Małżeństwo chciało, aby Jobcenter opłacał raty kredytu
Małżeństwo pobierające w Niemczech świadczenie Bürgergeld mieszkało we własnym domu i zwróciło się do Jobcenter o pokrycie miesięcznych rat kapitałowych kredytu hipotecznego jako kosztów zakwaterowania. W chwili składania wniosku kredyt był spłacony w 72,80 proc., a pozostałe zadłużenie było stosunkowo niewielkie. Jobcenter odmówił jednak przejęcia spłaty rat. Małżeństwo odwołało się od tej decyzji, jednak przegrało sprawę.
Sąd: przy spłacie na poziomie 72,80 proc. nie ma prawa do pokrycia rat
Krajowy Sąd Socjalny w Hamburgu (Landessozialgericht Hamburg) w trzech wyrokach z 13 kwietnia 2026 roku orzekł, że przy stopniu spłaty kredytu wynoszącym 72,80 proc. nie przysługuje prawo do pokrycia rat kapitałowych kredytu dotyczącego domu zajmowanego przez właścicieli (sygn. akt: L 4 AS 321/24, L 4 AS 265/24 oraz L 4 AS 353/24). Orzeczenie wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą niemieckich sądów i pokazuje, że wyjątki od tej zasady są stosowane bardzo rzadko.
Jobcenter pokrywa odsetki, ale nie spłatę kapitału
Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem Federalnego Sądu Socjalnego (Bundessozialgericht) w przypadku domu lub mieszkania zajmowanego przez właściciela Jobcenter może pokrywać wyłącznie odsetki od kredytu hipotecznego jako koszty zakwaterowania zgodnie z § 22 ust. 1 zdanie 1 niemieckiego Kodeksu Socjalnego II (SGB II). Raty kapitałowe co do zasady nie są finansowane. Powodem jest to, że spłata kapitału prowadzi do zwiększenia majątku właściciela, a świadczenia z SGB II mają zabezpieczać bieżące potrzeby życiowe, a nie finansować budowanie prywatnego majątku. Takie stanowisko Federalny Sąd Socjalny potwierdził między innymi w wyroku z 3 grudnia 2015 roku (sygn. B 4 AS 49/14 R). Podobne orzeczenia zapadły również przed sądami krajów związkowych Hamburga, Saksonii, Saksonii-Anhalt oraz Meklemburgii-Pomorza Przedniego. W praktyce oznacza to, że:
- najemcom Jobcenter może pokrywać pełny czynsz podstawowy,
- właścicielom nieruchomości pokrywane są jedynie odsetki od kredytu, a nie spłata samego kapitału.
Wyjątek istnieje, ale dotyczy tylko szczególnych sytuacji
Niemieckie przepisy przewidują jednak wyjątek. Jobcenter może pokryć raty kapitałowe, jeżeli:
- finansowanie nieruchomości było już w chwili rozpoczęcia pobierania świadczeń w zasadniczej części zakończone,
- nieruchomość została kupiona przed rozpoczęciem pobierania świadczeń,
- spłata rat jest konieczna, aby uniknąć utraty domu lub mieszkania,
- wysokość rat mieści się w granicach uznawanych za rozsądne.
Federalny Sąd Socjalny wielokrotnie potwierdzał możliwość zastosowania takiego wyjątku. Sądy podkreślają, że jeżeli do spłaty pozostaje już jedynie niewielka część kredytu, to dalsza spłata nie prowadzi w istotnym stopniu do powiększania majątku. W takich przypadkach pierwszeństwo może mieć ochrona prawa do zachowania miejsca zamieszkania.
Granica 80 proc. ma kluczowe znaczenie
Orzecznictwo wskazuje, że za „w znacznej mierze zakończone finansowanie” uznaje się zazwyczaj sytuację, gdy spłacono około 80 proc. całego kredytu. To właśnie ten poziom stanowi główny punkt odniesienia dla niemieckich sądów. Nie jest to jednak granica całkowicie sztywna. Przykładowo Krajowy Sąd Socjalny Berlin-Brandenburgia dopuścił możliwość pokrycia rat także przy poziomie spłaty wynoszącym 74 proc., ponieważ właściciel znacząco zwiększył wartość nieruchomości własną pracą podczas remontu. W innym orzeczeniu sąd uznał również, że bliskość wieku emerytalnego wszystkich członków gospodarstwa domowego może stanowić szczególną okoliczność przemawiającą za przyznaniem pomocy. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny.
Dlaczego małżeństwo z Hamburga przegrało
W rozpatrywanej sprawie kredyt był spłacony jedynie w 72,80 proc., czyli wyraźnie poniżej poziomu 80 proc. Sąd nie dopatrzył się także żadnych szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie wyjątku. Nie stwierdzono między innymi:
- zwiększenia wartości nieruchomości dzięki znaczącym pracom wykonanym przez właścicieli,
- bliskości wieku emerytalnego,
- realnego zagrożenia utratą domu.
Co więcej, z ustaleń sądu wynikało, że raty były przez cały czas terminowo opłacane, głównie ze środków pochodzących z części świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez męża współwłaścicielki nieruchomości. Oznaczało to, że gospodarstwo domowe dysponowało wystarczającymi środkami finansowymi na regulowanie zobowiązań.
Brak dokumentów również działał na niekorzyść powodów
Sąd zwrócił także uwagę, że powodowie nie przedstawili kompletnych wyciągów bankowych. W rezultacie nie było możliwe pełne ustalenie, z jakich źródeł faktycznie finansowano spłatę kredytu. W niemieckim postępowaniu dotyczącym świadczeń socjalnych obowiązek współpracy z urzędem ma istotne znaczenie. Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie nie przedstawi wymaganych dokumentów, konsekwencje takiego braku obciążają właśnie ją.
Co powinni wiedzieć właściciele domów pobierający Bürgergeld
Z wyroków wynika jednoznacznie, że osoby pobierające Bürgergeld mogą ubiegać się o pokrycie przez Jobcenter odsetek od kredytu hipotecznego jako kosztów zakwaterowania. W przypadku rat kapitałowych decydujące znaczenie mają:
- stopień spłaty kredytu,
- zakup nieruchomości przed rozpoczęciem pobierania świadczeń,
- rzeczywiste zagrożenie utraty domu,
- udokumentowanie wszystkich okoliczności.
Osoby, które spłaciły około 80 proc. kredytu lub znajdują się w szczególnych okolicznościach, mogą mieć podstawy do złożenia wniosku, a w razie odmowy – do wniesienia odwołania. Wyroki hamburskiego sądu pokazują jednak wyraźnie, że wyjątek od ogólnej zasady pozostaje wyjątkiem. Przy stopniu spłaty wynoszącym 72,80 proc., braku zagrożenia utratą nieruchomości oraz niepełnej dokumentacji szanse na uzyskanie finansowania rat kapitałowych przez Jobcenter są praktycznie zerowe.
źródło: gegen-hartz.de
