Niemcy: Śledztwo w sprawie „Pinokia” zakończone — wypowiedź o Merzu w mediach społecznościowych uznana za dopuszczalną krytykę

Zamieszanie wokół komentarza na Facebooku

Prokuratura w Heilbronn w Badenii-Wirtembergii zakończyła postępowanie wobec użytkownika Facebooka, który publicznie nazwał niemieckiego kanclerza Friedricha Merza „Pinocchio”. Według oficjalnego komunikatu śledczych z Staatsanwaltschaft Heilbronn, takie określenie mieści się w granicach wolności wypowiedzi i stanowi dopuszczalną krytykę wobec osoby sprawującej władzę, zabezpieczoną konstytucyjną gwarancją wolności słowa.

Chodziło o komentarz do postu policji

Kontrowersyjny komentarz pojawił się pod jednym z postów na profilu lokalnej policji w Heilbronn, opublikowanym w związku z wizytą kanclerza Merza w październiku 2025 roku. Policja poinformowała wówczas o wprowadzeniu krótkotrwałego zakazu lotów wokół miasta podczas pobytu szefa rządu. Pod tym postem prawie 400 razy pojawiły się komentarze użytkowników, w tym także wypowiedzi o charakterze satyrycznym lub krytycznym wobec kanclerza.

Wśród nich pojawił się komentarz: „Pinocchio kommt nach HN” („Pinokio przyjeżdża do Heilbronn”), określający kanclerza metaforycznie jako postać znaną z coraz dłuższego nosa przy kłamstwach. Śledczy początkowo rozważali, czy wypowiedź może naruszać przepisy o zniesławieniu, jednak ostatecznie postępowanie zostało całkowicie zakończone bez kar.

Dlaczego postępowanie zostało umorzone?

Prokuratura uznała, że komentarz o charakterze politycznym i satyrycznym mieści się w granicach zasad wolności wypowiedzi zagwarantowanych w niemieckiej konstytucji. To oznacza, że porównywanie polityka z postacią fikcyjną taką jak Pinokio – używaną symbolicznie w kontekście politycznej krytyki – nie stanowi prawnie karalnej zniewagi, lecz jest uznawane za dopuszczalny element debaty publicznej.

W oświadczeniu prokuratury podkreślono, że wyjaśnienie tej kwestii było konieczne z punktu widzenia zasad demokratycznej dyskusji i ochrony wolności słowa. Na tej podstawie także inne podobne sprawy o tej samej treści zostały lub są w trakcie przeglądu pod kątem legalności.

Szeroki kontekst społeczny i prawny

Komentarz wywołał w Niemczech falę dyskusji na temat granic wolności słowa i tego, kiedy wypowiedź polityczna staje się ewentualnie naruszeniem prawa. W mediach pojawiły się opinie, że zastosowanie art. 188 niemieckiego kodeksu karnego wobec wypowiedzi krytycznych wobec polityków może budzić wątpliwości, jeśli chodzi o zakres ochrony konstytucyjnej wolności wyrażania opinii.

Co dalej z innymi komentarzami?

Prokuratura wciąż analizuje łącznie 38 komentarzy pod wspomnianym postem pod kątem ewentualnej odpowiedzialności karnej. Jak jednak wynika z oświadczeń śledczych, pierwsze sprawy zostały już umorzone z powodu braku podstaw prawnych do ich kontynuowania.

Co to oznacza?

Decyzja prokuratury jest ważnym sygnałem dotyczącym interpretacji wolności słowa w Niemczech – szczególnie w kontekście krytyki polityków na portalach społecznościowych. Podejście to potwierdza, że symboliczne i satyryczne określenia osób publicznych często będą traktowane jako dozwolona forma debaty publicznej, o ile nie zawierają bezprawnych stwierdzeń.

źródło: nius.de