Rząd Friedricha Merza planuje zmiany w czasie pracy
W Niemczech trwa gorąca debata wokół planowanej reformy prawa pracy. Rząd kanclerza Friedricha Merza chce odejść od dotychczasowego modelu opartego na klasycznym ośmiogodzinnym dniu pracy i wprowadzić bardziej elastyczne zasady dotyczące czasu pracy. Federalna minister pracy Bärbel Bas zapowiedziała w Bundestagu, że projekt odpowiedniej ustawy ma zostać przedstawiony już w czerwcu. Zmiany mogą objąć miliony pracowników w całych Niemczech i już teraz wywołują bardzo silne reakcje związków zawodowych oraz ekspertów prawa pracy.
Obecne przepisy chronią pracowników przed zbyt długą pracą
Obowiązujące obecnie niemieckie prawo pracy przewiduje jasne ograniczenia dotyczące długości czasu pracy. Zgodnie z § 3 ustawy o czasie pracy standardowy dzień pracy nie może przekraczać ośmiu godzin. W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest wydłużenie go do dziesięciu godzin, pod warunkiem że średni czas pracy w okresie sześciu miesięcy nie przekroczy ośmiu godzin dziennie. Dodatkowo obowiązuje tygodniowy limit wynoszący 48 godzin pracy.
To właśnie ten model ma zostać zmieniony. Zgodnie z zapisami umowy koalicyjnej CDU/CSU i SPD w przyszłości miałby obowiązywać wyłącznie tygodniowy limit czasu pracy, bez sztywnego ograniczenia liczby godzin w ciągu jednego dnia.
Eksperci wyliczają: nawet 73,5 godziny pracy tygodniowo
Plany reformy opierają się między innymi na unijnej dyrektywie dotyczącej czasu pracy oraz wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 2019 roku. Zgodnie z tym orzeczeniem państwa członkowskie Unii Europejskiej muszą zobowiązać pracodawców do systematycznego rejestrowania czasu pracy pracowników. Minister Bärbel Bas zapowiedziała, że równolegle z większą elastycznością mają zostać wprowadzone także przepisy dotyczące elektronicznego rejestrowania godzin pracy. – Nie może to prowadzić do wyzysku – zaznaczyła minister.
Krytycy reformy obawiają się jednak dokładnie takiego scenariusza. Prawnicy specjalizujący się w prawie pracy – dr Amélie Sutterer-Kipping oraz dr Laurens Brandt z Hugo-Sinzheimer-Institut działającego przy fundacji Hans-Böckler-Stiftung – przeanalizowali możliwe skutki nowych przepisów. Według ich wyliczeń po odliczeniu wymaganej jedenastogodzinnej przerwy na odpoczynek oraz 45 minut przerwy pracownik mógłby legalnie pracować nawet 12 godzin i 15 minut dziennie. Przy sześciodniowym tygodniu pracy – ponieważ unijne przepisy wymagają jedynie jednego dnia wolnego tygodniowo – dawałoby to maksymalnie 73,5 godziny pracy w tygodniu. Choć średni czas pracy w dłuższym okresie nadal musiałby mieścić się w granicy 48 godzin tygodniowo, pojedyncze tygodnie mogłyby oznaczać ogromne obciążenie dla pracowników.
Związki zawodowe alarmują
Plany rządu spotkały się z ostrą krytyką niemieckich związków zawodowych. Związek Verdi ostrzega, że nowe przepisy mogą otworzyć drogę do dni pracy trwających nawet 12 lub 13 godzin, jeśli tylko średnia tygodniowa zostanie zachowana. Szefowa Niemieckiej Konfederacji Związków Zawodowych (DGB) Yasmin Fahimi w rozmowie z „Süddeutsche Zeitung” wyraziła zdecydowany sprzeciw wobec reformy.
– Mogę tylko odradzać takie rozwiązanie. Pracownicy mogliby zostać zmuszeni do pracy przez wiele godzin jednego dnia i praktycznie nie mieliby możliwości sprzeciwienia się poleceniu pracy trwającej nawet 13 godzin – ostrzegła.
Przedstawiciele DGB podkreślają również, że obecne przepisy powstały przede wszystkim w celu ochrony zdrowia pracowników. Zdaniem związkowców zbyt długie godziny pracy oraz brak wpływu na organizację czasu pracy prowadzą do problemów zdrowotnych, które obciążają zarówno gospodarkę, jak i system ochrony zdrowia.
Szczególnie zagrożone niektóre branże
Największe obawy dotyczą sektorów, w których już dziś występują niedobory pracowników, wysoka intensywność pracy i system zmianowy. Guido Zeitler, przewodniczący związku zawodowego NGG reprezentującego pracowników branży spożywczej, gastronomicznej i hotelarskiej, ostrzegł, że reforma może szczególnie mocno uderzyć między innymi w pracowników piekarni, przemysłu cukierniczego i gastronomii. – W branżach, w których praca zmianowa, braki kadrowe i ogromne obciążenie są już codziennością, wydłużenie czasu pracy byłoby katalizatorem problemów zdrowotnych i dalszego odpływu pracowników – ocenił.
Naukowcy ostrzegają przed skutkami zdrowotnymi
Obawy związków zawodowych znajdują potwierdzenie również w analizach naukowych. Federalny Instytut Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (BAuA) już wcześniej ostrzegał przed skutkami zbyt długiego czasu pracy. W opublikowanym we wrześniu 2023 roku raporcie instytut podkreślił, że praca przekraczająca 40 godzin tygodniowo wiąże się z wysokim ryzykiem dla zdrowia i samopoczucia pracowników.
Wśród możliwych skutków wymieniono:
- bóle i chroniczne zmęczenie,
- spadek dobrostanu psychicznego,
- choroby układu krążenia,
- zaburzenia metaboliczne,
- problemy psychiczne.
Eksperci zwracają również uwagę na spadek koncentracji i wydajności przy bardzo długim czasie pracy, co zwiększa ryzyko błędów, wypadków przy pracy oraz wypadków podczas dojazdów.
Gorąca debata przed przedstawieniem projektu ustawy
Projekt reformy ma zostać przedstawiony już w czerwcu, dlatego w Niemczech trwa intensywna debata o granicach elastyczności pracy i ochronie pracowników. Zwolennicy zmian argumentują, że bardziej elastyczne przepisy lepiej odpowiadają współczesnemu rynkowi pracy i oczekiwaniom części firm oraz pracowników. Krytycy ostrzegają jednak, że w praktyce może to oznaczać znaczące wydłużenie czasu pracy i większą presję na zatrudnionych – szczególnie w zawodach, które już dziś należą do najbardziej obciążających.
źródło: fr.de
