Coraz więcej Polaków deklaruje niechęć wobec Niemców

Relacje polsko-niemieckie pod presją polityki i sporów na granicy

Stosunki między Niemcami a Polską w ostatnim czasie wyraźnie się pogorszyły. Spory polityczne, kontrole graniczne oraz napięta debata publiczna po obu stronach Odry pozostawiają ślad nie tylko w relacjach dyplomatycznych, lecz także w nastrojach społecznych. Potwierdzają to wyniki najnowszego Barometru Polsko-Niemieckiego – cyklicznego badania opinii publicznej, które analizuje wzajemne postrzeganie obu narodów.

Z opublikowanych danych wynika, że znacząco wzrosła liczba Polaków deklarujących niechęć wobec Niemców, co rodzi pytania o to, jak te zmiany przekładają się na codzienne życie Niemców mieszkających w Polsce.

Życie w Polsce oczami Niemca: doświadczenia bez uprzedzeń

Dennis Czekalla po raz pierwszy przyjechał do Polski kilka lat temu. Choć posiada rodzinne korzenie na Śląsku, przez długi czas nie miał bliższego związku z dzisiejszą Polską. Jak sam przyznaje, początkowo czuł się jednoznacznie Niemcem. Z biegiem lat to poczucie zaczęło się jednak zmieniać.

Od około siedmiu lat – z przerwami – mieszka w Polsce. Studiował, nauczył się języka polskiego i założył własną firmę. Obecnie mieszka w Krakowie. Jak podkreśla, nigdy nie doświadczył niechęci z powodu swojej narodowości.

– Polacy są zazwyczaj bardzo pozytywnie nastawieni, kiedy dowiadują się, że Niemiec mieszka w Polsce. A jeśli jeszcze potrafi powiedzieć kilka słów po polsku, reakcje są wręcz entuzjastyczne – mówi. – Nigdy nie spotkałem się z otwartą wrogością czy negatywnymi komentarzami pod moim adresem.

Barometr Polsko-Niemiecki: wyraźna zmiana nastrojów

Indywidualne doświadczenia nie zawsze jednak odzwierciedlają ogólny obraz społeczny. Najnowsza edycja Barometru Polsko-Niemieckiego pokazuje wyraźną zmianę nastawienia wśród polskiego społeczeństwa. Jedna czwarta ankietowanych Polaków deklaruje obecnie niechęć wobec Niemców, co oznacza wzrost o 10 punktów procentowych w porównaniu z poprzednim badaniem z 2022 roku.

Jednocześnie znacząco spadł odsetek osób deklarujących sympatię wobec Niemców – z około połowy respondentów do nieco ponad jednej trzeciej.

Antyniemiecka retoryka i historyczne skojarzenia

Zdaniem Agnieszki Łady-Konefał z Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich w Darmstadt, współautorki badania, przyczyn tego trendu jest kilka. Jedną z nich jest utrzymująca się od lat antyniemiecka narracja części polskich ugrupowań politycznych, szczególnie tych o charakterze prawicowym.

Jak podkreśla badaczka, w przestrzeni publicznej regularnie pojawiają się oskarżenia pod adresem Niemiec o prowadzenie polityki niekorzystnej dla Polski. Często towarzyszą im odwołania do II wojny światowej, które wzmacniają emocjonalny przekaz i sprzyjają przyzwoleniu na publiczną krytykę Niemiec.

Codzienność bez wrogości: relacje międzyludzkie wciąż stabilne

Jednocześnie Łada-Konefał zaznacza, że wzrost deklarowanej niechęci nie oznacza powszechnej wrogości wobec Niemców w życiu codziennym. Wyniki badania pokazują, że większość Polaków nie ma problemu z Niemcami jako sąsiadami, współpracownikami czy partnerami zawodowymi.

Istotne znaczenie mają tu osobiste kontakty. Wielu Polaków miało już bezpośredni kontakt z Niemcami, co – jak wskazuje ekspertka – osłabia stereotypowe postrzeganie Niemców wyłącznie przez pryzmat historii i wojennej przeszłości.

Internet jako przestrzeń napięć i hejtu

Znacznie gorzej sytuacja wygląda w przestrzeni internetowej. Na narastający problem mowy nienawiści zwraca uwagę Joanna Hassa ze Związku Niemieckich Towarzystw Społeczno-Kulturalnych w Polsce. Jak relacjonuje, w sieci regularnie pojawiają się obraźliwe komentarze pod adresem osób identyfikujących się jako Niemcy lub należących do mniejszości niemieckiej.

Są to często wezwania do opuszczenia kraju, podważanie prawa do życia w Polsce, a nawet groźby i brutalne obelgi, których treść trudno przytoczyć bez parafrazowania. Skala zjawiska pozostaje trudna do oszacowania, ponieważ brakuje oficjalnych statystyk, jednak doświadczenia osób zaangażowanych społecznie wskazują, że problem jest realny.

Mimo wszystko: Niemcy w Polsce nadal czują się bezpiecznie

Pomimo niepokojących tendencji, zarówno eksperci, jak i sami zainteresowani podkreślają, że Polska pozostaje krajem, w którym Niemcy mogą normalnie i bezpiecznie żyć. Kluczowe znaczenie dla przyszłości relacji polsko-niemieckich ma dalszy dialog, współpraca oraz bezpośrednie kontakty międzyludzkie.

To właśnie one – jak pokazują badania – mają największą siłę w przełamywaniu uprzedzeń i mogą sprawić, że kolejne edycje Barometru Polsko-Niemieckiego przyniosą bardziej optymistyczne wyniki.

źródło: mdr.de