Niemcy: Teolog ostrzega przed rosnącą presją postu w szkołach podczas ramadanu

Coraz większa presja wśród młodzieży muzułmańskiej

Ramadan to dla milionów muzułmanów na całym świecie czas postu, modlitwy i duchowej refleksji. Również w Niemczech islamski miesiąc postny – który potrwa do 20 marca 2026 roku – wyraźnie wpływa na codzienne życie wielu rodzin.

Jednak jeszcze przed rozpoczęciem tegorocznego ramadanu pojawiły się głosy niepokoju ze strony liberalnych środowisk muzułmańskich. Jednym z nich jest prof. Mouhanad Khorchide, teolog i dyrektor Centrum Teologii Islamskiej Uniwersytetu w Münster. Zwraca on uwagę na rosnącą presję społeczną wśród młodzieży szkolnej, która w niektórych przypadkach prowadzi do wykluczenia i nękania uczniów nieposzczących.

„Religijna policja” w szkolnych ławkach

W rozmowie z Katolicką Agencją Informacyjną Khorchide wskazał na niepokojącą zmianę w rozumieniu religijności przez część młodych ludzi. Jego zdaniem niektórzy chłopcy traktują ramadan jako okazję do demonstrowania siły fizycznej, wytrzymałości oraz rzekomej religijnej „twardości”.

– Ramadan bywa przez niektórych młodych mężczyzn wykorzystywany jako forma pokazania męskości rozumianej jako sprawność fizyczna i odporność – podkreślił teolog.

Z obserwacji Khorchide wynika, że część uczniów przyjmuje rolę „religijnej policji”. Krytykują kolegów, którzy nie poszczą, wywierają na nich presję emocjonalną, a czasem dopuszczają się szykanowania. Wypowiedzi w rodzaju: „Jakim jesteś muzułmaninem, skoro nie pościsz?” sprawiają, że osoby nieuczestniczące w poście muszą się tłumaczyć ze swojej decyzji.

Kto jest zobowiązany do postu?

Post podczas Ramadanu jest jednym z pięciu filarów islamu. Obejmuje powstrzymywanie się od jedzenia i picia od świtu do zachodu słońca. Jednak obowiązek ten nie dotyczy wszystkich bez wyjątku.

Zwolnione z postu są między innymi:

• kobiety w ciąży,
• osoby chore,
• osoby starsze,
• podróżni,
• dzieci przed osiągnięciem religijnej dojrzałości.

W rozmowie z Deutschlandfunk Khorchide wyjaśnił, że tradycyjnie moment osiągnięcia dojrzałości religijnej określano biologicznie – u dziewcząt poprzez pierwszą menstruację, u chłopców poprzez osiągnięcie dojrzałości płciowej, średnio około 14. roku życia. Współcześnie jednak wielu teologów skłania się ku uznaniu wyższego wieku, około 16 lat, jako bardziej odpowiedniego momentu do podjęcia obowiązku postu.

Dlaczego młodsze dzieci poszczą?

Mimo teologicznych wyjaśnień coraz częściej także młodsi uczniowie podejmują post. Khorchide wskazuje na dwa główne powody.

Pierwszym jest potrzeba przynależności. Gdy rodzina zmienia rytm dnia w czasie ramadanu, dzieci chcą uczestniczyć w praktykach religijnych razem z bliskimi.

Drugim czynnikiem jest presja rówieśnicza. W niektórych środowiskach post staje się elementem budowania tożsamości i potwierdzania przynależności do wspólnoty. Bywa również powiązany z określonym modelem męskości, w którym wytrzymałość fizyczna jest traktowana jako dowód siły charakteru.

Skutki dla funkcjonowania szkół

Według Khorchide presja ta ma realne konsekwencje dla codziennego życia szkolnego. Do jego ośrodka zgłaszają się dyrektorzy szkół, którzy informują o przypadkach omdleń uczniów, problemach z koncentracją oraz spadku wyników w nauce w czasie ramadanu.

Teolog podkreśla, że jest to niepokojące zjawisko, które wymaga działań edukacyjnych i wyjaśniających. Zaznacza przy tym, że brak jest dokładnych danych statystycznych dotyczących skali problemu. Szacuje jednak, że od 10 do 20 procent młodzieży może czuć się uprawniona do kontrolowania religijnego zachowania innych uczniów.

Zdaniem Khorchide takie zachowanie daje młodym ludziom poczucie znaczenia i władzy – występowanie w roli moralnego strażnika bywa źródłem uznania w grupie rówieśniczej.

Zmiana znaczenia religii wśród muzułmanów w Niemczech

Khorchide wpisuje obserwowane zjawisko w szerszy kontekst społeczny. Jego zdaniem w Niemczech zachodzi wyraźna zmiana w sposobie przeżywania religii przez część muzułmanów.

Osobista relacja z Bogiem i kwestie etyczne coraz częściej ustępują miejsca zewnętrznym praktykom i widocznym symbolom religijnym, które stają się markerami przynależności do wspólnoty. W takich warunkach post bywa postrzegany nie tylko jako praktyka duchowa, lecz także jako element budowania zbiorowej tożsamości „my, muzułmanie”.

W konsekwencji zachowanie jednostki jest obserwowane i oceniane przez otoczenie. Osoby rezygnujące z postu muszą liczyć się z koniecznością uzasadniania swojej decyzji.

„Ramadan to nie test wytrzymałości”

Teolog stanowczo sprzeciwia się redukowaniu ramadanu do wymiaru fizycznego. Podkreśla, że istotą postu jest rozwijanie empatii wobec osób ubogich, które na co dzień doświadczają niedostatku, a także poświęcenie czasu na modlitwę i duchową refleksję.

Zdaniem Khorchide sprowadzanie ramadanu wyłącznie do powstrzymywania się od jedzenia i picia, a następnie nadrabiania tego wieczorem lub przekształcania miesiąca postu w rodzaj festiwalu, wypacza jego sens. Ramadan powinien być przede wszystkim czasem duchowości i wewnętrznej przemiany.

Odpowiedzialność szkół w Niemczech

Khorchide jednoznacznie wskazuje, że szkoły nie mogą ignorować problemu presji wywieranej na uczniów. Placówki powinny zapewnić jasne procedury zgłaszania niepokojących sytuacji oraz osoby, do których młodzież może zwrócić się o pomoc.

Nauczyciele – jak podkreśla – nie powinni traktować tego zjawiska jako wyłącznie „wewnętrznej sprawy muzułmanów”. Konieczne są rozwiązania systemowe, wsparcie dla uczniów doświadczających presji oraz – w razie potrzeby – konsekwencje wobec osób dopuszczających się nękania.

Szczególną rolę odgrywają nauczyciele religii islamskiej, którzy dla wielu uczniów stanowią autorytet. Ich zadaniem jest przypominanie, że w islamie ostatecznym sędzią jest Bóg, a nie inni ludzie.

źródło: news4teachers.de