Versorgungsausgleich, czyli wyrównanie roszczeń rentowych: oto co stanie się z Waszą emeryturą po rozwodzie

    Rozwód nie tylko wywołuje stres emocjonalny, ale także rodzi wiele pytań. Kto powinien otrzymać prawo do opieki nad dziećmi? Kto się wyprowadzi? I kto kogo będzie wspierał na emeryturze?

    Akurat jeśli chodzi o tę ostatnią kwestię, jest ona uregulowana w ustawie dotyczącej tzw. wyrównania roszczeń rentowych (niem. Versorgungsausgleich). Chodzi o to, by nabyte w trakcie małżeństwa prawa do zaopatrzenia emerytalno-rentowego obojga partnerów po ustaniu związku małżeńskiego lub partnerskiego były takie same. Poniżej znajdziecie odpowiedzi na najważniejsze pytania.

    Versorgungsausgleich, czyli wyrównanie roszczeń rentowych: na czym dokładnie to polega?

    Przepisy dotyczące wyrównania roszczeń rentowych mają na celu sprawiedliwy podział praw do zaopatrzenia emerytalno-rentowego nabytych w trakcie małżeństwa lub związku partnerskiego. Wynika to z faktu, że są one uznawane za wspólny dorobek i dlatego przysługują obojgu partnerom w równych częściach.

    Zwykle jest tak, że uprawnienia emerytalne jednego z partnerów są niższe. Z reguły dotyczy to kobiet, gdyż to one często biorą dłuższe urlopy wychowawcze lub przechodzą na niepełny etat ze względu na dzieci. Ale również dłuższe okresy bezrobocia lub praca w branżach, w których płace mocno różnią się od siebie, mogą być przyczyną znacznych różnic w wysokości uprawnień emerytalnych.

    Podstawą prawną dla wyrównania roszczeń rentowych jest niemiecka ustawa o podziale praw emerytalnych w przypadku rozwodu (niem. Versorgungsausgleichsgesetz, VersAusglG).

    Jak obliczyć wysokość wyrównania roszczeń rentowych?

    Kalkulacja jest prosta: obojgu partnerom przysługuje połowa każdego uprawnienia emerytalnego, które zostało nabyte w trakcie trwania małżeństwa lub zarejestrowanego związku partnerskiego.

    • Przykład: załóżmy, że na mocy ustawy przysługuje Wam świadczenie emerytalne w wysokości 200 euro miesięcznie w momencie zawarcia małżeństwa i 700 euro miesięcznie w momencie rozwodu. Oznacza to, że w trakcie trwania małżeństwa uzyskaliście dodatkowe 500 euro, a zatem Wasz partner otrzyma z tego 250 euro. I odwrotnie, to samo dotyczy uprawnień emerytalnych Waszego partnera.

    Warto pamiętać, że okres małżeństwa rozpoczyna się z początkiem miesiąca, w którym zawarliście związek małżeński i trwa do końca miesiąca poprzedzającego datę doręczenia pozwu rozwodowego. Oznacza to, że uprawnienia emerytalne nabyte w okresie separacji są również brane pod uwagę przy obliczaniu wyrównania roszczeń rentowych. Wyjątkiem może być sytuacja, w której okres separacji trwa bardzo długo (przykładem może być wyrok wydany przez Wyższy Sąd Krajowy w Dreźnie z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt: 18 UF 371/20).

    Co jest uwzględniane przy wyrównaniu roszczeń rentowych?

    Dokonywane w Niemczech w ramach procesu rozwodowego wyrównanie istniejącej w stosunkach między rozwodnikami różnicy w wysokości nabytych w trakcie małżeństwa praw do zaopatrzenia emerytalno-rentowego uwzględnia m.in.:

    • ustawowe ubezpieczenie emerytalne,
    • pracownicze programy emerytalne,
    •  prywatne ubezpieczenie emerytalne,
    • emerytury urzędników służby cywilnej,
    • branżowe systemy emerytalne, np. emerytury lekarzy, farmaceutów, architektów lub prawników,
    • dodatkowe emerytury dla sektora publicznego,
    • Riester-Rente,
    • Rürup-Rente,
    • rentę z tytułu niezdolności do pracy.

    W przypadku prywatnych ubezpieczeń emerytalno-rentowych obowiązuje następująca zasada: są one brane pod uwagę przy wyrównywaniu roszczeń rentowych tylko wtedy, gdy prowadzą do comiesięcznych wypłat lub gdy już nieodwołalnie zdecydowaliście się na taki model płatności. Jeśli zamiast tego wybraliście wypłatę jednorazową, umowa ubezpieczeniowa nie jest objęta wyrównaniem roszczeń rentowych, lecz uwzględniana jest w procesie tzw. wyrównania dorobków (niem. Zugewinnausgleich).

