Niemieccy uczniowie uzyskali najsłabsze wyniki od początku udziału kraju w badaniu PISA. Rezultaty ogłoszone 8 września 2026 r. pokazują, że około jedna trzecia 15-latków nie osiąga podstawowego poziomu kompetencji w czytaniu i matematyce. W naukach przyrodniczych problem dotyczy mniej więcej co czwartej badanej osoby.
Co trzeci 15-latek poniżej podstawowego poziomu
Badanie PISA nie sprawdza ocen ani pamięciowego opanowania materiału. Mierzy, czy młodzi ludzie potrafią wykorzystać wiedzę w praktyce: zrozumieć dłuższy tekst, porównać ceny, odczytać informacje z wykresu lub rozwiązać problem matematyczny osadzony w codziennej sytuacji.
Niemcy uzyskały 486 punktów w naukach przyrodniczych, 465 w czytaniu i 464 w matematyce. We wszystkich trzech obszarach są to najniższe wartości od rozpoczęcia badań PISA w 2000 r. Wyniki są również słabsze niż w poprzedniej edycji z 2022 r.
Szczególnie niepokojący jest udział młodzieży, która nie osiąga drugiego poziomu kompetencji, uznawanego za podstawowy. Około jedna piąta badanych nie spełniła tego minimum w żadnym z trzech sprawdzanych obszarów. Jednocześnie tylko 3 proc. uczniów znalazło się w najwyższych grupach we wszystkich trzech dziedzinach.
Niemcy spadły do średniego poziomu OECD
Po pierwszym „szoku PISA” Niemcy poprawiały rezultaty, a następnie przez pewien czas utrzymywały je na dobrym poziomie. Od około dziesięciu lat widoczny jest jednak stały spadek. W najnowszym badaniu kraj osiągnął już tylko średni poziom państw OECD. W naukach przyrodniczych po raz pierwszy od 2006 r. wynik Niemiec nie był wyższy od tej średniej.
Badacze zaznaczają, że pogorszenie nie ogranicza się do jednej grupy uczniów ani jednego przedmiotu. Spadek widać w całym rozkładzie wyników. Podobny trend występuje w wielu państwach, lecz w Niemczech jest szczególnie wyraźny.
Rodzinne warunki coraz mocniej wpływają na edukację
Wyniki ponownie pokazują silny związek między sytuacją społeczno-ekonomiczną rodziny a osiągnięciami ucznia. W naukach przyrodniczych wysoki poziom osiągnęło około 25 proc. młodzieży z uprzywilejowanych środowisk i zaledwie 2 proc. uczniów z rodzin znajdujących się w trudniejszej sytuacji.
Kierujący niemiecką częścią badania prof. Samuel Greiff ostrzega przed sprowadzaniem problemu wyłącznie do kwestii migracji. Według analizy najważniejszym czynnikiem pozostaje status społeczno-ekonomiczny rodziny.
Badacze wskazują, gdzie potrzebne są zmiany
Zespół PISA zaleca wcześniejsze rozpoznawanie problemów, obowiązkowe wsparcie językowe już przed rozpoczęciem szkoły oraz regularne sprawdzanie postępów. Szkoły z dużą liczbą dzieci z mniej uprzywilejowanych rodzin powinny otrzymywać pomoc dopasowaną do ich rzeczywistych potrzeb.
W niemieckiej części PISA 2025 uczestniczyło około 6700 uczniów z blisko 250 szkół. Na świecie przebadano około 760 tys. 15-latków w 91 państwach i regionach.
Źródła: Zentrum für internationale Bildungsvergleichsstudien (ZIB), Technische Universität München (TUM), OECD, Tagesschau
