Punkty karne w Niemczech – czy obowiązują polskich kierowców i kiedy się przedawniają?

Czy wiecie, jakie konsekwencje grożą za wykroczenia drogowe w Niemczech – zarówno dla kierowców z Niemiec, jak i dla cudzoziemców? Wiele osób zastanawia się, czy zagraniczni kierowcy mogą otrzymać punkty karne, czy obowiązuje ich zakaz prowadzenia pojazdów oraz kiedy i na jakich zasadach punkty karne w Niemczech ulegają przedawnieniu. W poniższym artykule wyjaśniamy najważniejsze zasady dotyczące systemu punktów karnych, zakazu prowadzenia pojazdów wobec cudzoziemców oraz sposobów sprawdzenia i redukcji punktów w Centralnym Rejestrze Punktów Karnych (Fahreignungsregister).

Czy Polacy mogą otrzymać punkty karne w Niemczech?

Zagranicznym kierowcom i kierowczyniom, którzy popełnią wykroczenie drogowe na terenie Niemiec, nie przyznaje się punktów karnych we Flensburgu. Cudzoziemcy nie są bowiem ujęci w rejestrze zdolności do prowadzenia pojazdów (Fahreignungsregister), prowadzonym przez Federalny Urząd Transportu Samochodowego (Kraftfahrt-Bundesamt) we Flensburgu, a co za tym idzie – nie otrzymują punktów za wykroczenia drogowe.

Zakaz prowadzenia pojazdów w Niemczech – czy cudzoziemcy muszą się z nim liczyć?

Fakt, że zagraniczni uczestnicy ruchu drogowego muszą liczyć się z sankcjami za nieprzestrzeganie przepisów, jest w niemal każdym kraju oczywisty. Z reguły kierowcy zakładają, że konsekwencją będzie jedynie mandat, bez dalszych skutków. Jest to jednak często błędne założenie.

W zależności od przepisów krajowych, wykroczenia drogowe mogą wiązać się również z innymi sankcjami. Tak jest także w Niemczech, gdzie zakaz prowadzenia pojazdów może zostać nałożony również na cudzoziemców.

Dwa istotne przepisy – ustawy o ruchu drogowym (StVG) oraz kodeksu karnego (StGB) – regulują sytuację prawną zakazu prowadzenia pojazdów wobec cudzoziemców na terytorium Niemiec. Przepisy te zapewniają, że także zagraniczni uczestnicy ruchu drogowego mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności za naruszenie niemieckich przepisów. Nie ma przy tym znaczenia, czy kierowca posiada prawo jazdy niemieckie, czy zagraniczne. Celem tych regulacji jest zwiększenie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz zapewnienie, że wszyscy uczestnicy ruchu podlegają tym samym zasadom.

§ 25 ust. 2 ustawy o ruchu drogowym (StVG) stanowi m.in.:

„(2) Zakaz prowadzenia pojazdów staje się skuteczny z chwilą uprawomocnienia się decyzji o nałożeniu grzywny. […] Ma to zastosowanie również wtedy, gdy prawo jazdy zostało wydane przez organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub innego państwa-strony umowy […], o ile posiadacz ma swoje zwykłe miejsce zamieszkania na terytorium kraju. Jeżeli dokument nie zostanie dobrowolnie wydany, podlega on zatrzymaniu.”

Analogicznie § 69b ust. 2 kodeksu karnego (StGB) reguluje kwestię cofnięcia prawa jazdy:

„(2) Jeżeli zagraniczne prawo jazdy zostało wydane przez organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub innego […] i jego posiadacz ma swoje zwykłe miejsce zamieszkania na terytorium kraju, prawo jazdy zostaje zatrzymane na mocy wyroku i odesłane do organu, który je wydał. W pozostałych przypadkach cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami oraz okres zakazu prowadzenia pojazdów zostają odnotowane w zagranicznym prawie jazdy.”

Prawo jazdy, które nie zostało wydane przez organ europejski oraz którego posiadacz lub posiadaczka nie ma miejsca zamieszkania na terytorium Niemiec, może zostać zatrzymane wyłącznie w celu dokonania adnotacji o zakazie prowadzenia pojazdów, a następnie musi zostać zwrócone. Należy jednak pamiętać, że prowadzenie pojazdu pomimo obowiązującego zakazu może w takim przypadku pociągać za sobą poważne konsekwencje, w tym wysokie grzywny.

Punkty karne w Niemczech – kiedy ulegają przedawnieniu?

W przypadku przedawnienia punktów karnych w Niemczech obowiązują zasadniczo następujące terminy:

• wpisy z 1 punktem – przedawnienie po 2,5 roku
• wpisy z 2 punktami – przedawnienie po 5 latach
• wpisy z 3 punktami – przedawnienie po 10 latach

Należy pamiętać, że maksymalna liczba punktów karnych, jaką można uzyskać w Niemczech, wynosi 8.

