Zwolnienie lekarskie w Niemczech nie oznacza już dziś biegania z „żółtym papierkiem” do pracodawcy. Dla większości osób ubezpieczonych w ustawowej kasie chorych działa elektroniczne zwolnienie lekarskie (eAU). Jedna rzecz się jednak nie zmieniła: jeśli nie jesteś zdolny do pracy, musisz niezwłocznie poinformować pracodawcę i podać przewidywany czas nieobecności.
Przy dłuższej chorobie potrzebne jest także lekarskie stwierdzenie niezdolności do pracy. Co do zasady, jeśli choroba trwa dłużej niż trzy dni kalendarzowe, powinno ono zostać uzyskane najpóźniej w kolejnym dniu roboczym. Pracodawca może jednak wymagać zwolnienia wcześniej – nawet od pierwszego dnia choroby.
Zwolnienie lekarskie w Niemczech – najważniejsze zasady
- O chorobie i przewidywanym czasie nieobecności informujesz pracodawcę od razu.
- Jeśli niezdolność do pracy trwa dłużej niż 3 dni kalendarzowe, zaświadczenie lekarskie musi być co do zasady stwierdzone najpóźniej w następnym dniu roboczym.
- Pracodawca może wymagać zwolnienia już od pierwszego dnia – nie musi wcześniej udowadniać, że pracownik nadużywa chorobowego.
- Przy ustawowym ubezpieczeniu zdrowotnym zwykle działa eAU: lekarz przesyła dane do kasy chorych, a pracodawca je stamtąd pobiera.
- eAU nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia choroby pracodawcy.
- Zwolnienie telefoniczne jest możliwe pod określonymi warunkami maksymalnie na 5 dni kalendarzowych.
- Przez wideokonsultację pierwsze zwolnienie może być wystawione maksymalnie na 3 dni dla osoby nieznanej wcześniej w praktyce i do 7 dni dla pacjenta znanego lekarzowi.
- Przez pierwszych maksymalnie 6 tygodni choroby wynagrodzenie wypłaca co do zasady pracodawca; później może przysługiwać zasiłek chorobowy.
Kiedy w Niemczech trzeba poinformować pracodawcę o chorobie?
Zgodnie z § 5 niemieckiej ustawy o kontynuacji wypłaty wynagrodzenia (Entgeltfortzahlungsgesetz, EFZG) pracownik musi przekazać pracodawcy informację o niezdolności do pracy oraz jej przewidywanej długości niezwłocznie.
Nie warto więc czekać do wizyty u lekarza. Jeśli zaczynasz pracę o 7:00 i już rano wiesz, że nie jesteś w stanie pojawić się w pracy, najlepiej zgłosić nieobecność jeszcze przed rozpoczęciem zmiany – zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie.
Ustawa nie narzuca jednej konkretnej formy zgłoszenia. W praktyce może to być telefon, e-mail, firmowy system, a w części zakładów również wiadomość do przełożonego. Najważniejsze, aby informacja dotarła na czas do właściwej osoby.
Czy w Niemczech zwolnienie jest potrzebne dopiero od czwartego dnia?
To często powtarzane uproszczenie. Ustawowa zasada mówi, że jeśli niezdolność do pracy trwa dłużej niż trzy dni kalendarzowe, zaświadczenie powinno zostać przedstawione – albo w przypadku eAU lekarsko stwierdzone – najpóźniej w następującym po nich dniu roboczym.
Pracodawca może jednak ustalić, że zwolnienie jest wymagane wcześniej, również od pierwszego dnia choroby. Takie wymaganie może wynikać z umowy, regulaminu albo decyzji pracodawcy.
Co ważne: pracodawca nie musi najpierw podejrzewać symulowania choroby, żeby zażądać zaświadczenia już pierwszego dnia.
Elektroniczne L4 w Niemczech – czy trzeba jeszcze wysyłać zwolnienie pracodawcy?
W przypadku większości pracowników ubezpieczonych w ustawowej kasie chorych papierowe zwolnienie dla pracodawcy zostało zastąpione przez elektroniczne zwolnienie lekarskie.
Lekarz przekazuje dane o niezdolności do pracy elektronicznie do kasy chorych. Pracodawca może następnie pobrać je z jej systemu. Sam pracownik nie musi w typowym przypadku dostarczać pracodawcy papierowego zwolnienia lekarskiego.
To jednak nie znaczy, że wystarczy pójść do lekarza i nic więcej nie robić. Obowiązek poinformowania pracodawcy o chorobie nadal pozostaje po stronie pracownika.
Jakie dane widzi pracodawca?
