Emeryci i inni klienci nie muszą przynosić nowych pojemników ani zmieniać sposobu segregowania odpadów
12 sierpnia 2026 roku w Niemczech i pozostałych państwach Unii Europejskiej zaczyna być stosowane nowe unijne prawo dotyczące opakowań. W mediach pojawiają się już nagłówki sugerujące, że tego dnia zacznie obowiązywać „nowy obowiązek dla wszystkich klientów supermarketów”. To jednak zbyt daleko idące uproszczenie. Nowe przepisy dotyczą przede wszystkim producentów, importerów, sprzedawców i innych przedsiębiorstw. Konsumenci nie muszą od 12 sierpnia kupować nowych pojemników, przynosić własnych opakowań wielorazowych ani stosować nowego sposobu segregowania śmieci. Zmiany będą natomiast stopniowo widoczne na sklepowych półkach – między innymi dzięki zmianom materiałów, ograniczeniu stosowania niektórych substancji chemicznych, łatwiejszemu recyklingowi opakowań oraz w późniejszym terminie dzięki jednolitym oznaczeniom.
Unijne rozporządzenie zaczyna być stosowane
Podstawą zmian jest unijne rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), oznaczone numerem 2025/40. Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 roku, natomiast jego zasadnicze przepisy zaczynają być stosowane od 12 sierpnia 2026 roku. Obejmuje ono opakowania wykonane z różnych materiałów i reguluje ich cały cykl – od produkcji, przez sprzedaż, aż po zagospodarowanie odpadów. W Niemczech nowe przepisy są wdrażane między innymi za pomocą Verpackungsrecht-Durchführungsgesetz (VerpackDG). Odpowiednia ustawa dostosowująca została opublikowana w Federalnym Dzienniku Ustaw 17 lipca 2026 roku, a jej zasadnicze przepisy również zaczynają obowiązywać 12 sierpnia.
Klient przy kasie nie ma nowych obowiązków
Sama data wejścia przepisów w życie nie oznacza rewolucji podczas zakupów. Klienci nadal mogą korzystać z dotychczasowych toreb na zakupy. Nie muszą przynosić do sklepu własnych pojemników wielorazowych ani posiadać specjalnych nowych opakowań. Nie grozi im również kara tylko dlatego, że na kupowanym produkcie znajduje się starsze opakowanie bez nowego unijnego oznaczenia. To przedsiębiorcy odpowiadają za dostosowanie produktów i opakowań do obowiązujących wymogów.
Ważna zmiana dotycząca opakowań żywności
Jedna z istotnych zmian dotyczących konsumentów pośrednio wiąże się z opakowaniami mającymi kontakt z żywnością. Od 12 sierpnia 2026 roku nowe opakowania tego typu mogą być wprowadzane na rynek UE tylko wtedy, gdy spełniają określone wymagania dotyczące PFAS, czyli substancji per- i polifluoroalkilowych. PFAS są wykorzystywane między innymi ze względu na właściwości chroniące przed wodą, tłuszczem i zabrudzeniami. Jednocześnie wiele z tych substancji bardzo wolno rozkłada się w środowisku. Za przestrzeganie nowych wymogów i odpowiednie udokumentowanie ich spełnienia odpowiadają przedsiębiorstwa. Konsument kupujący jogurt, mrożoną pizzę czy inny zapakowany produkt nie musi samodzielnie sprawdzać zawartości PFAS w opakowaniu.
Inne zasady dotyczą producentów marek własnych i importerów
Zmieniają się również niektóre zasady dotyczące odpowiedzialności finansowej za zbiórkę i recykling opakowań. W przypadku marek własnych sklepów oraz niektórych importowanych produktów obowiązki związane z uczestnictwem w systemie gospodarowania odpadami będą przypisane odpowiednim przedsiębiorstwom w łańcuchu dostaw. Nadal obowiązują między innymi rejestracja, uczestnictwo w systemie gospodarowania odpadami oraz zgłaszanie ilości wprowadzanych na rynek opakowań. Zmienia się jednak to, który podmiot w danym łańcuchu dostaw odpowiada za poszczególne obowiązki.
12 sierpnia półki sklepowe nie zmienią się z dnia na dzień
Choć nowe rozporządzenie zaczyna być stosowane 12 sierpnia, wiele jego widocznych dla konsumentów elementów będzie wprowadzanych stopniowo. Nie oznacza to więc, że wszystkie opakowania w supermarketach muszą zostać wymienione dokładnie w dniu wejścia przepisów w życie. Produkty spożywcze, których opakowania zostały już wcześniej wprowadzone na rynek, mogą być w wielu przypadkach nadal sprzedawane. Nie ma obowiązku wycofywania ich wyłącznie dlatego, że nadszedł 12 sierpnia.
Nowe oznaczenia pojawią się dopiero później
Jednolite unijne piktogramy informujące o materiale, z którego wykonano opakowanie, nie będą obowiązkowe od sierpnia 2026 roku. Ich obowiązkowe stosowanie ma rozpocząć się najwcześniej 12 sierpnia 2028 roku, a dokładny termin może zależeć od momentu wejścia w życie odpowiednich przepisów wykonawczych. Oznaczenia mają być łatwe do zrozumienia i uwzględniać również potrzeby osób z niepełnosprawnościami. Na opakowaniu ma znajdować się podstawowa informacja dotycząca sposobu jego klasyfikacji materiałowej. Dodatkowe informacje mogą być udostępniane za pomocą kodu QR, ale telefon nie ma zastępować podstawowego, widocznego oznaczenia.
