Praca na część etatu w Niemczech (niem. Teilzeit) nie oznacza automatycznie 20 ani 30 godzin tygodniowo. Zgodnie z niemiecką ustawą o pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, pracownikiem na część etatu jest osoba, której regularny tygodniowy czas pracy jest krótszy niż u porównywalnego pracownika pełnoetatowego. Prawo nie określa jednej minimalnej ani maksymalnej liczby godzin dla pracy na część etatu.
Najważniejsze informacje o pracy na część etatu w Niemczech
- Praca na część etatu w Niemczech to każda regularna praca w wymiarze krótszym niż porównywalny pełny etat – nie istnieje ustawowy przedział 15–30 godzin tygodniowo.
- Po ponad 6 miesiącach zatrudnienia można mieć ustawowe prawo do trwałego zmniejszenia etatu, jeśli pracodawca zatrudnia zwykle więcej niż 15 pracowników.
- Wniosek o zmniejszenie czasu pracy w Niemczech trzeba złożyć najpóźniej 3 miesiące przed planowaną zmianą. Można zrobić to np. e-mailem.
- Przy czasowym zmniejszeniu etatu z prawem powrotu do wcześniejszej liczby godzin (niem. Brückenteilzeit) można ograniczyć czas pracy na okres od 1 do 5 lat. To prawo dotyczy zasadniczo pracodawców w Niemczech zatrudniających więcej niż 45 osób.
- Od 1 stycznia 2026 roku ustawowa płaca minimalna w Niemczech wynosi 13,90 euro brutto za godzinę i dotyczy także osób pracujących na część etatu.
- Ustawowy urlop odpowiada co najmniej 4 tygodniom wypoczynku. Liczbę dni urlopu przelicza się według liczby dni pracy w tygodniu, a nie według samej liczby godzin.
- Minijob jest w rozumieniu prawa pracy również pracą na część etatu, ale o jego statusie decyduje przede wszystkim limit zarobków. W 2026 roku wynosi on 603 euro miesięcznie.
Co oznacza praca na część etatu w Niemczech?
W Niemczech nie ma jednej ustawowej liczby godzin, od której zaczyna się lub kończy praca na część etatu. Zgodnie z § 2 ustawy TzBfG liczy się porównanie z pracownikiem zatrudnionym na pełny etat w tej samej lub podobnej pracy.
Jeżeli w firmie pełny etat wynosi 40 godzin tygodniowo, pracą na część etatu może być np. 35, 30, 25 czy 20 godzin. Jeżeli pełny etat wynosi 37,5 godziny, również 35 godzin może już być pracą w niepełnym wymiarze.
To ważna różnica względem popularnego określenia „pół etatu”. Praca na część etatu w Niemczech nie musi oznaczać dokładnie 50 proc. pełnego etatu.
Ile godzin można pracować na część etatu w Niemczech?
W Niemczech nie ma ustawowego minimum ani maksimum godzin dla pracy na część etatu. Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych wskazuje, że przepisy nie ustalają jednej minimalnej ani maksymalnej liczby godzin ani dla stałej pracy na część etatu, ani dla czasowego zmniejszenia etatu z prawem powrotu.
W praktyce często spotyka się modele 20, 25, 30 lub 32 godzin tygodniowo, ale są to ustalenia umowne, a nie granice wynikające z ustawy.
Przykład
Przy pełnym etacie wynoszącym 40 godzin tygodniowo można pracować np. 5 dni po 6 godzin, czyli 30 godzin tygodniowo, albo 3 dni po 8 godzin, czyli 24 godziny tygodniowo. W obu przypadkach jest to praca na część etatu.
Czy praca na część etatu w Niemczech to to samo co Minijob?
Nie. Teilzeit opisuje wymiar czasu pracy, a Minijob jest kategorią zatrudnienia powiązaną przede wszystkim z wysokością zarobków. Minijob jest wprawdzie uznawany przez § 2 TzBfG za pracę na część etatu, ale nie każda praca na część etatu jest Minijobem.
W 2026 roku limit zarobków przy Minijob wynosi 603 euro miesięcznie, czyli 7 236 euro rocznie. Przy ustawowej płacy minimalnej 13,90 euro daje to maksymalnie około 43,38 godziny pracy miesięcznie, jeśli pracownik otrzymuje dokładnie stawkę minimalną. Więcej informacji znajdziesz w naszym poradniku o Minijob w Niemczech.
Kiedy pracownik w Niemczech ma prawo przejść z pełnego etatu na część etatu?
Ustawowe prawo do trwałego zmniejszenia czasu pracy wynika z § 8 TzBfG. Najważniejsze warunki są dwa: stosunek pracy musi trwać dłużej niż 6 miesięcy, a pracodawca musi zwykle zatrudniać więcej niż 15 pracowników. Osób odbywających kształcenie zawodowe nie wlicza się do tego progu.
