Jak otrzymać Mutterschaftsgeld? Zasiłek macierzyński w Niemczech 2026 + polski wniosek

Przyszłe mamy w Niemczech mogą liczyć na dodatkowe wsparcie w okresie ciąży i po porodzie. Warto jednak wiedzieć, jak o nie zawnioskować, kto ma do niego prawo i od czego zależy jego wysokość.

Mutterschaftsgeld – co to jest?

Jeśli jesteś w ciąży i pracujesz w Niemczech, możesz otrzymać Mutterschaftsgeld, czyli zasiłek macierzyński. To świadczenie, które zastępuje wynagrodzenie w okresie, gdy ze względu na ciążę i poród nie możesz pracować.

Kiedy przysługuje Mutterschaftsgeld?

Okres wypłaty obejmuje:

• 6 tygodni przed terminem porodu (możesz pracować, jeśli chcesz)
• 8 tygodni po porodzie (zakaz pracy – obowiązkowy, niem. zwingendes Beschäftigungsverbot)

Ten czas wydłuża się do 12 tygodni po porodzie, jeżeli:

• urodzisz bliźniaki / trojaczki
• poród będzie przedwczesny
• dziecko urodzi się z niepełnosprawnością (na wniosek)

W przypadku poronienia po 12 tygodniu ciąży, kobieta objęta jest ochroną przed zwolnieniem.

Mutterschaftsgeld – ile wynosi?

Wysokość Mutterschaftsgeld różni się w zależności od sytuacji. Poniżej szczegółowe zestawienie możliwych scenariuszy:

Przykład: Pracownica zarabiała 2750 euro brutto w ciągu ostatnich trzech miesięcy przed urlopem macierzyńskim. Po potrąceniach otrzymuje 1776 euro netto. Miesięczne wynagrodzenie netto za ostatnie trzy miesiące przeliczane jest na dzień kalendarzowy i wynosi 59,20 euro: (1776 euro x 3) / 90 = 59,20 euro. W czasie urlopu macierzyńskiego pracownica otrzymuje 59,20 euro dziennie, czyli 13 euro z ubezpieczenia zdrowotnego jako zasiłek macierzyński i 46,20 euro od pracodawcy w formie dotacji.

Mutterschaftsgeld krok po kroku – wniosek o Mutterschaftsgeld

1. Uzyskaj zaświadczenie lekarskie: Poproś lekarza lub położną o „zaświadczenie o przewidywanym terminie porodu” („Bescheinigung über den mutmaßlichen Entbindungstermin”). Dokument ten może zostać wystawiony najwcześniej 7 tygodni przed planowaną datą porodu.
2. Złóż wniosek we właściwej instytucji: Kobiety ubezpieczone ustawowo: składają wniosek w swojej kasie chorych (np. AOK, Barmer, Knappschaft) przy użyciu formularza dostępnego w danej kasie (najczęściej online). Kobiety ubezpieczone rodzinnie lub prywatnie: składają wniosek bezpośrednio do Federalnego Urzędu ds. Zabezpieczenia Społecznego (BAS) – do pobrania TUTAJ. Polskie tłumaczenie od Dojczland.info do pobrania TUTAJ (służy jako pomoc w tłumaczeniu – należy wysłać wniosek ze strony BAS w języku niemieckim!).
3. Prześlij wymagane dokumenty: Do wniosku dołącz zaświadczenie lekarskie i wyślij całość — najlepiej online (szybciej) lub pocztą.
4. Po porodzie: Gdy dziecko się urodzi, należy zgłosić jego narodziny w ciągu jednego tygodnia w odpowiednim urzędzie stanu cywilnego (Standesamt). Urząd wystawia akt urodzenia, do czego potrzebne jest zaświadczenie o urodzeniu. Jeśli dziecko przyszło na świat w szpitalu, domu narodzin lub klinice położniczej, to placówka zazwyczaj sama zajmuje się zgłoszeniem narodzin do urzędu i uzyskaniem aktu urodzenia. Jeśli dziecko przyszło na świat w domu, to zaświadczenie o urodzeniu wystawia położna, który to dokument należy przedłożyć w urzędzie stanu cywilnego, aby otrzymać akt urodzenia. Akt urodzenia dziecka należy przesłać do kasy chorych lub do BAS, aby otrzymać świadczenie za okres po porodzie.

Czy zasiłek macierzyński w Niemczech jest opodatkowany?