Segregacja odpadów na razie pozostaje bez rewolucji
Konsumenci nadal powinni segregować opakowania zgodnie z zasadami obowiązującymi w ich miejscu zamieszkania. To, czy konkretny odpad powinien trafić do żółtego pojemnika lub worka, papieru, szkła czy odpadów zmieszanych, nadal zależy od lokalnych zasad gospodarowania odpadami. Nie trzeba więc od 12 sierpnia uczyć się całkowicie nowego systemu segregacji.
System kaucyjny również nie zmienia się tego dnia
Nowe przepisy dotyczące opakowań nie oznaczają zasadniczej zmiany niemieckiego systemu kaucyjnego właśnie 12 sierpnia. Jednorazowe butelki objęte kaucją i puszki nadal można oddawać w znanych automatach oraz punktach przyjmowania opakowań. Zwrot kaucji nie wiąże się z żadną nową opłatą dla klienta. Konsument otrzymuje z powrotem pieniądze, które wcześniej zapłacił jako kaucję.
„Mniejsze opakowania” nie pojawią się od razu
Kolejnym nieporozumieniem jest przekonanie, że od 12 sierpnia wszystkie tak zwane „mogelpackungen”, czyli opakowania sprawiające wrażenie większych niż ich rzeczywista zawartość, automatycznie staną się niedozwolone. Nowe, bardziej szczegółowe wymogi dotyczące ograniczania masy i objętości opakowań będą wprowadzane etapami. Od 12 lutego 2028 roku w przypadku opakowań sprzedażowych ma być ograniczany niepotrzebny pusty przestrzeń do poziomu uzasadnionego funkcją opakowania. Dodatkowa przestrzeń może być jednak uzasadniona między innymi względami ochronnymi czy wymaganiami dotyczącymi konkretnego produktu. Jeszcze dalej idące wymagania zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2030 roku. Producenci i importerzy będą musieli ograniczać masę i objętość opakowań do poziomu niezbędnego do zapewnienia ich funkcji i ochrony produktu.
Najważniejsze terminy
12 sierpnia 2026 roku – rozpoczyna się stosowanie unijnego rozporządzenia dotyczącego opakowań oraz zasadniczych części niemieckich przepisów wykonawczych. Zaczynają obowiązywać między innymi nowe wymagania dotyczące PFAS w nowo wprowadzanych na rynek opakowaniach mających kontakt z żywnością oraz określone zmiany dotyczące odpowiedzialności przedsiębiorstw.
12 lutego 2028 roku – w przypadku opakowań sprzedażowych ma obowiązywać wymóg ograniczenia zbędnej pustej przestrzeni.
Najwcześniej 12 sierpnia 2028 roku – mają pojawić się obowiązkowe, jednolite unijne oznaczenia dotyczące materiału opakowania.
Najwcześniej 12 lutego 2029 roku – przewidziano oznaczenia informujące o możliwości ponownego wykorzystania opakowań wielorazowych.
Od 1 stycznia 2030 roku – mają wejść w życie kolejne wymagania dotyczące między innymi masy i objętości opakowań, ograniczenia opakowań jedynie pozornie zwiększających swoją wielkość, możliwości recyklingu oraz udziału materiałów pochodzących z recyklingu.
Czy ceny w sklepach wzrosną?
Nowe przepisy nie wprowadzają żadnej ogólnej podwyżki cen ani specjalnej opłaty za opakowania, którą musieliby zapłacić konsumenci. Firmy mogą jednak ponosić dodatkowe koszty związane między innymi z wykorzystaniem nowych materiałów, dokumentacją, dostosowaniem produktów czy gospodarowaniem odpadami. To, czy i w jakim stopniu przełoży się to na ceny, zależy od polityki poszczególnych przedsiębiorstw, konkurencji, umów z dostawcami oraz cen surowców. Nie oznacza to również, że od 12 sierpnia sklepy będą masowo wycofywać produkty lub że półki supermarketów nagle opustoszeją. Producenci i sieci handlowe od dłuższego czasu przygotowują się do nowych wymogów.
Co powinni wiedzieć seniorzy?
Seniorzy nie mają z powodu nowych przepisów żadnych szczególnych obowiązków. Nie potrzebują nowych pojemników, specjalnych kart ani dodatkowych dokumentów podczas zakupów. Warto natomiast nadal zwracać uwagę na rzeczywistą gramaturę produktu i cenę za kilogram lub litr, szczególnie w przypadku dużych opakowań. Sama większa paczka nie musi oznaczać korzystniejszego zakupu. Jeżeli po 12 sierpnia opakowanie będzie wyglądało dokładnie tak samo jak wcześniej, nie będzie to automatycznie oznaczało naruszenia nowych przepisów. Część regulacji dotyczy bowiem produktów wprowadzanych na rynek dopiero po określonych terminach, a wiele zmian będzie wprowadzanych stopniowo.
Najważniejsze: 12 sierpnia nie oznacza rewolucji przy kasie
Nowe unijne przepisy są przede wszystkim zmianą obowiązków producentów, importerów i sprzedawców, a nie nowym zestawem obowiązków dla klientów supermarketów. Konsumenci mogą nadal robić zakupy i segregować odpady według dotychczasowych zasad. Najbardziej widoczne zmiany – takie jak nowe oznaczenia opakowań czy kolejne ograniczenia dotyczące ich konstrukcji – pojawią się dopiero w następnych latach.
źródło: gegen-hartz.de
