Niemcy: „Policja religijna” zmusza uczniów do postu w czasie Ramadanu

Alarmujące sygnały z niemieckich szkół

W Niemczech pojawiają się sygnały o nasilającej się presji religijnej wśród młodzieży w czasie ramadanu. Według wypowiedzi ekspertów część uczniów ma wywierać nacisk na rówieśników, którzy nie poszczą, a w niektórych przypadkach dochodzi do prób kontrolowania ich zachowań.

Na zjawisko zwrócił uwagę Mouhanad Khorchide, dyrektor Centrum Teologii Islamskiej na Uniwersytecie w Münster. W rozmowie z Katolicką Agencją Informacyjną (Katholische Nachrichten-Agentur) ostrzegł przed rosnącą formą religijnego zastraszania w trakcie islamskiego miesiąca postu.

„Religijna policja” wśród uczniów

Zdaniem Khorchidego niektórzy młodzi mężczyźni wykorzystują ramadan jako okazję do demonstracyjnego podkreślania swojej religijności. Post bywa – jak wskazuje teolog – przedstawiany jako dowód twardości, wytrzymałości oraz rzekomej wyższości religijnej.

W praktyce oznacza to, że część nastolatków kontroluje swoich kolegów i koleżanki, sprawdzając, czy przestrzegają postu. Uczniowie, którzy z różnych powodów nie poszczą – czy to ze względów zdrowotnych, osobistych, czy światopoglądowych – doświadczają presji emocjonalnej oraz lekceważących komentarzy. Osoby odmawiające podporządkowania się grupowym oczekiwaniom szybko znajdują się w sytuacji, w której muszą się tłumaczyć ze swoich decyzji.

Zmiana znaczenia religii w przestrzeni publicznej

Khorchide ocenia, że wśród części muzułmanów w Niemczech doszło do wyraźnego przesunięcia akcentów w rozumieniu religii. Jego zdaniem osobista wiara i refleksja etyczna schodzą na dalszy plan, natomiast coraz większą rolę odgrywają rytuały oraz widoczne symbole religijne.

Religia – jak podkreśla teolog – zaczyna pełnić funkcję znaku tożsamości zbiorowej. W miejsce indywidualnej relacji z Bogiem pojawia się silne podkreślanie przynależności do wspólnoty wyrażane hasłem „my, muzułmanie”. W niektórych środowiskach praktykowanie postu jest uważnie obserwowane i odnotowywane, a w bardziej rygorystycznych kręgach bywa wręcz kontrolowane.

Obawy przed politycznym wykorzystywaniem ramadanu

Podobne wątpliwości zgłasza berlińska adwokatka i założycielka meczetu Seyran Ates. Jej zdaniem miesiąc postu coraz częściej staje się narzędziem wykorzystywanym przez środowiska związane z politycznym islamem.

Ates krytycznie ocenia organizowane z udziałem polityków uroczystości wspólnego przerywania postu (iftar), zwłaszcza w sytuacjach, gdy współpracują oni z organizacjami obserwowanymi przez niemieckie służby ochrony konstytucji. W jej opinii może to prowadzić do nieczytelnych sygnałów wobec opinii publicznej.

Kontrowersje budzą również miejskie iluminacje związane z ramadanem. Ates zwraca uwagę, że pojawiają się one w kontekście równoległych debat o zmianach nazw tradycyjnych świąt chrześcijańskich czy jarmarków bożonarodzeniowych. W jej ocenie islam koncentruje się na prywatnej relacji człowieka z Bogiem i nie powinien być wykorzystywany jako instrument demonstracji politycznej.

Szkoła jako przestrzeń neutralna światopoglądowo

Dyskusja wokół presji w czasie ramadanu wpisuje się w szerszą debatę o roli religii w przestrzeni publicznej w Niemczech. Eksperci podkreślają, że szkoła powinna pozostawać miejscem neutralnym światopoglądowo, w którym każdy uczeń – niezależnie od wyznania lub jego braku – może funkcjonować bez obawy o naciski czy wykluczenie.

Poruszane przez teologów i prawników kwestie wskazują na potrzebę otwartej rozmowy o granicach między wolnością religijną a ochroną jednostki przed presją grupową. Sprawa dotyka nie tylko sfery religijnej, lecz także zasad współżycia społecznego i wzajemnego szacunku w zróżnicowanym kulturowo społeczeństwie Niemiec.

źródło: jungefreiheit.de