AfD chce wyjścia Niemiec z UE. Prawnik widzi w tym argument za zakazem partii, polityk CDU reaguje. Podczas publicznego wysłuchania w parlamencie Turyngii profesor prawa konstytucyjnego Kyrill-Alexander Schwarz uznał, że stanowisko AfD wobec Unii Europejskiej może mieć znaczenie w ewentualnym postępowaniu o zakaz partii. Polityk CDU Wolfgang Weißkopf zainteresował się tą argumentacją, lecz nie uznał sprawy za rozstrzygniętą. Podkreślił, że sceptycyzm CDU nie zniknął, a przesłanki prawne wymagają dokładnego zbadania.
Prawnik wskazuje na postulat dotyczący Unii Europejskiej
Wysłuchanie odbyło się na wniosek frakcji Lewicy w landtagu Turyngii. Chodziło o ocenę, czy władze kraju związkowego powinny podjąć działania na rzecz postępowania zmierzającego do zakazu AfD. Jednym z ekspertów był prof. Kyrill-Alexander Schwarz z Uniwersytetu w Würzburgu.
Schwarz zwrócił uwagę na artykuł 21 ustęp 2 niemieckiej ustawy zasadniczej. Zgodnie z nim za niekonstytucyjne mogą zostać uznane partie, które dążą do naruszenia lub obalenia wolnościowego porządku demokratycznego albo zagrażają istnieniu Republiki Federalnej Niemiec. Zdaniem prawnika postulaty dotyczące opuszczenia Unii Europejskiej mogą być analizowane właśnie pod kątem zagrożenia dla państwa w jego obecnym kształcie.
Ekspert odniósł się również do głosów w AfD opowiadających się za wyjściem z NATO oraz do stosunku części partii wobec Rosji. Nie stwierdził jednak, że jeden postulat automatycznie wystarczy do zdelegalizowania ugrupowania. Zaznaczył, że osobną kwestią pozostaje to, czy Federalny Trybunał Konstytucyjny uznałby przedstawione dowody i argumenty za przekonujące.
Co AfD oficjalnie mówi o Unii Europejskiej?
W oficjalnych dokumentach AfD od lat pojawia się możliwość wyjścia Niemiec z Unii Europejskiej. W programie podstawowym partia zapisała, że jeśli zasadnicza reforma UE nie będzie możliwa, będzie dążyć do wystąpienia Niemiec ze Wspólnoty albo do jej uporządkowanego rozwiązania i utworzenia nowej europejskiej wspólnoty gospodarczej. Na oficjalnej stronie programowej AfD pojawiło się również stwierdzenie, że partia uważa wyjście Niemiec z UE i założenie nowej wspólnoty gospodarczej oraz interesów za konieczne.
Najnowszy program wyborczy AfD z 2025 roku formułuje ten cel nieco inaczej. Mówi o przejściu od obecnej Unii Europejskiej do nowego „Związku Narodów Europejskich”. Oznacza to, że partia nie przedstawia obecnego modelu UE jako konstrukcji, którą chce zachować. Spór dotyczy więc zarówno wystąpienia Niemiec z obecnej Unii, jak i zastąpienia jej całkowicie nową strukturą.
Polityk CDU reaguje, ale pozostaje sceptyczny
Poseł CDU w Turyngii Wolfgang Weißkopf kilkakrotnie dziękował Schwarzowi za zwrócenie uwagi na europejski wątek. Argument uznał za interesujący, ponieważ jego zdaniem może być łatwiejszy do uchwycenia niż niektóre inne elementy debaty o zakazie AfD.
Nie oznacza to jednak poparcia CDU dla natychmiastowego rozpoczęcia postępowania. Po niemal dziesięciogodzinnym wysłuchaniu Weißkopf mówił, że był pozytywnie zaskoczony głębią części analiz, ale sceptycyzm jego frakcji nie zniknął. Zapowiedział dalszą ocenę materiału i podkreślił, że najpierw trzeba dokładnie sprawdzić, czy prawne kryteria zakazu rzeczywiście są spełnione. Dopiero wtedy CDU miałaby zdecydować, czy poprzeć dalsze kroki.
Wysłuchanie nie oznacza jeszcze postępowania o zakaz
Samo wysłuchanie ekspertów nie uruchamia procedury delegalizacji partii. Wniosek o stwierdzenie niekonstytucyjności ugrupowania mogą złożyć Bundestag, Bundesrat albo rząd federalny, a ostateczna decyzja należy wyłącznie do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego.
Na tym etapie mamy zatem do czynienia z debatą prawną i polityczną. Stanowisko Schwarza jest opinią ekspercką, a reakcja Weißkopfa pokazuje, że CDU zamierza przyjrzeć się argumentowi dotyczącemu UE. Nie ma jednak decyzji o poparciu wniosku ani pewności, że właśnie ten argument wystarczyłby do zakazu AfD.
Źródła: Apollo News, Thüringer Staatskanzlei/dpa, WELT, Alternative für Deutschland – program podstawowy i program wyborczy 2025
