Rząd federalny Niemiec przygotował pakiet działań, który ma złagodzić skutki gwałtownie rosnących cen paliw po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie. Kluczowe elementy projektu to zaostrzenie prawa antymonopolowego oraz wprowadzenie ograniczeń w podwyższaniu cen na stacjach benzynowych. Projekt ustawy opracowany przez Federalne Ministerstwo Gospodarki został przekazany do uzgodnień międzyresortowych i równolegle trafił do Bundestagu.
Pakiet rządowy: cel – ograniczenie skoków cen paliw
Pakiet środków przygotowany przez rząd federalny przewiduje zaostrzenie przepisów w dwóch obszarach:
- zmianę prawa kartelowego (antymonopolowego),
- wprowadzenie reguły ograniczającej podwyżki cen paliw na stacjach.
Celem jest utrudnienie nieuzasadnionych podwyżek oraz zwiększenie przejrzystości na rynku paliw. Nowe regulacje mają ułatwić organom nadzoru wykrywanie sytuacji, w których konkurencja nie działa prawidłowo, oraz szybsze reagowanie na nieuzasadnione wzrosty cen.
Zaostrzenie prawa kartelowego: odwrócenie ciężaru dowodu
Pierwszy filar pakietu dotyczy zmian w prawie kartelowym w sektorze paliwowym. Zgodnie z projektem:
- organy nadzorcze mają otrzymać szersze możliwości prowadzenia dochodzeń na rynku paliw,
- jeśli w toku takich postępowań zostanie stwierdzone, że konkurencja nie funkcjonuje prawidłowo, środki zaradcze będą mogły być szybciej nakładane.
Kluczową zmianą ma być odwrócenie ciężaru dowodu w przypadku silnie rosnących cen:
- przy gwałtownych wzrostach cen to przedsiębiorstwa będą musiały wykazać, że podwyżki są rzeczowo uzasadnione,
- dotychczas to organy kartelowe musiały udowodnić nadużycie.
Wzorem są tu rozwiązania stosowane już na rynku energii elektrycznej i gazu. Dzięki tej zmianie urzędy kartelowe mają zyskać znacznie skuteczniejsze narzędzie do walki z zawyżonymi cenami paliw.
Ograniczenie podwyżek cen na stacjach: tylko raz dziennie, o 12:00
Drugim istotnym elementem pakietu jest ograniczenie częstotliwości podwyżek cen paliw na stacjach benzynowych. Zgodnie z projektem:
- stacje paliw będą mogły podnosić ceny tylko raz dziennie,
- podwyżka będzie dopuszczalna wyłącznie o godzinie 12:00.
Tę propozycję kilka dni wcześniej zapowiedziała federalna minister gospodarki Katherina Reiche (CDU). Regulacja ma:
- zwiększyć przejrzystość dla kierowców,
- ograniczyć krótkoterminowe, nagłe skoki cen przy dystrybutorach.
Dotychczas często obserwowano, że ceny paliw rosły szybciej niż ceny ropy, a następnie spadały znacznie wolniej. Nowa zasada ma temu przeciwdziałać, choć – jak podkreślają krytycy – nie ma pewności, czy faktycznie doprowadzi do trwałego obniżenia poziomu cen.
Ważne jest, że:
- obniżki cen będą dozwolone o każdej porze dnia,
- naruszenia nowych zasad mają być karane grzywnami do 100 000 euro.
Za egzekwowanie przepisów mają odpowiadać landy.
Ograniczenia czasowe: przepisy na próbę, ocena po lecie
Projekt ustawy został w piątek skierowany do uzgodnień międzyresortowych, a równolegle przekazany do Bundestagu. Zgodnie z informacjami z kręgów rządowych, ustawa ma zostać uchwalona możliwie w ciągu tygodnia.
Nowe przepisy mają mieć charakter czasowy. Rząd zapowiada, że:
- po zakończeniu lata zostanie przeprowadzona ocena skuteczności regulacji,
- sprawdzane będą m.in. praktyczne skutki przepisów, w tym ewentualny wpływ na natężenie ruchu.