Pracodawca otrzymuje m.in. informację o początku i przewidywanym końcu niezdolności do pracy oraz o tym, czy jest to pierwsze czy kolejne zaświadczenie. Nie otrzymuje diagnozy.
Kiedy papierowe zwolnienie nadal może być potrzebne w Niemczech?
Wyjątki nadal istnieją. Dotyczy to m.in. osób prywatnie ubezpieczonych, niektórych zaświadczeń wystawionych przez lekarzy spoza systemu kasowego oraz zwolnień wystawionych za granicą. Także przy Minijob wykonywanym w prywatnym gospodarstwie domowym obowiązują odrębne zasady ustawowe.
Od 2025 roku przy zwolnieniu od lekarza prywatnego lub z zagranicy kasa chorych może przekazać pracodawcy informację, że „inny dowód” istnieje. Nie przekazuje jednak w ten sposób pełnego okresu niezdolności do pracy. W takich przypadkach dokument warto nadal przesłać pracodawcy samodzielnie.
Czy w Niemczech można dostać zwolnienie przez telefon?
Tak. Telefoniczne zwolnienie lekarskie jest w Niemczech ponownie stałym elementem systemu, ale nie działa na zasadzie „dzwonię i automatycznie dostaję L4”.
Lekarz może wystawić pierwsze zwolnienie telefonicznie, jeśli:
- pacjent jest już znany w danej praktyce,
- nie występują ciężkie objawy wymagające bezpośredniego badania,
- wideokonsultacja nie jest możliwa,
- lekarz po rozmowie uzna, że może wiarygodnie stwierdzić niezdolność do pracy.
Takie pierwsze zwolnienie może obejmować maksymalnie 5 dni kalendarzowych. Pacjent nie ma prawnego roszczenia do wystawienia zwolnienia telefonicznie – decyzja należy do lekarza.
Zwolnienie lekarskie przez wideokonsultację w Niemczech
Niezdolność do pracy może zostać stwierdzona również podczas wideokonsultacji, jeśli charakter choroby pozwala na ocenę bez bezpośredniego badania.
- pacjent, który wcześniej nie był znany w praktyce – maksymalnie 3 dni kalendarzowe,
- pacjent znany w praktyce – maksymalnie 7 dni kalendarzowych.
Także tutaj lekarz może uznać, że konieczna jest osobista wizyta.
Czy zwolnienie lekarskie w Niemczech może być wystawione wstecz?
Zasadą jest wystawianie zwolnienia od dnia, w którym lekarz stwierdził niezdolność do pracy. Wsteczne potwierdzenie jest wyjątkiem.
Zgodnie z wytycznymi Gemeinsamer Bundesausschuss (G-BA), czyli Wspólnego Komitetu Federalnego, lekarz może w uzasadnionej sytuacji po dokładnym sprawdzeniu okoliczności cofnąć początek zwolnienia – z reguły maksymalnie o 3 dni. Nie należy więc zakładać, że jeśli pójdziemy do lekarza kilka dni później, zwolnienie automatycznie obejmie cały wcześniejszy okres.
Na jak długo lekarz w Niemczech może wystawić zwolnienie?
Przy zwykłym zwolnieniu lekarz powinien zasadniczo określić przewidywaną niezdolność do pracy na okres nie dłuższy niż 2 tygodnie. Jeżeli rodzaj choroby albo jej przebieg tego wymaga, możliwe jest wystawienie zaświadczenia do przewidywanego okresu jednego miesiąca.
Jeśli po tym czasie nadal nie jesteś zdolny do pracy, lekarz może wystawić kolejne zwolnienie. Dla zachowania ciągłości świadczeń nie warto dopuszczać do nieuzasadnionych przerw między zaświadczeniami.
Jak zgłosić chorobę po niemiecku?
Nie trzeba podawać pracodawcy szczegółów medycznych. Zwykle wystarczy krótka informacja, że jesteś niezdolny do pracy i jak długo prawdopodobnie potrwa nieobecność.
Przez telefon
„Guten Morgen, hier ist Anna Kowalska. Ich bin heute leider arbeitsunfähig und kann nicht zur Arbeit kommen. Voraussichtlich falle ich bis Freitag aus. Ich melde mich, falls sich daran etwas ändert.”
Po polsku: „Dzień dobry, z tej strony Anna Kowalska. Niestety jestem dziś niezdolna do pracy i nie mogę przyjść. Prawdopodobnie nie będzie mnie do piątku. Dam znać, jeśli coś się zmieni.”