    Wyrównaniu nie podlegają:

    • kapitałowe ubezpieczenie na życie (niem. Kapitallebensversicherung),
    • terminowe ubezpieczenie na życie (niem. Risikolebensversicherung),
    • renta dla ofiar (niem. Opferrente),
    • świadczenia z branżowego zakładu ubezpieczeń (niem. Berufsgenossenschaft),
    • prywatna renta wypadkowa.

    Jak w praktyce działa wyrównanie roszczeń rentowych?

    Wyrównanie roszczeń rentowych następuje automatycznie w ramach postępowania rozwodowego lub o unieważnienie małżeństwa, więc nie trzeba składać odrębnego wniosku w tej sprawie. O tym, kto co od kogo dostanie, decyduje sąd rodzinny. W tym celu wysyła kwestionariusze, w których należy podać, jakie ma się uprawnienia i ubezpieczenia, jaki jest numer ubezpieczenia i czy wykluczono wyrównanie roszczeń rentowych.

    Następnie sąd zwróci się do jednostek zapewniających uposażenie emerytalne o potwierdzenie tych informacji. Wówczas otrzymacie od tych instytucji dane do wglądu. Sprawdźcie dokładnie, czy nie zawierają one błędów.

    Sąd rodzinny wyda ostateczną decyzję w sprawie wyrównania roszczeń rentowych w ramach wyroku rozwodowego. Jeśli się z nią nie zgadzacie, możecie wnieść sprzeciw w wyznaczonym do tego terminie. Jeżeli tego nie zrobicie, decyzja stanie się wiążąca i ubezpieczyciele dokonają wyrównania. Z reguły w wyniku tego procesu wysokość praw do zaopatrzenia emerytalno-rentowego jednego z partnerów wzrasta, a drugiego maleje.

    Jeśli uprawnienie, które jeden z partnerów nabył w trakcie trwania małżeństwa lub związku partnerskiego, ulegnie w późniejszym czasie istotnej zmianie, sąd rodzinny może ponownie dokonać zmian w zakresie wyrównania roszczeń rentowych. Wymaga to złożenia wniosku – albo przez samych partnerów, albo przez członków rodziny zmarłego, albo przez odpowiednie instytucje zapewniające uposażenie emerytalne.

    Przy wyrównywaniu roszczeń rentowych rozróżnia się podział wewnętrzny i zewnętrzny. Standardowym przypadkiem jest podział wewnętrzny: wyrównanie następuje w ramach tego samego zakładu ubezpieczeń. Jeśli oboje partnerzy mają tam już konto, prawa nabyte i przeniesione są kompensowane. Jeśli konto nie zostało jeszcze założone, zajmie się tym właściwa instytucja ubezpieczeniowa. Z reguły pobierana jest wówczas opłata w wysokości od dwóch do trzech procent wartości prawa podlegającego podziałowi.

    W wyjątkowych przypadkach, jeśli partnerzy są ubezpieczeni w różnych instytucjach, może wystąpić podział zewnętrzny. Oznacza to, że prawa emerytalne jednego partnera przechodzą do instytucji ubezpieczeniowej wybranej przez drugiego partnera.

    Jest to możliwe na przykład wtedy, gdy partner przekazujący nabył uprawnienia emerytalne u kilku ubezpieczycieli, ale chce je połączyć w jednej instytucji. Także emerytury urzędników administracji lokalnej i krajowej podlegają zazwyczaj podziałowi zewnętrznemu. To samo dotyczy emerytur zakładowych. W takiej sytuacji możecie wybrać, czy pieniądze mają trafić np. do ustawowego ubezpieczenia emerytalnego, do kasy emerytalnej, czy do ubezpieczenia bezpośredniego.

    Kiedy nie dochodzi do wyrównania roszczeń rentowych?

    Wyrównanie roszczeń rentowych nie ma miejsca, jeśli małżeństwo lub zarejestrowany związek partnerski trwał krócej niż trzy lata, chyba że jeden z partnerów wyraźnie sobie tego zażyczy (§3 ust. 3 VersAusglG). W tym przypadku konieczne jest złożenie wniosku. Może to być opłacalne, jeśli Wasz były partner zarobił dużo pieniędzy w czasie trwania małżeństwa.

    Do wyrównania roszczeń rentowych nie dochodzi także wtedy, gdy jeden partnerów doświadczył przemocy, np. gdy jeden z partnerów zranił drugiego lub groził mu. W tym przypadku wyrównanie roszczeń rentowych byłoby rażąco niesprawiedliwe, jak stwierdzono w § 27 VersAusglG.

    Ponadto dla procesu wyrównywania roszczeń rentowych przewidziano próg de minimis. Jeśli kwota jest niższa od tego limitu, sąd rodzinny nie musi dokonywać wyrównania. W 2021 roku próg de minimis wynosi 3.998 euro w zachodnich krajach związkowych i 3.738 euro w landach wschodnich.

    Czy można zrezygnować z wyrównania roszczeń rentowych?

