Niemcy: Koniec Bürgergeld, wyższe świadczenia rodzinne i alimenty – co zmieni się w 2026 roku?

Rok 2026 przyniesie w Niemczech szeroko zakrojone zmiany w obszarze podatków, świadczeń społecznych oraz rynku pracy. Obejmą one miliony obywateli – emerytów, pracowników, rodziny z dziećmi, osoby uczące się oraz osoby korzystające z pomocy społecznej. Nowe regulacje dotyczą m.in. wysokości emerytur, płacy minimalnej, składek ubezpieczeniowych, ulg podatkowych oraz świadczeń rodzinnych.

Wyższe emerytury od lipca 2026 roku

Około 21 milionów emerytów w Niemczech może liczyć na podwyżkę świadczeń. Zgodnie z projektem raportu rządu federalnego dotyczącego ubezpieczeń emerytalnych, emerytury mają wzrosnąć od 1 lipca 2026 roku o 3,73 procent.

Ostateczna decyzja w sprawie wysokości waloryzacji zapadnie tradycyjnie wiosną 2026 roku, po analizie aktualnej sytuacji gospodarczej oraz dynamiki wzrostu wynagrodzeń. Decyzję podejmie wówczas rząd federalny.

Nowe progi podatkowe i wyższy kwotowy próg wolny od podatku

Od 2026 roku zmienią się również kluczowe parametry podatkowe. Zgodnie z ustawą o dalszym rozwoju prawa podatkowego i dostosowaniu skali podatkowej:

• kwota wolna od podatku wzrośnie z 11 784 euro do 12 348 euro rocznie,
• najwyższa stawka podatku dochodowego pozostanie na poziomie 42 procent,
• próg jej obowiązywania zostanie jednak przesunięty – w 2026 roku zacznie obowiązywać od dochodu 69 879 euro rocznie (wcześniej 68 481 euro).

W przypadku małżeństw i zarejestrowanych związków partnerskich rozliczających się wspólnie, obowiązują podwójne wartości progów.

Wyższe limity składek w ubezpieczeniach społecznych

Wraz ze wzrostem wynagrodzeń rosną także limity podstawy wymiaru składek w systemach ubezpieczeń społecznych.

Ubezpieczenie emerytalne

• ogólna składka emerytalna: wzrost limitu z 8 050 do 8 450 euro miesięcznie,
• ubezpieczenie górnicze (Knappschaft): 10 400 euro miesięcznie.

Ubezpieczenie zdrowotne i pielęgnacyjne

• roczny limit dochodu objętego składkami wzrośnie z 66 150 do 69 750 euro,
• miesięcznie: z 5 512,50 do 5 812,50 euro.

Powyżej tych kwot składki na ustawowe ubezpieczenie zdrowotne i pielęgnacyjne nie są już naliczane.

Granica obowiązku ubezpieczenia

Granica, od której możliwe jest przejście na prywatne ubezpieczenie zdrowotne, wzrośnie z 73 800 do 77 400 euro rocznie (6 450 euro miesięcznie).

Składki zdrowotne: podwyżki dla wielu ubezpieczonych

W 2026 roku wzrosną składki dla większości osób ubezpieczonych prywatnie. Według danych Verbraucherzentrale NRW około 60 procent klientów prywatnych ubezpieczycieli zapłaci średnio o 13 procent więcej. Przewiduje się, że kolejne towarzystwa podniosą składki w ciągu roku.

Również w publicznych kasach chorych możliwe są podwyżki. Choć minister zdrowia Nina Warken (CDU) zaleca utrzymanie średniej składki dodatkowej na poziomie 2,9 procent, kasy nie są do tego zobowiązane. Przykładowo:

• Techniker Krankenkasse podnosi składkę dodatkową z 2,45 do 2,69 procent,
• podwyżki zapowiedziały także oddziały AOK w kilku landach.

Aktywna emerytura: zachęta do pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego

Nowością jest tzw. aktywna emerytura – rozwiązanie podatkowe, a nie świadczenie emerytalne. Osoby, które osiągnęły ustawowy wiek emerytalny, mogą dobrowolnie kontynuować pracę i zarabiać do 2 000 euro miesięcznie bez podatku.

Ulga nie obejmuje m.in.:

• samozatrudnionych,
• rolników i leśników,
• osób podejmujących się minijob,
• urzędników.