Krótka wiadomość lub e-mail
„Guten Morgen Frau/Herr XY, leider bin ich erkrankt und heute nicht arbeitsfähig. Ich lasse die Arbeitsunfähigkeit ärztlich feststellen und informiere Sie, sobald ich weiß, wie lange ich voraussichtlich ausfalle. Viele Grüße, XY.”
Jeśli w Twojej firmie obowiązuje konkretny sposób zgłaszania choroby, np. telefon do kierownika zmiany albo formularz w systemie HR, warto się go trzymać.
Czy w Niemczech można wrócić do pracy przed końcem zwolnienia?
Tak. Zwolnienie lekarskie określa przewidywany okres niezdolności do pracy. Jeśli poczujecie się wcześniej dobrze i rzeczywiście jesteście zdolni do wykonywania swoich obowiązków, możecie wrócić do pracy przed datą wskazaną na zwolnieniu.
W Niemczech zasadniczo nie trzeba uzyskiwać osobnego zaświadczenia potwierdzającego odzyskanie zdrowia przed wcześniejszym powrotem do pracy. Pracodawca ma jednak obowiązek dbać o bezpieczeństwo pracowników i w razie uzasadnionych wątpliwości może nie dopuścić do pracy osoby, która wyraźnie nadal nie jest zdolna do jej wykonywania.
Zwolnienie lekarskie z Polski – czy jest ważne w Niemczech?
Tak, choroba stwierdzona podczas pobytu w Polsce może być podstawą nieobecności i świadczeń w Niemczech. Trzeba jednak pamiętać o dodatkowych obowiązkach.
Jeśli zachorujesz za granicą, zgodnie z § 5 EFZG powinieneś jak najszybciej poinformować niemieckiego pracodawcę o niezdolności do pracy, jej przewidywanej długości oraz podać adres pobytu. Osoba ubezpieczona w niemieckiej ustawowej kasie chorych powinna także niezwłocznie poinformować swoją kasę chorych.
U lekarza w Polsce poproście o dokument jednoznacznie potwierdzający niezdolność do pracy, a nie tylko samo leczenie lub wizytę. W praktyce przy zagranicznym zwolnieniu dokument nadal warto przesłać bezpośrednio pracodawcy i kasie chorych zgodnie z ich instrukcjami.
Co zrobić, jeśli zachorujecie podczas urlopu w Niemczech lub w Polsce?
Dni, w których podczas urlopu jesteś faktycznie niezdolny do pracy i potwierdzisz to zaświadczeniem lekarskim, nie są zaliczane do wykorzystanego urlopu. Wynika to z § 9 niemieckiej ustawy urlopowej.
Nie można jednak samodzielnie „dokleić” tych dni na końcu wyjazdu. Niewykorzystany urlop pozostaje do wykorzystania w innym terminie uzgodnionym z pracodawcą.
Jeśli zachorujesz podczas zagranicznego urlopu, pamiętaj o szybkiej informacji dla pracodawcy i – przy ustawowym ubezpieczeniu – dla swojej kasy chorych.
Czy na zwolnieniu lekarskim w Niemczech trzeba siedzieć w domu?
Nie ma ogólnego przepisu nakazującego osobie na zwolnieniu całodobowe pozostawanie w domu. Najważniejsza zasada jest prostsza: nie wolno robić niczego, co opóźnia powrót do zdrowia.
To, co jest dopuszczalne, zależy od choroby. Spacer może być neutralny albo wręcz korzystny przy jednej dolegliwości, a przy innej – niewskazany. Podobnie z zakupami, sportem czy wyjazdem. Sam fakt, że ktoś widzi chorego poza domem, nie oznacza jeszcze, że zwolnienie jest fikcyjne.
Jeżeli pobieracie już zasiłek chorobowy i planujecie wyjazd za granicę, wcześniej skontaktujcie się z kasą chorych. Pobyt poza Niemcami może mieć wpływ na wypłatę świadczenia.
Czy pracodawca w Niemczech może zapytać, na co chorujesz?
Co do zasady nie musisz przekazywać pracodawcy diagnozy. Również w systemie eAU pracodawca nie otrzymuje informacji o rozpoznaniu choroby ani danych lekarza niezbędnych do poznania diagnozy.
W szczególnych sytuacjach z przepisów dotyczących ochrony innych osób lub konkretnych zawodów mogą wynikać dodatkowe obowiązki informacyjne. Nie zmienia to jednak zasady, że zwykłe zgłoszenie choroby nie wymaga opowiadania przełożonemu o szczegółach leczenia.
Kto płaci podczas zwolnienia lekarskiego w Niemczech?