    Tak, można. W umowie małżeńskiej można wykluczyć wyrównanie roszczeń rentowych. Jest to możliwe nawet wtedy, gdy rozwód jest już w toku. Powinniście to jednak dobrze przemyśleć, ponieważ wyrównanie może mieć duże znaczenie dla Waszego zabezpieczenia emerytalnego.

    Jeśli na przykład zawarliście związek małżeński w późnym wieku lub jeśli oboje dobrze zarabiacie, może się okazać, że wyrównanie roszczeń rentowych nie jest konieczne. Aby wykluczenie było skuteczne, musi zostać poświadczone przez notariusza. Ponadto sąd rodzinny jeszcze raz dokładnie przyjrzy się temu, czy zrzeczenie się roszczeń nie byłoby niesprawiedliwe wobec jednego z partnerów.

    Jeśli dojdzie do ugody sądowej, możecie nawet w trakcie rozprawy rozwodowej zrezygnować z wyrównania roszczeń rentowych. Warunkiem jest, aby oboje partnerzy korzystali z usług adwokata.

    O czym muszą pamiętać emeryci gdy dochodzi do wyrównania roszczeń rentowych?

    Jeśli w momencie wydania orzeczenia przez sąd rodzinny w sprawie wyrównania roszczeń rentowych jesteście już na emeryturze, to otrzymywane przez Was świadczenie ulega podwyższeniu lub obniżeniu od miesiąca, w którym orzeczenie sądu wejdzie w życie. Jeśli w momencie rozwodu otrzymywaliście już emeryturę lub otrzymywał ją Wasz były partner/była partnerka, ustawowe ubezpieczenie emerytalne dokona wyrównania dopiero na koniec miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymaliście zawiadomienie z sądu rodzinnego.

    Zakład ubezpieczeń unika w ten sposób podwójnych płatności, ponieważ potrzebuje czasu na dokonanie stosownych zmian w wysokości wypłacanych świadczeń. Nie oznacza to jednak, że musicie pogodzić się z utratą należnych Wam pieniędzy. Możecie zgodnie z prawem zobowiązać swojego partnera do zwrotu kwoty, o którą Wasza emerytura powinna już wzrosnąć.

    OPTYMALIZACJA FINANSÓW

    NA START W NIEMCZECH

    POPULARNE WŚRÓD POLAKÓW

    1 KOMENTARZ

    Obserwuj
    Powiadom o
    guest

    1 Komentarz
    najstarszy
    najnowszy najpopularniejszy
    Inline Feedbacks
    View all comments
    Hanna Goldberg

    Nigdzie nie mogę znalezć informacji, czy rozwód w PL wykluczy mnie z otrzymania wyrownania emertury. Pracuję i jestem zameldowana w DE od 2009r. Slub był tez tu w DE w 2009. Poniewaz oboje jesteśmy Polakami mój mąz złozył pozew w PL o rok wcześniej, niż ja. Tzn, ja musiałam poczekac jeszcze na rok rozłąki, w przeciwnym czasie byłabym 1sza i podałabym wcześniej o rozwód o kilka miesięcy. Dziś łącznie minęło 2 lata a mój adwokat nie umie mi jasno odpowiedziec czy dostanę to wyrównanie, jesli rozwód w PL odbędzie się 1szy. Niby raz mi to w rozmowie telefonicznej powiedzial ale… Czytaj więcej »

    Dołącz do nas!

    196,777FaniLubię
    25,300ObserwującyObserwuj
    315ObserwującyObserwuj

    Popularne

    10 zabytków i atrakcji turystycznych Norymbergi, które koniecznie musicie zobaczyć!

    Ogromny zamek cesarski, zapierające dech w piersiach tereny zjazdów nazistowskiej partii NSDAP i sklejone w długi labirynt „lochy”. Zabytki w Norymberdze to niesamowita mieszanka....

    Oznaczenia niemieckich tablic rejestracyjnych

    Oznaczenia niemieckich tablic rejestracyjnych zaczynają się od kodu miejsca rejestracji pojazdu. Jego długość zależy od wielkości danego miasta lub powiatu (w zależności od przynależności...

    Terminy wypłat Kindergeld w 2024 roku – sprawdź kiedy otrzymasz przelew!

    Kindergeld jest wypłacany co miesiąc na podane we wniosku konto. W zależności od ostatniej cyfry numeru Kindergeld (niem. „Endziffer”) pięniądze otrzymacie na początku miesiąca,...

    Niemcom grozi wprowadzenie ogólnokrajowego zakazu jazdy na wszystkich drogach w weekendy!

    Ministra transportu w Niemczech Volker Wissing (53, FDP) ostrzegł liderów grup parlamentarnych koalicji, że jeśli ustawa o ochronie klimatu nie zostanie przyjęta, istnieje groźba...

    Święta i dni wolne od pracy w Niemczech w roku 2024 – Terminy dla wszystkich landów!

    Święta i dni wolne od pracy są z wytęsknieniem wyczekiwane przez większość osób. W związku z tym, że Niemcy to republika federacyjna, każdy z...
    1
    0
    Co o tym myślisz? Skomentuj!x