Federalny Sąd Socjalny wydał przełomowe orzeczenie
Federalny Sąd Socjalny (Bundessozialgericht – BSG) wydał ważny wyrok dotyczący osób pobierających świadczenie podstawowe w Niemczech (Grundsicherung). Orzeczenie zmienia sposób rozstrzygania sporów o wysokość refundowanego czynszu i określa, kto musi udowodnić, że na lokalnym rynku dostępne są mieszkania w cenie uznawanej przez urząd za odpowiednią. Sprawa ma znaczenie przede wszystkim dla osób mieszkających w regionach, gdzie znalezienie taniego mieszkania jest bardzo trudne.
Nowe przepisy i wyrok dotyczą różnych kwestii
Od początku lipca 2026 roku w Niemczech obowiązują również nowe przepisy dotyczące świadczenia Grundsicherung, które ograniczają wysokość kosztów mieszkaniowych refundowanych na początku pobierania świadczenia. Sąd podkreślił jednak, że nowe regulacje oraz jego wyrok dotyczą dwóch różnych zagadnień. Nowa ustawa określa maksymalną wysokość czynszu, jaka może zostać sfinansowana przez urząd, natomiast wyrok odpowiada na pytanie, kto ma udowodnić, że za tę kwotę rzeczywiście można znaleźć mieszkanie.
Mężczyzna z Berlina zakwestionował decyzję Jobcenter
Sprawa dotyczyła mieszkańca berlińskiej dzielnicy Neukölln. Mężczyzna płacił miesięczny czynsz w wysokości 584 euro, jednak Jobcenter uznał za uzasadnione jedynie 449 euro, czyli kwotę odpowiadającą limitowi obowiązującemu dla osoby samotnie mieszkającej w Berlinie. Beneficjent twierdził, że za taką kwotę nie da się wynająć mieszkania w stolicy Niemiec. Nie przedstawił jednak żadnych dowodów potwierdzających, że rzeczywiście próbował znaleźć tańsze lokum.
Sąd krajowy przyznał mu częściowo rację
W pierwszej instancji odwoławczej Krajowy Sąd Socjalny Berlina i Brandenburgii uznał, że sposób ustalenia limitu czynszu przez Jobcenter był prawidłowy pod względem metodologicznym. Jednocześnie sąd stwierdził, że urząd nie wykazał, iż na rynku rzeczywiście dostępna jest wystarczająca liczba mieszkań w tej cenie. W efekcie za część spornego okresu przyznał mężczyźnie wyższe świadczenie, obliczone na podstawie tabeli dodatku mieszkaniowego powiększonej o 10 procent.
Federalny Sąd Socjalny uchylił wcześniejszy wyrok
Federalny Sąd Socjalny nie zgodził się z takim stanowiskiem i uchylił wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem BSG, jeżeli Jobcenter ustalił limit czynszu w sposób rzetelny, opierając się na analizie rzeczywistej sytuacji na lokalnym rynku mieszkaniowym, nie musi dodatkowo udowadniać przed sądem, że odpowiednia liczba mieszkań faktycznie jest dostępna. Sąd uznał, że analiza rynku przeprowadzona przy ustalaniu limitów obejmuje również ocenę dostępności mieszkań.
Sąd doprecyzował wcześniejsze orzecznictwo
Już w 2020 roku Federalny Sąd Socjalny wskazywał, że mieszkań dostępnych w cenie uznawanej za odpowiednią powinno być „wystarczająco dużo”. Nie określono jednak, co dokładnie oznacza „wystarczająca liczba” ani kto powinien to udowodnić. Właśnie tę niejasność próbował wyjaśnić sąd w Berlinie, nakładając na Jobcenter dodatkowy obowiązek wykazania dostępności mieszkań. Federalny Sąd Socjalny uznał jednak, że taki dodatkowy wymóg nie wynika z obowiązujących przepisów.
Nadal można zakwestionować decyzję Jobcenter
Wyrok nie oznacza jednak, że decyzje Jobcenter są całkowicie niepodważalne. Sąd podkreślił, że nadal można kwestionować sam sposób ustalenia limitów czynszu, jeżeli nie odzwierciedlają one rzeczywistej sytuacji na lokalnym rynku nieruchomości. To właśnie będzie przedmiotem dalszego postępowania przed Krajowym Sądem Socjalnym Berlina i Brandenburgii.
Kluczowe znaczenie mają dowody poszukiwania mieszkania
Federalny Sąd Socjalny przypomniał również o drugiej możliwości uzyskania wyższego dofinansowania. Osoba pobierająca świadczenie może otrzymać zwrot rzeczywistych, wyższych kosztów najmu, jeśli udowodni, że aktywnie poszukiwała tańszego mieszkania, ale mimo starań nie była w stanie go znaleźć. W praktyce oznacza to konieczność przedstawienia dokumentów potwierdzających poszukiwania, takich jak wysłane zgłoszenia, odpowiedzi właścicieli mieszkań czy odmowy wynajmu. W omawianej sprawie mieszkaniec Berlina ograniczył się jedynie do twierdzenia, że tańszych mieszkań nie ma. Nie przedstawił jednak żadnych dowodów potwierdzających własne próby znalezienia lokalu.
Można złożyć odwołanie od decyzji
Osoby, którym Jobcenter obniży refundację kosztów zakwaterowania, mają prawo w ciągu miesiąca złożyć pisemne odwołanie od decyzji. W pilnych przypadkach możliwe jest również wystąpienie do właściwego sądu socjalnego z wnioskiem o zastosowanie środków tymczasowych. Sprawa mieszkańca Berlina nie została jeszcze ostatecznie zakończona. Dopiero ponowne rozpatrzenie sprawy przez Krajowy Sąd Socjalny pokaże, czy sposób ustalenia limitów czynszu przez Jobcenter w dzielnicy Neukölln spełnia wymagania doprecyzowane przez Federalny Sąd Socjalny.
źródło: fr.de