Jak przekazał rzecznik rządu, dopiero po tej ocenie zapadną decyzje co do dalszego losu regulacji.
Tło: wojna z udziałem Iranu i blokada w cieśninie Ormuz
Bezpośrednim impulsem do przygotowania pakietu była gwałtowna zwyżka cen paliw po wybuchu wojny z udziałem Iranu. Sytuacja na rynku ropy zaostrzyła się szczególnie z powodu wydarzeń w cieśninie Ormuz:
- jest to wąska cieśnina między Zatoką Perską a Zatoką Omańską,
- blokada ze strony Iranu doprowadziła do niemal całkowitego zatrzymania ruchu statków w tym rejonie,
- w efekcie ceny ropy na światowych rynkach wyraźnie wzrosły.
W Niemczech – jak wskazał przewodniczący Monopolkommission Tomaso Duso – ceny paliw wzrosły szczególnie mocno. Odwołał się przy tym do danych Komisji Europejskiej dotyczących cen paliw w 27 państwach członkowskich UE.
Duso podkreślił, że:
- wzrost cen w Niemczech jest wyraźnie silniejszy niż średnio w UE,
- jest to sygnał, że na rynku produktów naftowych w Niemczech istnieją strukturalne problemy, którymi należy się zająć.
Taskforce w Berlinie: rozmowy z urzędem antymonopolowym i koncernami
Na poniedziałek zaplanowano w Berlinie posiedzenie specjalnej grupy roboczej (Taskforce) powołanej przez koalicję rządzącą w związku ze wzrostem cen paliw.
W spotkaniu mają wziąć udział m.in.:
- prezes Federalnego Urzędu Kartelowego (Bundeskartellamt), Andreas Mundt,
- przedstawiciele koncernów naftowych.
Za prace grupy odpowiadają:
- wiceprzewodniczący frakcji SPD w Bundestagu, Armand Zorn,
- wiceprzewodniczący frakcji Unii (CDU/CSU), Sepp Müller (CDU).
Celem jest omówienie bieżącej sytuacji na rynku paliw, skutków wzrostu cen oraz możliwych dalszych działań.
Uwolnienie rezerw ropy: dodatkowy krok rządu w Berlinie
Czarnoczerwony rząd federalny zapowiedział w środę, że Niemcy wezmą udział w uwolnieniu rekordowej ilości ropy ze strategicznych rezerw państw należących do Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA).
Ten krok ma:
- zwiększyć podaż ropy na rynku,
- złagodzić presję na wzrost cen,
- wspomóc stabilizację cen paliw w Niemczech.
Uwolnienie rezerw jest działaniem uzupełniającym wobec krajowych regulacji dotyczących rynku paliw.
Aktualne ceny paliw w Niemczech: wciąż bardzo wysokie
Mimo podjętych działań i zapowiedzi nowych regulacji, ceny paliw w Niemczech pozostają bardzo wysokie. Jak poinformował ADAC, w sobotę:
- średnia ogólnokrajowa cena litra oleju napędowego (Diesel) wyniosła 2,153 euro,
- to 0,4 centa więcej niż dzień wcześniej,
- średnia cena litra benzyny E10 wyniosła 2,035 euro,
- to 0,7 centa więcej niż w poprzednim dniu.
Obie ceny:
- rosły drugi dzień z rzędu,
- pozostają jednak nieco niższe niż we wtorek, który był dotychczas najdroższym dniem od początku wojny.
Dane te pokazują, że sytuacja na rynku paliw w Niemczech jest nadal napięta, a rządowe działania – zarówno regulacyjne, jak i związane z uwolnieniem rezerw – mają na celu przede wszystkim ograniczenie dalszych skoków cen i zwiększenie przejrzystości mechanizmów ich kształtowania.
źródło: tagesschau.de
