Jeśli au pair pomaga w opiece nad dziećmi, koszty z tym związane można w Niemczech odliczyć od podatku jako tzw. wydatki specjalne (niem. Sonderausgaben) – ale nie w całości, jak podkreśla Federalny Trybunał Finansowy (Bundesfinanzhof, BFH).

Koszty związane z au pair można w Niemczech odliczyć od podatku jako wydatki specjalne oraz jako usługę związaną z gospodarstwem domowym

Pięcioosobowa rodzina państwa Wolf od roku korzysta z pomocy pochodzącej z Australii au pair Abigail, która zajmuje się opieką nad dziećmi i pomaga w obowiązkach domowych. Jest to duże wsparcie dla pracujących rodziców. Jest to jednocześnie rozwiązanie korzystne pod względem finansowym, ponieważ koszty związane z au pair można w Niemczech odliczyć od podatku jako wydatki specjalne (niem. Sonderausgaben) oraz jako tzw. usługę związaną z gospodarstwem domowym (niem. haushaltsnahe Dienstleistung).

Rodzina państwa Wolf może – tak jak każdy inny podatnik – wykazać koszty opieki nad dziećmi w swoim zeznaniu podatkowym jako wydatki specjalne. Odliczeniu od podatku podlegają dwie trzecie kosztów, maksymalnie 4.000 euro rocznie na jedno dziecko. Warunek, który musi być spełniony: dziecko musi mieszkać w gospodarstwie domowym rodziców i nie może mieć więcej niż 14 lat. Ten limit wieku nie ma zastosowania do dzieci niepełnosprawnych.

Ponadto część kosztów można odliczyć jako usługę związaną z gospodarstwem domowym: maksymalnie 20 procent kosztów, ale nie więcej niż 4.000 euro rocznie.

Kiedy zdecydowanie opłaca się zawrzeć umowę z au pair

Przygotowywanie śniadań, pranie, odprowadzanie dzieci do przedszkola i wspólna zabawa – au pair zapewnia rodzicom duże wsparcie. Jednakże czas wykonywania tych zadań nie może przekraczać 30 godzin tygodniowo. Z reguły umowa z au pair jest zawierana na okres co najmniej sześciu, a maksymalnie dwunastu miesięcy. Więcej informacji na temat przepisów dotyczących dni wolnych od pracy, urlopu wypoczynkowego, kursów językowych, zakwaterowania i wyżywienia można uzyskać na stronie internetowej Federalnej Agencji Pracy (Bundesagentur für Arbeit).

Głównym zadaniem Abigail jest opieka nad dziećmi. Dlatego też rodzina państwa Wolf podpisała umowę z au pair. Abigail poświęca 80 procent swojego czasu pracy na opiekę nad dziećmi, a 20 procent na pomoc w pracach domowych.

Należy pamiętać o tym, że jeśli nie sporządzi się umowy, niemiecki urząd skarbowy automatycznie przyjmie podział 50-procentowy, tzn. założy, że au pair 50 procent swojego czasu pracy poświęca na opiekę nad dziećmi, a pozostałe 50 procent na pomoc w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Jeśli rzeczywisty sposób podziału czasu pracy jest inny, zdecydowanie warto zawrzeć umowę. Jeśli bowiem macie dwoje lub więcej dzieci, możecie odliczyć wyższe koszty opieki nad nimi. Trzeba jedynie pamiętać o tym, że Finanzamt uznaje, iż na opiekę nad dziećmi au pair przeznacza maksymalnie 80 procent swojego czasu pracy.

Te koszty związane z au pair można w Niemczech odliczyć od podatku

Oprócz opłaty za pośrednictwo, rodzina państwa Wolf może wykazać w deklaracji podatkowej także comiesięczne kieszonkowe dla Abigail, koszty wyżywienia i zakwaterowania oraz inne wydatki, takie jak koszty przejazdu środkami transportu publicznego, dofinansowanie do kursu językowego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, wypadkowe i od odpowiedzialności cywilnej.

Nie wypłacajcie au pair kieszonkowego w gotówce

Aby niemiecki urząd skarbowy uznał koszty związane z au pair, nie powinniście wypłacać jej comiesięcznego kieszonkowego w gotówce, ale za pośrednictwem przelewu bankowego. W ten sposób możecie w każdej chwili udowodnić dokonane płatności. W orzeczeniu z 2013 roku (sygn. akt 15 K 2882/13) sąd finansowy w Kolonii podkreślił, że płatności gotówkowe nie są uznawane w żadnych okolicznościach, nawet jeśli istnieje umowa między rodziną a au pair.