Zasiłek macierzyński jest w Niemczech zasadniczo wolny od podatku dochodowego, jednak bezpośrednio wpływa na stawki podatkowe. Mowa tutaj o tzw. Progressionsvorbehalt – przy rozliczeniu rocznym podnosi stawkę podatku.

Wydłużenie przyjmowania zasiłku wychowawczego może w pewnym stopniu złagodzić ten efekt. Osoby pobierające zasiłek macierzyński nie ponoszą także opłat w ramach składek ustawowego ubezpieczenia emerytalnego oraz zdrowotnego i od utraty pracy, o ile nie posiadają innych dochodów podlegających składkom.

Jak wygląda rozliczenie Mutterschaftsgeld i Elterngeld?

Mutterschaftsgeld (w okresie ochronnym) oraz Elterngeld (po nim) to świadczenia zastępujące wynagrodzenie, które nie są wypłacane równolegle, lecz są ze sobą rozliczane: Mutterschaftsgeld ma pierwszeństwo i jest zaliczane na poczet Elterngeld. W praktyce okres pobierania Mutterschaftsgeld jest traktowany jak miesiące pobierania podstawowego Elterngeld (Basiselterngeld), przez co zmniejsza się liczba miesięcy Elterngeld do wykorzystania, ale świadczenie nie przepada – w razie potrzeby może zostać wyrównane/uzupełnione.

Urząd ds. Elterngeld rozlicza to co do dnia, aby upewnić się, że wysokość świadczenia nie przekracza kwoty Mutterschaftsgeld i że zostanie otrzymana przysługującą część Elterngeld.

1. Miesiące poprzedzające: Miesiące, w których pobierany jest Mutterschaftsgeld (okres Mutterschutz), liczą się jako miesiące wykorzystanego Elterngeld.
2. Jednoczesny pobór świadczeń: Nie można otrzymać jednocześnie pełnego Mutterschaftsgeld i pełnego Elterngeld. Mutterschaftsgeld jest zaliczane na poczet Elterngeld.
3. Dopłata: Jeśli przysługujące Elterngeld jest wyższe niż Mutterschaftsgeld, urząd wypłaci różnicę jako Elterngeld.
4. Rozliczenie co do dnia: Urząd ds. Elterngeld oblicza za każdy miesiąc, ile Mutterschaftsgeld otrzymano i rozlicza to co do dnia z przysługującym Elterngeld.

Własna działalność gospodarcza a zasiłek macierzyński

Kobiety prowadzące działalność gospodarczą i dobrowolnie ubezpieczone w ustawowej kasie chorych z reguły nie otrzymują Mutterschaftsgeld w okresie ochronnym (niem. Mutterschutzfrist). Wyjątek dotyczy kobiet, które w swoim ubezpieczeniu wybrały wariant z zasiłkiem chorobowym (Krankengeld) — obejmuje on również prawo do Mutterschaftsgeld — lub zdecydowały się na wariant z wyższą składką. Takie ustalenia trzeba jednak zawrzeć zanim zajdzie się w ciążę, ponieważ nie można ich aktywować wstecznie.

Wiele prywatnych ubezpieczalni w ogóle nie oferuje zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego. Niektóre przewidują jedynie jednorazową wypłatę w wysokości 210 euro.

W sytuacji trudności finansowych istnieje możliwość zwrócenia się o pomoc do urzędu socjalnego, składając wniosek o wsparcie w szczególnej sytuacji życiowej (niem. Antrag auf Hilfe in besonderen Lebenslagen). Wsparcie obejmuje wyłącznie podstawowe koszty utrzymania.

Od stycznia 2019 r. wprowadzono ważną zmianę dla samozatrudnionych z dobrowolnym ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym: jeżeli w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego lub chorobowego nie osiągają dochodu z pracy, nie muszą już płacić minimalnych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Rozwiązanie to wprowadziła ustawa o ulgach w ubezpieczeniach zdrowotnych.

Minijob a zasiłek macierzyński

Również matki, którym nie przysługuje zasiłek macierzyński, ale są zatrudnione np. w ramach tzw. „Minijob”, podlegają okresom ochronnym zgodnie z ustawą o macierzyństwie i z reguły otrzymują dodatek od pracodawcy. Jest on potrącany z Elterngeld. W przypadku matek, ubezpieczonych przez Künstler-Sozialklasse, to właśnie KSK przejmuje rolę pracodawcy i wypłaca też dodatek, o którym wcześniej pisaliśmy, podczas okresu ochronnego. W ramach obowiązkowego ubezpieczenia w ustawowej kasie chorych te matki otrzymają też zasiłek macierzyński podczas okresów ochronnych.