Raport o radykalizacji młodego pokolenia
Nowe dane dotyczące postaw ideologicznych w Niemczech wywołały szeroką debatę na temat skali radykalizacji wśród części młodych muzułmanów. Według najnowszego raportu monitorującego procesy radykalizacji w społeczeństwie niemieckim, znaczący odsetek muzułmanów poniżej 40. roku życia wykazuje postawy określane przez badaczy jako islamistycznie zorientowane lub podatne na islamizm.
Wyniki pochodzą z obszernego raportu badawczego „MOTRA-Monitor” (Monitoringsystem und Transferplattform Radikalisierung), liczącego niemal 600 stron. Projekt ten jest finansowany między innymi przez Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oraz Federalne Ministerstwo Rodziny, a jego realizację wspierają instytucje naukowe oraz Federalny Urząd Kryminalny (BKA). Celem programu jest analiza procesów radykalizacji politycznej i religijnej w Niemczech – zarówno w kontekście ekstremizmu prawicowego, jak i islamistycznego.
Autorzy raportu podkreślają, że wyniki dotyczą postaw ideologicznych, a nie automatycznie działalności przestępczej. Badanie ma na celu uchwycenie tendencji społecznych i identyfikację potencjalnych czynników sprzyjających radykalizacji.
45,1 procent młodych muzułmanów wykazuje sympatię wobec ideologii islamistycznej
Najwięcej dyskusji wzbudził fragment raportu dotyczący młodych muzułmanów. Zgodnie z analizą badaczy:
- 45,1 procent muzułmanów w Niemczech poniżej 40. roku życia wykazuje postawy określone jako utajone lub jawnie islamistyczne.
Badacze dzielą te postawy na dwie kategorie:
- Postawy jawnie islamistyczne (manifest)
Obejmują osoby, u których ideologiczna identyfikacja z islamizmem jest już wyraźna i jednoznaczna. W badaniu stanowiły one 11,5 procent badanej grupy. - Postawy utajone islamistyczne
Są to poglądy wskazujące na ideologiczną bliskość z islamizmem, choć niekoniecznie oznaczają otwartą radykalizację. Ten segment badanych jest znacznie większy i wynosi 33,6 procent młodych muzułmanów.
Autorzy raportu zwracają uwagę, że w ostatnich latach najsilniejszy wzrost dotyczy właśnie tej drugiej kategorii, czyli osób wykazujących ideologiczną podatność na radykalizację, choć jeszcze nie identyfikujących się otwarcie z islamizmem.
Czym w badaniu jest „postawa islamistyczna”
Badanie posługuje się pojęciem „islamizmu”, które w naukach społecznych odnosi się do ideologii politycznej dążącej do podporządkowania życia społecznego i państwowej interpretacji prawa islamskiego.
W praktyce w ankietach analizowano m.in. stosunek respondentów do takich twierdzeń jak:
- przekonanie, że prawo szariatu powinno mieć pierwszeństwo przed prawem państwowym,
- przekonanie, że religia powinna stanowić nadrzędną podstawę organizacji państwa,
- obecność postaw antysemickich lub wrogich wobec Żydów,
- przekonanie o konieczności obrony interesów religijnych nawet przy użyciu przemocy.
Odpowiedzi na te pytania pozwalają badaczom określić stopień podatności na radykalizację ideologiczną.
Badanie wpisuje się w szersze analizy radykalizacji
Wyniki raportu nie są całkowicie odosobnione. W ostatnich latach w Niemczech pojawiały się inne analizy wskazujące na istnienie środowisk podatnych na radykalizację religijną.
Przykładowo badanie przeprowadzone przez Uniwersytet w Münster wskazało, że około 20 procent muzułmanów z tłem migracyjnym wykazuje postawy emocjonalne sprzyjające radykalizacji. Przy populacji liczącej około 5,3–5,6 miliona muzułmanów w Niemczech oznacza to ponad milion osób potencjalnie podatnych na takie procesy.
W analizie tej zwracano uwagę przede wszystkim na:
- silne poczucie krzywdy lub marginalizacji,
- obecność wrogich stereotypów wobec Zachodu i Żydów,
- niski poziom akceptacji krytyki wobec własnych przekonań religijnych.
Badacze określają tę kombinację czynników mianem „postawy resentymentu”, która może zwiększać podatność na radykalizację ideologiczną.
Kontekst społeczny i polityczny
Temat radykalizacji islamistycznej od lat pozostaje jednym z najważniejszych zagadnień bezpieczeństwa wewnętrznego w Niemczech. W ostatniej dekadzie służby bezpieczeństwa wielokrotnie ostrzegały przed działalnością:
- organizacji islamistycznych,
- radykalnych kaznodziejów,
- sieci propagandy ekstremistycznej w internecie.
Jednocześnie eksperci podkreślają, że zdecydowana większość muzułmanów mieszkających w Niemczech nie identyfikuje się z ideologią islamistyczną i funkcjonuje w społeczeństwie w sposób pokojowy. Analizy dotyczą przede wszystkim określonych środowisk lub postaw ideologicznych, które mogą stanowić punkt wyjścia do procesów radykalizacji.
Wnioski badaczy: potrzebne działania profilaktyczne
Autorzy raportu podkreślają, że wyniki nie powinny prowadzić do stygmatyzacji całych społeczności religijnych. Zamiast tego ich zdaniem konieczne jest:
- rozwijanie programów prewencji radykalizacji,
- wspieranie edukacji obywatelskiej i dialogu międzykulturowego,
- wzmacnianie krytycznej refleksji wewnątrz wspólnot religijnych,
- monitorowanie środowisk podatnych na ekstremizm.
Badacze wskazują, że skuteczna polityka przeciwdziałania radykalizacji wymaga zarówno działań państwa, jak i współpracy z organizacjami społecznymi oraz przedstawicielami społeczności muzułmańskich.
źródło: nius.de