Jeżeli spełnione są ustawowe warunki, pracodawca wypłaca wynagrodzenie podczas choroby przez maksymalnie 6 tygodni. Przy tej samej chorobie mogą obowiązywać szczególne zasady dotyczące ponownego powstania prawa do kolejnych sześciu tygodni.
Po zakończeniu okresu dalszej wypłaty wynagrodzenia przez pracodawcę osobom ustawowo ubezpieczonym może przysługiwać zasiłek chorobowy (Krankengeld). W 2026 roku wynosi ono zasadniczo 70 proc. regularnego wynagrodzenia brutto, ale maksymalnie 90 proc. ostatniego wynagrodzenia netto, z uwzględnieniem ustawowego limitu.
To ważna korekta względem często powtarzanej informacji, że zasiłek chorobowy wynosi „70 proc. netto” – takiego ogólnego przelicznika nie ma.
Czy pracodawca w Niemczech może zakwestionować zwolnienie?
Zaświadczenie o niezdolności do pracy ma w Niemczech wysoki walor dowodowy. Samo stwierdzenie pracodawcy, że „nie wierzy w chorobę”, nie wystarcza.
Jeżeli istnieją jednak konkretne okoliczności wywołujące poważne wątpliwości, pracodawca w Niemczech może zwrócić się do kasy chorych o sprawdzenie niezdolności do pracy przez służbę medyczną kas chorych (Medizinischer Dienst). Ustawa wymienia jako przykłady m.in. wyjątkowo częste krótkie zwolnienia albo częste rozpoczynanie chorobowego na początku lub końcu tygodnia.
Bundesarbeitsgericht (BAG), czyli Federalny Sąd Pracy, potwierdził również, że w konkretnych przypadkach wartość dowodowa zwolnienia może zostać podważona, np. gdy po wypowiedzeniu kolejne zaświadczenia dokładnie pokrywają się z okresem wypowiedzenia. Zawsze wymaga to jednak oceny całej sytuacji, a nie automatycznego uznania zwolnienia za nieważne.
Czy w Niemczech można zostać zwolnionym z pracy podczas chorobowego?
Tak. Samo przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie blokuje wypowiedzenia umowy o pracę. Pracodawca może wręczyć wypowiedzenie również w czasie choroby.
To nie znaczy jednak, że każde wypowiedzenie „z powodu choroby” jest legalne. Jeśli zastosowanie ma niemiecka ochrona przed wypowiedzeniem, zwolnienie pracownika z przyczyn zdrowotnych podlega rygorystycznej ocenie i wymaga spełnienia określonych warunków. Sąd bada m.in. prognozę dalszych nieobecności, obciążenie dla pracodawcy oraz to, czy istnieją łagodniejsze rozwiązania.
Najczęstsze pytania o zwolnienie lekarskie w Niemczech
Czy pracodawca może żądać zwolnienia od pierwszego dnia?
Tak. § 5 EFZG pozwala pracodawcy wymagać lekarskiego potwierdzenia niezdolności do pracy wcześniej niż wynikałoby to ze standardowej zasady trzech dni kalendarzowych.
Czy elektroniczne L4 oznacza, że nie muszę dzwonić do pracodawcy?
Nie. Elektroniczne L4 zastępuje przede wszystkim przekazywanie zaświadczenia w papierze. Informację o chorobie i przewidywanym czasie nieobecności nadal musisz przekazać pracodawcy sam.
Czy lekarz może wystawić zwolnienie telefonicznie?
Tak, jeśli jesteś znany w praktyce, nie masz ciężkich objawów i lekarz uzna, że wystarczy rozmowa. Pierwsze telefoniczne zwolnienie może trwać maksymalnie 5 dni kalendarzowych.
Czy zwolnienie może być wystawione 3 dni wstecz?
Może, ale tylko wyjątkowo i po dokładnej ocenie lekarza. Wytyczne Gemeinsamer Bundesausschuss (G-BA), czyli Wspólnego Komitetu Federalnego, przewidują cofnięcie początku zwolnienia z reguły maksymalnie o 3 dni.
Czy trzeba wysyłać niemieckiemu pracodawcy zwolnienie z Polski?
W praktyce tak jest najbezpieczniej. Przy zagranicznych zaświadczeniach system eAU nie przekazuje pracodawcy pełnego okresu choroby. Dodatkowo trzeba szybko poinformować pracodawcę i ustawową kasę chorych.
Źródła:
Najważniejsze zasady opisują: § 5 Entgeltfortzahlungsgesetz, Gemeinsamer Bundesausschuss – Arbeitsunfähigkeit oraz Bundesministerium für Gesundheit – Krankengeld. Informacje w artykule zostały sprawdzone według stanu na 5 września 2026 roku.
