Niemieckie Jobcenter od 2022 roku odnotowały 1524 przypadki zorganizowanego wyłudzania świadczeń przez obywateli Unii Europejskiej. W 966 sprawach urzędy złożyły zawiadomienia do prokuratury. Łączna wartość strat nie jest jednak znana.
Najnowszy bilans Bundesagentur für Arbeit pokazuje skalę procederu, ale wymaga ważnego zastrzeżenia: chodzi o zarejestrowane sprawy dotyczące zorganizowanego nadużycia świadczeń, a nie o liczbę prawomocnych wyroków. Dane nie obejmują też wszystkich Jobcenter w Niemczech.
1524 sprawy i 966 zawiadomień w cztery i pół roku
Według danych przekazanych przez Bundesagentur für Arbeit redakcji FOCUS Online w 2022 roku odnotowano 324 takie przypadki, w 2023 roku – 229, w 2024 roku – 421, a w 2025 roku – 406. W pierwszej połowie 2026 roku do statystyki doszły kolejne 144 sprawy.
Liczba zawiadomień do prokuratury wyniosła odpowiednio: 156 w 2022 roku, 120 w 2023 roku, 281 w 2024 roku, 315 w 2025 roku oraz 94 w pierwszym półroczu 2026 roku. Łącznie daje to 966 zawiadomień.
Nie należy przy tym mylić zorganizowanego procederu ze wszystkimi przypadkami niewłaściwego pobierania świadczeń. W samym 2025 roku Jobcenter stwierdziły 110 010 przypadków nadużyć lub podejrzeń nadużyć, ale tylko 406 zakwalifikowano jako działania zorganizowane.
Dane nie obejmują 104 komunalnych Jobcenter
Statystyka pochodzi z 300 Jobcenter prowadzonych wspólnie przez Bundesagentur für Arbeit i samorządy. Brakuje w niej danych ze 104 placówek zarządzanych wyłącznie przez gminy. Z tego powodu nie da się obecnie podać pełnej liczby takich spraw dla całych Niemiec.
Vanessa Ahuja z zarządu Bundesagentur für Arbeit oceniła, że zorganizowane wyłudzanie świadczeń nie jest zjawiskiem masowym, ale jednocześnie wykracza poza pojedyncze przypadki. Urząd chce zbudować jednolity system gromadzenia i analizowania danych.
Fikcyjne minijoby i fałszywe umowy najmu
W opisywanym schemacie zorganizowane grupy sprowadzają do Niemiec osoby z innych państw UE i zgłaszają je do fikcyjnych albo niewielkich minijobów. Taki status może otworzyć drogę do uzupełniających świadczeń wypłacanych przez Jobcenter.
W części spraw pojawiały się także fałszywe potwierdzenia wypłaty wynagrodzeń oraz nieprawdziwe umowy najmu. Organizatorzy przejmowali później część świadczeń albo pobierali zawyżony czynsz za lokale o bardzo niskim standardzie. Raport Bundestagu wskazuje, że podobne mechanizmy mogą mieć charakter ponadregionalny i działać według podziału ról.
Od lipca działa specjalne centrum w Norymberdze
Od 1 lipca 2026 roku w centrali Bundesagentur für Arbeit w Norymberdze działa centrum zajmujące się zorganizowanym nadużywaniem świadczeń. Obecnie pracuje w nim około 12 osób.
Od stycznia 2027 roku ma do niego dołączyć pięć regionalnych zespołów z łącznie 60 pracownikami. Jeden z nich powstanie w Düsseldorfie i będzie odpowiadał za Nadrenię Północną-Westfalię. Pozostałe centra mają działać w Kilonii, Berlinie, Stuttgarcie i Chemnitz.
Źródła: Bundesagentur für Arbeit, FOCUS Online, Deutscher Bundestag, WELT, Berliner Zeitung
