest to, że zwykle trzeba wówczas zaakceptować pracę w weekendy. Jest ona też wymagająca pod względem fizycznym.

Zalety i wady pracy dla uczniów

Money, money, money – to przede wszystkim możliwość zarobienia pieniędzy motywuje młodych ludzi do podejmowania pracy. Są im potrzebne na zakup nowego smartfona, sneakersów, czy drogiej kurtki zimowej. Ale wiążą się z tym dodatkowo i inne korzyści …

Zalety

• Uczy, jak obchodzić się z pieniędzmi.
• Wzmacnia odpowiedzialność osobistą i poczucie obowiązku.
• Sprzyja nawiązywaniu nowych kontaktów.
• Pomaga odkryć zainteresowania i znaleźć cele zawodowe.
• Pomaga nawiązać nowe przyjaźnie.
• Nadaje dniom/tygodniom stałą strukturę.

Praca pochłania czas wolny, który równie dobrze można by było spędzić z przyjaciółmi w kinie, poświęcić na swoje hobby, ćwiczenia na siłowni, albo po prostu na naukę. Z punktu widzenia ucznia jest to oczywista wada. Ale nie tylko to przemawia przeciw.

Wady

• Może prowadzić do zaniedbywania obowiązków szkolnych.
• Może stanowić nadmierne obciążenie dla młodego człowieka.
• Niekiedy pracodawcy wykorzystują tanią siłę roboczą.
• Może być wyczerpująca fizycznie i psychicznie dla osób nieprzyzwyczajonych do niekiedy ciężkiej pracy.
• Zwiększa nastawienie na konsumpcję ze względu na fakt, że ma się do dyspozycji więcej pieniędzy.

Co trzeba wziąć pod uwagę chcąc podjąć pracę w młodym wieku?

Decydując się na podjęcie dorywczej pracy, uczniowie powinni zachować ostrożność. Niedoświadczenie i naiwność to dwie cechy, które niestety są chętnie wykorzystywane przez innych. Uczniowie są na to szczególnie narażeni ze względu na swój młody wiek. Dlatego już na wstępie należy zwrócić uwagę na kilka ostrzeżeń:

Podejrzane numery telefonu

Nigdy nie dzwońcie na numer telefonu 0900- lub 0190-, aby uzyskać obiecaną informację o pracy dodatkowej. Centra konsumenckie od lat przed tym przestrzegają. Rozmowa telefoniczna kosztuje, a z pracy zazwyczaj nic nie wychodzi. Można zostać oszukanym! Upewnijcie się, że dostaliście prawdziwy adres w swojej okolicy, najlepiej z numerem stacjonarnym.

Płatność za materiały potrzebne do pracy

Nigdy nie płaćcie z góry za towary, które mają Wam rzekomo posłużyć do pracy. Zdarza się na przykład, że wymaga się od przyszłego pracownika, aby wcześniej sam zakupił produkty, które potem ma spieniężyć. Albo musi wyłożyć pieniądze, aby być uwzględnionym w katalogu modeli/modelek. Czasem wymaga się od przyszłego pracownika zamówienia broszur informacyjnych za sporą kwotę. To niepoważne!

Kilka lat temu centrum konsumenckie w Hamburgu ostrzegało przed agencją reklamową, która szukała w internecie testerów produktów. Obietnica: za testowanie produktu otrzymywało się wynagrodzenie, a nawet można było zatrzymać produkt. Haczyk: zainteresowani musieli wcześniej wykupić dwuletnią prenumeratę czasopisma. Dlatego powtarzamy: nie przyjmujcie oferty, w której żąda się od Was zapłaty z góry w jakiejkolwiek formie!

Wielkie obietnice

Nie dajcie się nabrać na obietnice zarobienia w krótkim czasie wielkich pieniędzy. Jeśli ktoś przekonuje Was, że możecie zarobić 2.500 euro miesięcznie poświęcając na pracę zaledwie dwie godziny, powinniście podejść do tego z dużym sceptycyzmem. Nie tak łatwo zarobić pieniądze bez wysiłku, zwłaszcza gdy jest się dopiero nastolatkiem.

Praca dla uczniów: co z podatkami i składkami na ubezpieczenie społeczne?

Pod pojęciem „Schülerjobs” może się kryć wiele różnych rodzajów zatrudnienia. Niektóre klasyczne i popularne prace dla uczniów, takie jak koszenie trawnika, czy opieka nad dziećmi, są zwykle klasyfikowane jako pomoc sąsiedzka. Nie są one oficjalnie rejestrowane i nie są uważane za oficjalne miejsca pracy.

W przypadku podjęcia pracy na Minijob, jeśli zarobki nie przekraczają 520 euro miesięcznie, nie trzeba płacić składek. Pracodawca musi jednak zgłosić fakt zatrudnienia do Minijobzentrale. Ponieważ po szkole zwykle nie ma zbyt wiele czasu na pracę lub godziny pracy są regulowane przez niemiecką ustawę o ochronie pracy młodzieży, limit zarobków często nie jest osiągany.

Jeśli jednak wynagrodzenie jest wyższe, należy zapłacić podatek i składki na ubezpieczenie społeczne. W przypadku Midijob są one zazwyczaj niższe, a ich wysokość jest uzależniona od wynagrodzenia.

W nocy z soboty na niedzielę (25/26.03) o godz. 2:00 przestawiamy zegarki o godzinę do przodu. A co z pracownikami, którzy akurat tej nocy mają nocną zmianę? Czy na gruncie niemieckiego prawa pracy muszą odpracować godzinę, która „umknęła” na skutek zmiany czasu na letni?

Nie muszą tego robić – wyjaśnia portal haufe.de. W zasadzie nie ma możliwości odrobienia nieprzepracowanej godziny przy przejściu na czas letni – i dlatego pracodawcy nie mogą tego wymagać od pracowników.

W przypadku stałego miesięcznego wynagrodzenia kwota wypłaty nie zmieni się

Jeśli otrzymujecie stałe miesięczne wynagrodzenie, to jego wysokość nie ulegnie zmianie z powodu godziny, która „przepadła” podczas tej nocnej zmiany. Sytuacja wygląda jednak inaczej, jeśli jesteście wynagradzani według stawki godzinowej. W tym przypadku tracicie prawo do wypłaty za ten czas, ponieważ jesteście opłacani jedynie za rzeczywiście przepracowane godziny, a tej nocy pracujecie o godzinę krócej.

Ponadto, jeśli otrzymujecie dodatek za nocną zmianę, w odniesieniu do nieprzepracowanej godziny nie zostanie on naliczony.

Źródło: Süddeutsche Zeitung