Sąd Rejonowy w Mitte (Berlin) uznał, że doszło do naruszenia niemieckiej ustawy antydyskryminacyjnej (LADG). W ocenie sądu funkcjonariusze policji w trakcie kontroli przypisali zbyt duże znaczenie kolorowi skóry zatrzymanego mężczyzny. W efekcie uznano działanie za dyskryminujące, a land Berlin ma wypłacić poszkodowanemu 500 euro odszkodowania. Sprawę opisał serwis Legal Tribune Online.
Kontrola w Friedrichshain i podejrzana substancja
Do zdarzenia doszło w styczniu 2023 roku na ulicy Revaler Straße w dzielnicy Berlin-Friedrichshain, znanej jako tzw. „Technostrich”. Policjanci obserwowali tam podejrzaną transakcję narkotykową. Gdy podjęli próbę interwencji, jeden z mężczyzn uciekł. Na miejscu znaleziono mikroprobówkę z podejrzaną substancją. Uciekający mężczyzna został opisany jako:
- czarnoskóry,
- ubrany w ciemną bluzę z kapturem,
- noszący dredy.
Identyfikacja w lokalu gastronomicznym i spór o wygląd
Niedługo później funkcjonariusze zauważyli w pobliskim burger barze innego mężczyznę, który również był czarnoskóry i miał na sobie ciemną bluzę z kapturem. Jednak jego fryzura nie odpowiadała wcześniejszemu opisowi – miał krótkie, kręcone włosy. Policjanci poprosili go o dokumenty i przeprowadzili kontrolę danych, mimo że mężczyzna wielokrotnie wskazywał, iż nie pasuje do opisu sprawcy, szczególnie ze względu na inną fryzurę.
Sąd: doszło do dyskryminacji
Sąd uznał, że sama kontrola i zapytanie w bazach danych miały charakter dyskryminujący. W uzasadnieniu zastosowano tzw. test porównawczy: czy policja zachowałaby się tak samo wobec osoby białej, która spełnia tylko część opisu (np. kolor bluzy), ale nie inne kluczowe cechy? Zdaniem sądu – najprawdopodobniej nie. Kluczowe było to, że opis sprawcy zawierał tylko ogólne cechy:
- mężczyzna,
- czarnoskóry,
- dredy,
- ciemna bluza z kapturem.
Sąd uznał, że w tym przypadku funkcjonariusze mogli nadać nadmierne znaczenie kolorowi skóry, ignorując brak zgodności w innych elementach opisu – szczególnie fryzurze.
„Efekt potwierdzenia” i błąd poznawczy
Sąd wskazał również, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia tzw. „confirmation bias”, czyli błędu poznawczego polegającego na nieświadomym dopasowywaniu rzeczywistości do wcześniejszych założeń. W tym przypadku oznaczałoby to, że policjanci mogli skupić się na zgodności koloru skóry, pomijając inne istotne różnice.
Ustawa LADG i odwrócony ciężar dowodu
Podstawą wyroku była berlińska ustawa antydyskryminacyjna Landesantidiskriminierungsgesetz (LADG), która znacząco ułatwia dochodzenie roszczeń w sprawach o dyskryminację. W praktyce oznacza to:
- wystarczy przedstawić wiarygodne przesłanki dyskryminacji,
- ciężar dowodu przechodzi na stronę państwa,
- to instytucje publiczne muszą wykazać, że nie doszło do nierównego traktowania.
W tej sprawie land Berlin nie zdołał udowodnić, że działania policji były wolne od elementu dyskryminacyjnego.
Znaczenie wyroku
Orzeczenie podkreśla, że nawet w sytuacjach interwencji policyjnych decyzje funkcjonariuszy mogą podlegać ocenie pod kątem równego traktowania. Sąd zwrócił uwagę, że kryteria identyfikacyjne muszą być stosowane ostrożnie, a nie wybiórczo – zwłaszcza gdy dotyczą cech wrażliwych, takich jak pochodzenie czy kolor skóry.
źródło: bild.de