Dochód powyżej 2 000 euro podlega opodatkowaniu, a składki na ubezpieczenie zdrowotne i pielęgnacyjne naliczane są od całej kwoty. Rząd planuje ocenę skuteczności tego rozwiązania po dwóch latach.

Nowy system oszczędzania na emeryturę dla dzieci

Planowana jest również tzw. emerytura startowa (Frühstart-Rente) dla dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat. Państwo miałoby wpłacać 10 euro miesięcznie na indywidualne konto emerytalne dziecka.

Jeśli rodzice nie założą konta, państwo stworzy rozwiązanie zastępcze, umożliwiające późniejsze przeniesienie środków. Projekt nie został jeszcze formalnie uchwalony, ale rząd chce, aby obowiązywał z mocą wsteczną od 1 stycznia 2026 roku. Pierwszym objętym rocznikiem ma być rocznik 2020.

Wyższa płaca minimalna i podwyżki branżowe

Od 1 stycznia 2026 roku płaca minimalna w Niemczech wzrośnie z 12,82 do 13,90 euro brutto za godzinę. Skorzysta na tym nawet 6,6 miliona miejsc pracy. Już teraz zatwierdzono kolejną podwyżkę – od 2027 roku do 14,60 euro.

Podnoszone będą także minimalne stawki w wybranych branżach, m.in.:

• elektrotechnika: 14,93 euro,
• dekarstwo: 16,60 euro (dla wykwalifikowanych pracowników),
• rusztowania: 14,35 euro,
• wyższe stawki także w malarstwie i sprzątaniu budynków.

Minijob: wyższy limit zarobków

Wraz z podniesieniem płacy minimalnej wzrośnie również limit dochodów w minijobach – z 556 do 603 euro miesięcznie. Dzięki temu zachowany zostanie dotychczasowy wymiar pracy – około 10 godzin tygodniowo.

Wyższe wynagrodzenia minimalne dla uczniów zawodu

Od 2026 roku wzrasta także minimalne wynagrodzenie dla osób odbywających naukę zawodu:

• I rok: 724 euro,
• II rok: 854 euro,
• III rok: 977 euro,
• IV rok: 1 014 euro.

Należy jednak pamiętać, że układy zbiorowe mają pierwszeństwo, nawet jeśli przewidują niższe stawki.

Dłuższy zasiłek dla osób na skróconym czasie pracy

Maksymalny okres pobierania zasiłku krótkoterminowego (Kurzarbeitergeld) pozostaje wydłużony do 24 miesięcy. Specjalna regulacja obowiązuje do 31 grudnia 2026 roku i ma zapobiegać masowym zwolnieniom.

Jawność wynagrodzeń zgodnie z dyrektywą UE

W 2026 roku Niemcy wdrożą unijną dyrektywę o transparentności wynagrodzeń. Pracodawcy będą zobowiązani m.in. do:

• podawania widełek płacowych w ofertach pracy,
• informowania o kryteriach ustalania wynagrodzeń,
• umożliwienia pracownikom wglądu w średnie zarobki kobiet i mężczyzn na podobnych stanowiskach.

Wyższe świadczenia rodzinne i alimenty

Kindergeld

Od stycznia 2026 roku zasiłek na dziecko wzrośnie z 255 do 259 euro miesięcznie.

Ulgi podatkowe

Łączn ulga podatkowa na dziecko wzrośnie do 9 756 euro rocznie.

Alimenty

Nowa „tabela düsseldorfska” przewiduje niewielkie podwyżki alimentów – średnio o 4 euro miesięcznie w każdej grupie wiekowej.

Prawo do opieki całodziennej i koniec Bürgergeld

Od 1 sierpnia 2026 roku pierwszoklasiści zyskają prawo do całodziennej opieki. Do roku szkolnego 2029/30 prawo to obejmie wszystkie klasy szkoły podstawowej.

Jednocześnie Bürgergeld zostanie zastąpione nową formą podstawowego zabezpieczenia socjalnego. Zasady mają być bardziej restrykcyjne, a sankcje – surowsze. Planowane wejście w życie: 1 lipca 2026 roku.

Nowy model służby wojskowej

Od 1 stycznia 2026 roku obowiązywać będzie nowe prawo o służbie wojskowej. Mężczyźni urodzeni od 2008 roku będą musieli wypełnić ankietę i stawić się na kwalifikację wojskową. Sama służba pozostaje dobrowolna, jednak w razie niedoboru chętnych możliwe będzie wprowadzenie obowiązku na mocy decyzji Bundestagu.

źródło: mdr.de