Koszty związane z au pair nie podlegają w pełni odliczeniu od podatku

Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że koszty związane z au pair nie mogą być w całości uwzględnione w zeznaniu podatkowym – nawet jeśli w danej rodzinie mieszka troje dzieci w wieku poniżej czterech lat (sygn. akt III R18/13). W uzasadnieniu swojej decyzji sędziowie stwierdzili, że przewidziane ograniczenie odliczenia kosztów opieki nad dzieckiem nie narusza ustawy zasadniczej.

Zamknięcie szkół w Niemczech w czasie pandemii koronawirusa wymagało od rodziców dzieci w wieku szkolnym nie tylko cierpliwości i zaangażowania oraz poświęcenia czasu, ale w wielu przypadkach wiązało się też ze sporymi wydatkami, na przykład jeśli na potrzeby edukacji domowej trzeba było zakupić potrzebny sprzęt. Często oznaczało to też wzrost wydatków na energię elektryczną i gaz. Zapewne wiele osób zastanawia się, czy koszty związane z nauką zdalną będą mogły odliczyć od podatku. Oto jak to wygląda w Niemczech.

Nie ma możliwości odliczenia od podatku kosztów związanych z nauką w domu

Niestety niemieckie prawo podatkowe nie dopuszcza możliwości ubiegania się o zwrot kosztów zakupu wyposażenia technicznego dla swoich dzieci. To samo dotyczy kosztów energii elektrycznej, gazu, telefonu i internetu. Choć rząd uchwalił różne programy pomocowe w związku z COVID-19, także dla rodzin, to jednak nie uwzględniono w nich ulg podatkowych w związku z nauczaniem zdalnym. Takie wydatki nie mogą być zaliczone ani do kosztu uzyskania przychodów (niem. Werbungskosten), ani do wydatków specjalnych (niem. Sonderausgaben).

Podczas pandemii koronawirusa rząd federalny uchwalił m.in. przepisy przewidujące ryczałt za pracę zdalną (tzw. Homeoffice-Pauschale). Niestety nie zdecydowano się na podobne rozwiązanie w związku z nauką zdalną będącą efektem zamknięcia szkół. Rodzice dzieci w wieku szkolnym muszą więc zadowolić się dodatkiem Kinderbonus.

Koszty opieki nad dziećmi w związku z nauką zdalną

Warto wspomnieć o jeszcze jednej kwestii dotyczącej osób aktywnych zawodowo: w sytuacji zamknięcia szkół nie wszyscy rodzice mogli tak po prostu zostać w domu i opiekować się swoimi dziećmi. Jeśli z powodu zamknięcia szkół lub placówek opieki dziennej musieli zorganizować płatną opiekę dla swoich dzieci, to pod pewnymi warunkami wydatki z tym związane mogą uwzględnić w swojej deklaracji podatkowej jako koszty specjalne (niem. Sonderausgaben).

Jeśli Wasze dziecko ma problemy z nauką, które wynikają z choroby, wydatki z tym związane są w Niemczech uznawane za koszty leczenia i mogą być odliczone od podatku jako nadzwyczajne obciążenia (niem. außergewöhnliche Belastungen). Jest tak na przykład w przypadku dysleksji, której efektem są trudności w nauce czytania i pisania, czy w przypadku ADHD, czyli zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi.

Oznacza to, że koszty, które nie są pokrywane przez kasę chorych, możecie uwzględnić w zeznaniu podatkowym, ale tylko wtedy, gdy trudności w nauce Waszego dziecka zostaną uznane za chorobę.

Te koszty możecie odliczyć od podatku, jeżeli Wasze dziecko ma trudności z nauką wynikające z choroby

Jeżeli Wasze dziecko cierpi na ADHD, dysleksję, dyskalkulię itp. i zostało to potwierdzone przez lekarza, możecie w Niemczech odliczyć od podatku następujące wydatki:

• koszty wizyt lekarskich i leków,
• koszty korepetycji i materiałów do nauki,
• koszty szkoły prywatnej, jeśli dziecko uczęszcza do niej z powodu trudności w nauce,
• koszty leczenia psychoterapeutycznego lub umieszczenia dziecka poza domem w instytucji zapewniającej specjalistyczną opiekę medyczną,
• koszty towarzyszenia dziecku przy odpowiednich działaniach terapeutycznych, w tym koszty podróży ponoszone przez opiekuna.

Zaświadczenie wydane przez lekarza publicznej służby zdrowia o statusie urzędnika (niem. Amtsarzt) czy zwykłe potwierdzenie od lekarza rodzinnego (niem. Hausarzt)?