Poza wskazanymi terminami istnieje również tzw. Überliegefrist (okres przejściowy), który może wpłynąć na faktyczny moment usunięcia punktów z rejestru. Temat ten zostanie omówiony w dalszej części artykułu.

Różne terminy przedawnienia są uzależnione od charakteru wykroczenia. System punktowy opiera się na zasadzie stopnia ciężkości popełnionego czynu. Jeden punkt przyznawany jest za lżejsze wykroczenia, takie jak np. rozmowa przez telefon podczas prowadzenia pojazdu. Dwa punkty otrzymują kierowcy za poważniejsze naruszenia, m.in. jazdę pod wpływem alkoholu czy przejazd na czerwonym świetle, często połączone z zakazem prowadzenia pojazdów. Trzy punkty oraz cofnięcie prawa jazdy grożą za czyny karalne, np. ucieczkę z miejsca wypadku.

Więcej informacji na temat punktów karnych oraz wykroczeń, za które są one przyznawane, znajdziecie w artykule:

Mandaty w Niemczech – ile zapłacisz za wykroczenie drogowe u naszych zachodnich sąsiadów?

Termin przedawnienia liczony jest od momentu uprawomocnienia decyzji

Decydującym momentem, od którego zaczyna biec okres przedawnienia, jest prawomocność decyzji o nałożeniu grzywny, wraz z którą przyznawane są punkty karne. Postępowanie w sprawie wykroczenia może trwać bardzo długo, zwłaszcza jeśli zostanie wniesiony sprzeciw od decyzji. Wówczas sprawa może trafić do sądu, a postępowanie nie zawsze kończy się na jednym posiedzeniu. Z tego względu moment rozpoczęcia biegu przedawnienia może znacząco różnić się od daty popełnienia wykroczenia.

Nowe punkty nie wpływają na przedawnienie starych

Przed obowiązującą obecnie reformą systemu punktów karnych, popełnienie kolejnego wykroczenia powodowało automatyczne wydłużenie terminu przedawnienia wcześniej przyznanych punktów. Aktualnie każdy punkt traktowany jest osobno i posiada własny termin przedawnienia. Należy jednak pamiętać, że dla każdego wpisu w rejestrze obowiązuje dodatkowo tzw. okres przejściowy (Überliegefrist).

Całkowite usunięcie punktów dopiero rok po przedawnieniu?

Okres przejściowy powoduje, że po upływie terminu przedawnienia punkty zostają wprawdzie „uregulowane”, ale nadal pozostają widoczne w rejestrze przez kolejny rok. Dopiero po upływie tego dodatkowego okresu (czyli odpowiednio po 3,5 roku, 6 latach oraz 11 latach) następuje całkowite usunięcie punktów z rejestru. Mechanizm ten ma na celu zapobieganie nadużyciom, ponieważ w określonych sytuacjach punkty te mogą jeszcze zostać uchylone.

Przykład:
Kierowca X dopuszcza się przekroczenia prędkości, za które otrzymuje jeden punkt karny. Decyzja o nałożeniu grzywny staje się prawomocna 23.05.2025 r. (14 dni od doręczenia pisma). Od tego dnia zaczyna biec termin przedawnienia, który w tym przypadku wynosi 2,5 roku. Punkt zostaje „uregulowany” 23.05.2027 r. Od tej daty rozpoczyna się roczny okres przejściowy, który kończy się 23.05.2028 r. Dopiero wtedy punkt zostaje całkowicie usunięty z rejestru.

W okresie próbnym przedawnienie nie obowiązuje

W trakcie okresu próbnego punkty karne nie ulegają przedawnieniu. Może to nastąpić dopiero po jego zakończeniu, co bywa problematyczne w przypadku przedłużonego okresu próbnego.

Sprawdzenie liczby punktów w Kraftfahrt-Bundesamt

Rejestr punktów karnych prowadzony jest przez Federalny Urząd Transportu Samochodowego (Kraftfahrt-Bundesamt). Informacje o liczbie posiadanych punktów można sprawdzić osobiście we Flensburgu lub Dreźnie, listownie, a także online – za pośrednictwem strony internetowej urzędu.

Usunięcie punktów poprzez udział w szkoleniu

Osoby, którym liczba punktów karnych zaczyna się niebezpiecznie kumulować, mają możliwość dobrowolnego udziału w szkoleniu z zakresu przepisów ruchu drogowego. Rozwiązanie to dostępne jest jednak wyłącznie dla kierowców posiadających maksymalnie 5 punktów. Udział w szkoleniu pozwala zredukować jeden punkt raz na pięć lat.