Jak złożyć wniosek o zmniejszenie etatu w Niemczech?
- Złóżcie wniosek najpóźniej 3 miesiące przed planowanym rozpoczęciem pracy w mniejszym wymiarze.
- Podajcie, do jakiej liczby godzin chcecie zmniejszyć czas pracy.
- Warto od razu wskazać, jak chcecie rozłożyć godziny na poszczególne dni.
- Wniosek można wysłać np. e-mailem – własnoręczny podpis nie jest wymagany.
Pracodawca w Niemczech powinien omówić z pracownikiem proponowane zmniejszenie i rozkład czasu pracy. Swoją decyzję musi przekazać najpóźniej miesiąc przed planowaną zmianą, np. e-mailem. Jeżeli nie odrzuci wniosku w tym terminie, czas pracy zmniejsza się w zakresie wskazanym przez pracownika.
Krótki przykład wniosku po niemiecku
Hiermit beantrage ich die Verringerung meiner vertraglichen Arbeitszeit ab dem [Datum] auf [liczba] Stunden pro Woche. Ich wünsche folgende Verteilung der Arbeitszeit: [dni/godziny].
Ustalenia dotyczące liczby godzin oraz ich rozkładu warto mieć jasno zapisane. Więcej o wymaganych informacjach w dokumencie zatrudnienia znajdziesz w artykule o umowie o pracę w Niemczech.
Kiedy pracodawca w Niemczech może odmówić zmniejszenia etatu?
Pracodawca może odmówić ustawowego zmniejszenia czasu pracy, jeżeli przemawiają za tym istotne przyczyny zakładowe. Ustawa wymienia w szczególności sytuacje, gdy redukcja czasu pracy znacząco zakłóca organizację lub przebieg pracy, zagraża bezpieczeństwu albo powoduje nieproporcjonalnie wysokie koszty.
Jeżeli pracownik uważa, że odmowa jest nieuzasadniona, może dochodzić swojego prawa przed sądem pracy. Po prawidłowej zgodzie pracodawcy albo jego uzasadnionej odmowie kolejnego ustawowego zmniejszenia czasu pracy na podstawie § 8 można żądać co do zasady dopiero po upływie 2 lat.
Czasowe przejście na część etatu w Niemczech z prawem powrotu
Jeżeli nie chcecie zmniejszać etatu na stałe, możecie skorzystać z czasowego zmniejszenia wymiaru pracy z automatycznym powrotem do wcześniejszej liczby godzin po zakończeniu ustalonego okresu. W Niemczech rozwiązanie to nazywa się Brückenteilzeit.
Zgodnie z informacjami Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych podstawowe warunki są następujące:
- zatrudnienie u danego pracodawcy trwa dłużej niż 6 miesięcy,
- pracodawca zatrudnia zwykle więcej niż 45 pracowników,
- zmniejszenie czasu pracy ma trwać od 1 roku do 5 lat,
- wniosek składa się co najmniej 3 miesiące przed rozpoczęciem zmniejszonego wymiaru,
- pracownik nie musi podawać powodu, np. opieki nad dzieckiem czy członkiem rodziny.
Dla firm zatrudniających od 46 do 200 osób obowiązuje dodatkowa ustawowa granica liczby pracowników, którym pracodawca musi jednocześnie umożliwić Brückenteilzeit. Po zakończeniu uzgodnionego okresu pracownik automatycznie wraca do wcześniejszego wymiaru czasu pracy.
Wynagrodzenie na część etatu w Niemczech i płaca minimalna w 2026 roku
Osoba zatrudniona na część etatu nie może być traktowana gorzej tylko z powodu niższego wymiaru czasu pracy. Zgodnie z § 4 TzBfG wynagrodzenie i inne podzielne świadczenia pieniężne powinny przysługiwać co najmniej proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy porównywalnego pracownika pełnoetatowego, o ile nie istnieje obiektywny powód innego traktowania.
Od 1 stycznia 2026 roku ogólna ustawowa płaca minimalna w Niemczech wynosi 13,90 euro brutto za godzinę. Obowiązuje niezależnie od liczby godzin pracy i dotyczy również osób zatrudnionych na część etatu. Od 1 stycznia 2027 roku ma wzrosnąć do 14,60 euro. Szczegóły znajdziesz w naszym artykule o płacy minimalnej w Niemczech.
Urlop przy pracy na część etatu w Niemczech
Praca na część etatu w Niemczech nie oznacza automatycznie mniej urlopu. Ustawowe minimum wynosi 4 tygodnie wypoczynku. Przy pięciodniowym tygodniu pracy odpowiada to co najmniej 20 dniom urlopu.
