Na forum otrzymaliśmy pytanie od Ewy, dotyczące prywatnej upadłości finansowej [die Privatinsolvenz] w Niemczech. Otóż zapytała ona, czy zostanie również objęta postępowaniem upadłościowym, jeśli poślubi partnera, wobec którego sąd ogłosił prywatną upadłość finansową. Na to oraz inne pytania wokół prywatnej upadłości finansowej w Niemczech odpowiemy w poniższym artykule.

Czym jest prywatna upadłość finansowa?

Prywatna upadłość finansowa to mówiąc prościej niewypłacalność danej osoby. Dłużnik [der Schuldner], który nie nadąża z wywiązywaniem się ze swoich zobowiązań finansowych [die Zahlungsverpflichtungen] wobec wierzycieli [der Gläubiger], może zgodnie z § 13 ustawy o postępowaniu upadłościowym złożyć wniosek o ogłoszenie prywatnej upadłości finansowej. Wniosek może zostać również złożony przez wierzyciela. Postępowanie upadłościowe [das Insolvenzverfahren] składa się z pięciu etapów:

1. Zanim wniosek trafi przed sąd upadłościowy [das Insolvenzgericht], dłużnik musi dowieść, że miała miejsce próba pozasądowego pojednania. Z reguły zajmuje sie tym prawnik lub doradca kredytowy [der Schuldnerberater].

2. Jeśli próba pozasądowego pojednania nie powiedzie się, dłużnik składa wniosek o rozpoczęcie postępowania upadłościowego przed sądem upadłościowym. Dłużnik musi w ramach wniosku przedstawić między innymi plan wyjścia z długów [der Schuldenbereinigungsplan].

3. Sąd upadłościowy rozpatruje wniosek i przedkłada go wierzycielom, którzy w przeiągu miesiąca muszą zająć jakieś stanowisko [Stellung nehmen]. Jeśli wierzyciele zaakceptują plan wyjścia z długów dłużnika, sąd spienięża za pośrednictwem powiernika jego majątek, a dochód zostaje podzielony między wierzycieli.

4. Kolejny etap to tzw. okres dobrego sprawowania [die Wohlverhaltensperiode], zwany również obowiązkiem dobrego sprawowania [die Wohlverhaltenspflicht]. Okres ten trwa 6 lat, podczas których dłużnik zmuszony jest odstępować powiernikowi podlegające zajęciu [pfändbar] bieżące pobory, dopóki nie zostaną spłacone istniejące długi. Jeśli dłużnik otrzyma w tym okresie spadek, to ten również podlega zajęciu, lecz tylko do połowy jego wartości.

5. Po upływie sześciu lat okresu dobrego sprawowania, dłużnik może złożyć wniosek o zwolnienie z reszty długu [die Restschuldbefreiung]. Jeśli sąd pozytywnie rozpatrzy wniosek dłużnika, to ten zostanie zwolniony z pozostałych zobowiązań.

Czy prywatna upadłość finansowa obejmuje również przyszłego małżonka/ę?

Niewypłacalność (prywatna upadłość finansowa) dotyczy wyłącznie osoby, wobec której została ona orzeczona. W związku z tym po zawarciu związku małżeńskiego nie przechodzi ona na partnera. Rozdzielność majątkowa wyłącznie ze względu na trwające postępowanie upadłościowe małżonka nie jest konieczna, ponieważ po zawarciu małżeństwa powstaje automatycznie tak zwana rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków [die Zugewinngemeinschaft]. Oznacza to, że dobra materialne nabyte przez partnera przed i po zawarciu małżeństwa należą wyłącznie do niego. Inaczej ma się to z dobrami materialnymi zakupionymi wspólnie po zawarciu małżeństwa. Te mogą bowiem zostać zastawione na poczet długów małżonka. Niektóre sądy traktują jako takie również prezenty ślubne. W wypadku prywatnej upadłości finansowej małżonka zaleca się:
– posiadanie osobnego konta,
– zakup dóbr materialnych wyłącznie na niezadłużonego partnera,
– wizytę u prawnika i poinformowanie się czy w danym wypadku należy dokonać podziału majątkowego.

Co się dzieje z postępowaniem upadłościowym w razie bezrobocia dłużnika?

Strata pracy przez dłużnika nie ma wpływu na postępowanie upadłościowe. W przypadku bezrobocia dłużnika jego dochody leżą najczęściej poniżej granicy wysokości zajęcia [die Pfändungsgrenze], w związku z czym może on zatrzymać cały zasiłek. W tym wypadku wysokość dochodów podlegających zajęciu jest obliczana na nowo. Jeśli mimo to dłużnik nie jest w stanie kontynuować spłacania długu, to wierzyciele nie otrzymają przez ten okres żadnych pieniędzy. Dłużnik ma obowiązek jak najszybszego znalezienia nowej pracy. W związku z tym, że okres bezrobocia nie jest traktowany jako celowe działanie dłużnika, nie jest mu on naliczany negatywnie. Oznacza to, iż bezrobocie nie stanowi podstawy prawnej do odmowy rozpatrzenia przez sąd upadłościowy wniosku o zwolnienie z reszty długu.