W przeszłości warunkiem koniecznym do wykazania dla celów podatkowych wydatków związanych z chorobą było przedstawienie oficjalnego zaświadczenia wydanego przez lekarza publicznej służby zdrowia o statusie urzędnika (niem. Amtsarzt). W przeciwnym razie urząd skarbowy nie uznawał kosztów. W 2010 r. Federalny Trybunał Finansowy (niem. Bundesfinanzhof, BFH) wydał orzeczenie (sygn. akt VI R 17/09), w którym stwierdził, że wystarczy zwykłe zaświadczenie od lekarza rodzinnego (niem. Hausarzt). Ustawodawca szybko zareagował na to zmieniając prawo. Dlatego od 2011 r. ponownie obowiązuje następująca zasada: wydatki związane z chorobą mogą być wykazywane dla celów podatkowych tylko wtedy, gdy posiada się oficjalne zaświadczenie wydane przez lekarza publicznej służby zdrowia o statusie urzędnika, jeżeli nie są to leki, środki lecznicze i urządzenia wspomagające w wąskim znaczeniu. Dotyczy to również z mocą wsteczną wszystkich nierozstrzygniętych sporów, jak orzekł Sąd Finansowy w Münster w orzeczeniu z dnia 18 stycznia 2012 r.

Dla celów podatkowych trzeba więc posiadać dowód na to, że trudności w nauce Waszego dziecka zostały zakwalifikowane jako choroba. W tym celu można uzyskać zaświadczenie od lekarza publicznej służby zdrowia o statusie urzędnika lub zaświadczenie wydane przez służby medyczne ubezpieczenia zdrowotnego. Taki dowód musi zostać uznany przez urząd skarbowy.

Warto podkreślić, że zaświadczenie od lekarza publicznej służby zdrowia o statusie urzędnika należy uzyskać przed poniesieniem wydatków na leczenie, czy inne formy pomocy dziecku mającemu trudności w nauce. Zaświadczenie wystawione po fakcie może nie zostać uznane przez urząd skarbowy.

Niezależnie od tego, czy jesteście właścicielami domu, czy najemcami, pod pewnymi warunkami możecie w Niemczech odliczyć od podatku koszty prac ogrodniczych. Jednak nie ma sensu, abyście teraz szukali paragonów z ostatnich wizyt w centrum ogrodniczym: koszty materiałowe, np. związane z zakupem roślin, nie podlegają odliczeniu od podatku. Istnieje jednak szereg prac ogrodniczych, które mogą przyczynić się do obniżenia podatku.

Prace ogrodnicze można odliczyć w zeznaniu podatkowym jako tzw. usługi związane z gospodarstwem domowym (niem. haushaltsnahe Dienstleistungen) oraz jako usługi rzemieślnicze (niem. Handwerksleistungen) – do kwoty 5.200 euro rocznie. Jednak nie wszystkie prace ogrodnicze podlegają odliczeniu od podatku.

Te prace ogrodnicze można wykazać w deklaracji podatkowej w Niemczech

Jesteście zapalonymi ogrodnikami-hobbystami? Nie ma znaczenia to, czy dbacie o własny przydomowy ogródek, czy o taras wynajmowanego mieszkania: w obu przypadkach można w Niemczech otrzymać zwrot pieniędzy od państwa. Mitteldeutscher Rundfunk (mdr) informuje, które koszty można wykazać w swojej deklaracji podatkowej:

• ogród jest zakładany na nowo lub zmieniany (pod warunkiem, że nie jest to ogród przy nowo wybudowanym domu),
• zleca się prace związane z wycinką drzew,
• usługodawca kosi trawnik, zwalcza szkodniki, przycina żywopłot, itp.,
• rzemieślnik zakłada staw ogrodowy lub oczko wodne, naprawia coś, kładzie trawnik z rolki lub kostkę brukową albo stawia murek lub płot,
• koszty robocizny, maszyn i podróży, materiały eksploatacyjne (np. folie okryciowe, środki czyszczące),
• koszty utylizacji naliczane przez firmę.

Powyższe pozycje, jako tzw. usługi związane z gospodarstwem domowym (niem. haushaltsnahe Dienstleistungen) oraz jako usługi rzemieślnicze (niem. Handwerksleistungen), można odliczyć od podatku tylko wtedy, gdy ogród należy do kompleksu zamieszkiwanego przez samego podatnika. Według mdr dotyczy to również domków letniskowych i ogródków działkowych, w których można zamieszkiwać. Ważne również, aby zapłata za usługi była dokonywana przelewem. Wiele urzędów skarbowych uznaje bowiem koszty wykazane w zeznaniu podatkowym tylko wtedy, gdy do danej faktury dołączony jest dowód zapłaty w postaci zlecenia przelewu i wyciągu z konta.