Jeżeli pracownik pracuje mniej dni w tygodniu, liczbę dni urlopu przelicza się proporcjonalnie do liczby dni pracy. Przykładowo: jeśli pełnoetatowi pracownicy mają 30 dni urlopu przy 5 dniach pracy w tygodniu, osoba pracująca 3 dni w tygodniu ma 18 dni urlopu: 30 ÷ 5 × 3 = 18. W obu przypadkach daje to 6 tygodni wolnego.
Jeżeli natomiast pracujesz 5 dni w tygodniu, ale codziennie krócej, sama liczba dni urlopu co do zasady nie jest z tego powodu zmniejszana. Więcej przykładów znajdziesz w poradniku urlop w Niemczech – ile dni przysługuje i jak go obliczyć.
Choroba i zwolnienie lekarskie przy pracy na część etatu w Niemczech
Pracownicy na część etatu mają co do zasady takie same prawa do kontynuacji wypłaty wynagrodzenia podczas choroby jak pracownicy pełnoetatowi. Po 4 tygodniach nieprzerwanego zatrudnienia pracodawca wypłaca wynagrodzenie podczas niezdolności do pracy maksymalnie przez 6 tygodni, o ile spełnione są ustawowe warunki.
Praktyczne zasady zgłaszania choroby opisujemy w artykule o zwolnieniu lekarskim w Niemczech, a zasady wypłaty świadczenia po okresie płatnym przez pracodawcę – w poradniku o zasiłku chorobowym w Niemczech.
Jak można rozłożyć pracę na część etatu w Niemczech?
Przepisy nie wymagają jednego konkretnego modelu. Wymiar czasu pracy można rozłożyć na różne sposoby, jeśli pracownik i pracodawca dojdą do porozumienia.
Krótsza praca przez 5 dni w tygodniu
Przykład: 30 godzin tygodniowo jako 5 × 6 godzin. To klasyczny model pracy na część etatu.
Mniej dni pracy w tygodniu
Przykład: 24 godziny tygodniowo jako 3 × 8 godzin. Taki model daje całe dni wolne, ale wpływa na sposób przeliczania urlopu.
Zmienny rozkład godzin
Możliwe jest ustalenie różnej liczby godzin w poszczególnych dniach, np. 8 godzin w poniedziałek, 6 we wtorek i krócej w kolejnych dniach. Rozkład powinien być jasno uzgodniony.
Podział jednego stanowiska między kilka osób
W Niemczech można także podzielić jedno stanowisko między kilka osób (tzw. job sharing). Zasady takiego modelu reguluje § 13 TzBfG.
FAQ – praca na część etatu w Niemczech
Czy praca na część etatu w Niemczech musi oznaczać 20 godzin tygodniowo?
Nie. Ustawa nie ustala konkretnej liczby godzin. Praca na część etatu oznacza po prostu regularny czas pracy krótszy niż u porównywalnego pracownika pełnoetatowego.
Czy 30 godzin tygodniowo to praca na część etatu w Niemczech?
Tak, jeżeli porównywalny pełny etat w danej firmie lub branży jest dłuższy niż 30 godzin tygodniowo.
Czy pracodawca w Niemczech musi zgodzić się na część etatu?
Nie zawsze. Ustawowe prawo do trwałego zmniejszenia czasu pracy powstaje zasadniczo po ponad 6 miesiącach zatrudnienia u pracodawcy zatrudniającego więcej niż 15 osób. Pracodawca może odmówić z istotnych przyczyn zakładowych.
Czy po przejściu na część etatu w Niemczech można wrócić na pełny etat?
Przy zwykłym trwałym zmniejszeniu etatu nie ma automatycznego prawa do powrotu do wcześniejszej liczby godzin. Pracownik, który chce zwiększyć wymiar czasu pracy i zgłosi to pracodawcy, np. e-mailem, ma jednak ustawowe pierwszeństwo przy obsadzaniu odpowiedniego wolnego stanowiska, jeśli spełnia warunki z § 9 TzBfG. Przy czasowym zmniejszeniu etatu z prawem powrotu wcześniejszy wymiar czasu pracy wraca automatycznie po zakończeniu uzgodnionego okresu.
Czy osoba na część etatu ma prawo do płacy minimalnej?
Tak. W 2026 roku ustawowa płaca minimalna wynosi 13,90 euro brutto za godzinę i obowiązuje niezależnie od wymiaru czasu pracy.
Czy osoba na część etatu ma mniej urlopu?
Nie musi mieć mniej urlopu. Liczba dni urlopu w Niemczech zależy od liczby dni pracy w tygodniu. Przy 5 dniach pracy po krótszej liczbie godzin liczba dni urlopu nie jest automatycznie redukowana; przy mniejszej liczbie dni pracy urlop przelicza się proporcjonalnie.
