Niemieckie urzędy alarmują. Skala nadużyć przy pobieraniu świadczeń socjalnych może być znacznie większa
W Niemczech w 2025 roku potwierdzono około 110 tysięcy przypadków nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń socjalnych. Dane pochodzą z postępowań prowadzonych przez centra pracy (Jobcenter), jednak rzeczywista skala problemu może być znacznie większa. W statystykach nie uwzględniono bowiem wszystkich urzędów prowadzonych przez samorządy, a dodatkowo istnieje nieznana liczba niewykrytych przypadków.
Jednocześnie rośnie zadłużenie beneficjentów wobec państwa. Według najnowszych danych osoby pobierające świadczenia są obecnie winne niemieckiemu państwu łącznie 3,55 miliarda euro.
Ponad 133 tysiące postępowań, w większości potwierdzono podejrzenia
Jak ustalił niemiecki dziennik „Die Welt”, w 2025 roku centra pracy wszczęły 133 640 nowych postępowań dotyczących podejrzeń o bezprawne pobieranie świadczeń socjalnych.
W około 110 tysiącach spraw podejrzenia zostały potwierdzone lub skierowano zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa.
Autorzy danych zwracają jednak uwagę, że liczba ta nie obejmuje centrów pracy zarządzanych przez jednostki samorządowe, dlatego rzeczywista liczba przypadków może być znacznie wyższa. Dodatkowo nie wiadomo, ile nadużyć nigdy nie zostało wykrytych.
Nie jest również możliwe dokładne określenie strat finansowych spowodowanych wyłudzeniami świadczeń. Niemieckie władze przyznają, że obecnie nie istnieją uporządkowane dane, które pozwalałyby precyzyjnie oszacować wartość poniesionych szkód.
Zadłużenie wobec państwa systematycznie rośnie
Jak informuje dziennik „Bild”, osoby pobierające świadczenia socjalne są obecnie zadłużone wobec państwa na kwotę 3,55 miliarda euro.
Dla porównania, pod koniec czerwca zadłużenie wynosiło 3,25 miliarda euro, natomiast w 2015 roku było to 1,43 miliarda euro.
Część tych należności wynika z oszustw, takich jak podawanie nieprawdziwych informacji czy podejmowanie nielegalnej pracy bez zgłoszenia dochodów.
Nie wszystkie zobowiązania mają jednak charakter przestępczy. Zadłużenie może powstać również wtedy, gdy osoba pobierająca świadczenie podejmie zatrudnienie, ale wcześniej otrzymała już wypłatę zasiłku za cały miesiąc.
Ponad 5 milionów osób pobierało świadczenie podstawowe
W 2025 roku świadczenie Bürgergeld, które zastąpiło dawny system Hartz IV i obecnie funkcjonuje jako świadczenie z podstawowego zabezpieczenia socjalnego, otrzymywało około 5,2 miliona osób.
Zmiany wprowadzone przez koalicję CDU/CSU i SPD miały nie tylko zreformować system pomocy społecznej, ale również zwiększyć skuteczność walki z nadużyciami.
Rząd zapowiada przygotowanie specjalnego „Planu działań na rzecz zwalczania nadużyć w systemie świadczeń socjalnych”.
Jak przekazała rzeczniczka niemieckiego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych w rozmowie z „Die Welt”, wiele przypadków oszustw nadal pozostaje niewykrytych, ponieważ poszczególne urzędy nie są ze sobą odpowiednio połączone i nie wymieniają informacji w wystarczającym zakresie.
Planowane zmiany obejmą również obywateli Unii Europejskiej
Niemiecki rząd planuje także zmienić przepisy dotyczące prawa obywateli Unii Europejskiej do otrzymywania świadczenia podstawowego.
Obecnie obywatele państw UE mogą uzyskać prawo do świadczenia po pięciu latach pobytu w Niemczech. Jak wskazano w artykule, sam okres pobytu nie musi jednak oznaczać, że był on zgodny z obowiązującymi przepisami.
Przykładem nieuprawnionego pobytu może być sytuacja, w której obywatel innego państwa Unii Europejskiej nie wykonywał pracy w Niemczech, mimo że przebywał tam przez wymagany okres.
Według przedstawionej interpretacji niemieckie przepisy w tym zakresie wykraczają poza minimalne wymagania prawa Unii Europejskiej.
Planowane zmiany mają również przewidywać odebranie prawa do świadczeń osobom poszukiwanym na podstawie nakazu aresztowania. W przyszłości osoby ścigane przez organy ścigania nie będą mogły otrzymywać świadczeń socjalnych z niemieckiego systemu pomocy.
źródło: welt.de
