Niemcy: organizacje obchodzą system kart płatniczych dla uchodźców. Rząd zapowiada reakcję

System kart płatniczych pod presją już po wprowadzeniu

W Niemczech narasta spór wokół kart płatniczych dla osób ubiegających się o azyl. Zaledwie kilka miesięcy po ich wprowadzeniu w kolejnych landach pojawiły się inicjatywy, których celem jest obejście ograniczeń narzuconych przez państwo. Chodzi o system wymiany bonów zakupowych na gotówkę, organizowany przez stowarzyszenia działające na rzecz uchodźców.

Jednym z najnowszych przykładów jest działalność stowarzyszenia „Greifswald hilft”, funkcjonującego w Meklemburgii-Pomorzu Przednim.

Jak działa karta płatnicza dla azylantów w Niemczech

W marcu 2025 roku Meklemburgia-Pomorze Przednie wprowadziła kartę płatniczą dla osób ubiegających się o azyl. Rozwiązanie to umożliwia dokonywanie zakupów w sklepach – podobnie jak przy użyciu karty EC – jednak wypłata gotówki została ograniczona do maksymalnie 50 euro.

Celem wprowadzenia kart było ograniczenie przepływu gotówki oraz zmniejszenie atrakcyjności niemieckich świadczeń socjalnych wypłacanych na podstawie ustawy o świadczeniach dla osób ubiegających się o azyl. Taki kierunek obrały władze większości landów, a rozwiązanie stopniowo wdrażane jest w całym kraju.

Stowarzyszenie „Greifswald hilft” i mechanizm wymiany

Stowarzyszenie „Greifswald hilft”, działające od 2015 roku i zajmujące się wsparciem uchodźców w regionie Pomorza Przedniego, uruchomiło mechanizm, który w praktyce pozwala ominąć ograniczenia systemu kart.

Procedura wygląda następująco:
Osoby ubiegające się o azyl kupują w supermarketach bony zakupowe, płacąc za nie kartą płatniczą. Następnie bony te przekazują stowarzyszeniu, które wypłaca im równowartość w gotówce. Z kolei mieszkańcy regionu mogą nabywać te bony od organizacji i wykorzystywać je podczas własnych zakupów.

Działanie to zostało ujawnione przez „Ostsee-Zeitung”, a jego stosowanie potwierdziła w rozmowie z mediami wiceprzewodnicząca stowarzyszenia. Przedstawiciele organizacji otwarcie deklarują, że uważają system kart płatniczych za niezgodny z konstytucją.

Stanowisko władz Meklemburgii-Pomorza Przedniego

Do lata 2025 roku w Meklemburgii-Pomorzu Przednim wydano około 7000 kart płatniczych. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych landu przyznało, że nie można wykluczyć pojedynczych przypadków nadużyć, jednak – według resortu – brak jest dowodów na systemowy charakter tego zjawiska.

W oficjalnym stanowisku podkreślono, że w ocenie ministerstwa nie istnieją przesłanki, by znaczna część osób uprawnionych do świadczeń uczestniczyła w tego typu praktykach ani by szerokie kręgi społeczeństwa angażowały się w trwałe struktury omijania przepisów.

Podobne inicjatywy w innych landach

Tzw. giełdy wymiany kart płatniczych nie są nowym zjawiskiem w Niemczech. Pierwsze tego typu inicjatywy pojawiły się latem 2024 roku w Monachium, po tym jak Bawaria jako pierwszy land wprowadziła karty płatnicze na szeroką skalę.

Obecnie podobne rozwiązania funkcjonują już w 13 miastach Bawarii, w tym w Augsburgu, Ratyzbonie i Norymberdze. Przypadki takich „giełd” odnotowano również w Badenii-Wirtembergii oraz Turyngii, co wskazuje, że zjawisko ma charakter ponadregionalny.

Rząd federalny zapowiada przeciwdziałanie obchodzeniu przepisów

Problem został dostrzeżony również na szczeblu federalnym. W umowie koalicyjnej nowego rządu CDU/CSU i SPD znalazł się jednoznaczny zapis dotyczący przeciwdziałania obchodzeniu systemu kart płatniczych.

Koalicja zapowiada, że karta płatnicza ma zostać wprowadzona w całych Niemczech, a wszelkie mechanizmy umożliwiające jej omijanie – w tym zakup i wymianę bonów zakupowych – mają zostać zablokowane na poziomie prawnym.

Deklaracja ta wskazuje, że temat kart płatniczych dla uchodźców pozostanie jednym z kluczowych punktów debaty o polityce migracyjnej i systemie świadczeń socjalnych w Niemczech w najbliższych miesiącach.

źródło: bild.de