Między niepokojem a chłodną analizą – europejscy sąsiedzi Niemiec z mieszanymi uczuciami obserwują wybory do parlamentu krajowego w Saksonii-Anhalt. Zdaniem komentatorów rosnące poparcie dla AfD nie jest jedynie regionalnym zjawiskiem, lecz sygnałem głębszych zmian politycznych zachodzących w Niemczech. Szczególne obawy pojawiają się w Polsce. Jeśli AfD rzeczywiście wygra wybory 6 września i będzie w stanie samodzielnie utworzyć rząd, może to ponownie zaostrzyć w Niemczech debatę na temat polityki narodowej, stosunku do sąsiadów oraz wsparcia dla Ukrainy.
Polska obawia się konsekwencji sukcesu AfD
W Polsce możliwość zwycięstwa AfD w Saksonii-Anhalt jest obserwowana z dużym niepokojem. Magazyn „Polityka” pisze, że partia „flirtuje z nazistowską przeszłością”, natomiast dziennik „Rzeczpospolita” ostrzega, że przejęcie władzy w jednym z niemieckich landów mogłoby otworzyć AfD drogę do udziału w koalicji na szczeblu federalnym.
Według „Rzeczpospolitej”, gdyby partia nie była w stanie realizować swoich planów reform wewnętrznych, mogłaby skoncentrować się na polityce zagranicznej i budowaniu „nowej niemieckiej dumy”.
„Bliska AfD koncepcja niemieckiej konsolidacji Europy Środkowej, która nieuchronnie oznacza powrót do kwestii terytorialnych, stanowi dla nas kolejne zagrożenie” – podsumowuje gazeta.
W rozmowie z portalem Onet ekspert ds. Niemiec Łukasz Jasiński z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych zwraca uwagę, że AfD postrzega Rosję jako najważniejszego partnera Niemiec na Wschodzie.
„Jest ona postrzegana jako mocarstwo, państwo dysponujące ogromnymi zasobami surowców i partner, z którym Niemcy powinny utrzymywać dobre stosunki, nawet jeśli miałoby się to odbywać kosztem Polski lub szerzej – Europy Środkowej” – wyjaśnia ekspert.
Jego zdaniem Polska w tej perspektywie nie jest traktowana jako istotny podmiot polityczny, co może być dla kraju niebezpieczne.
Francuskie media mówią o kryzysie politycznym w Niemczech
We Francji media koncentrują się przede wszystkim na konsekwencjach ewentualnego sukcesu AfD dla niemieckiej polityki wewnętrznej. Lewicowe media „L’Humanité” i „Mediapart” postrzegają rosnące poparcie dla partii jako objaw kryzysu politycznego w Niemczech.
„Niemcy, które przez długi czas były wzorem skutecznej liberalnej demokracji, pogrążają się obecnie w politycznym impasie, w którym ton nadaje skrajna prawica” – pisze „Mediapart”.
Według tego medium jedyną alternatywą dla AfD byłaby koalicja wszystkich pozostałych partii, co paradoksalnie mogłoby jeszcze bardziej wzmocnić ugrupowanie. Wynik wyborów w Saksonii-Anhalt może również zwiększyć presję na niemiecki rząd federalny. Francuski badacz ruchów skrajnie prawicowych Jean-Yves Camus stwierdził na platformie „Atlantico”, że jeśli AfD osiągnie wynik zbliżony do obecnych sondaży, może to oznaczać koniec trwającego od 1949 roku okresu, w którym niemiecka skrajna prawica pozostawała na politycznym marginesie. Ekspert uważa jednak za mało prawdopodobne, aby po wyborach francuskie prawicowo-narodowe Zjednoczenie Narodowe ponownie zbliżyło się do AfD.
Włosi traktują sukces AfD jako ostrzeżenie
Włoskie media również interpretują rosnące poparcie dla AfD jako polityczny sygnał ostrzegawczy dla Niemiec i całej Europy. Dla Włoch temat jest szczególnie interesujący, ponieważ sukces Giorgii Meloni pokazał, że partia wywodząca się z prawej strony sceny politycznej może zdobyć władzę. Porównanie z AfD ma jednak swoje ograniczenia. W przeciwieństwie do Fratelli d’Italia, z AfD żadna z głównych niemieckich partii nie chce obecnie współpracować. Sama Meloni wielokrotnie dystansowała się również od niemieckiego ugrupowania. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku europosła Roberto Vannacciego, byłego generała, który niedawno powołał własną partię. W Parlamencie Europejskim należy on do frakcji Europa Suwerennych Narodów, do której należą również europosłowie AfD. Vannacci, stojący na czele nowej partii Futuro Nazionale, współpracuje więc na poziomie europejskim z przedstawicielami AfD. We Włoszech jest natomiast politycznym konkurentem prawicowej koalicji Giorgii Meloni i zarzuca premier, że po objęciu władzy złagodziła swoje wcześniejsze stanowiska.
Brytyjczycy porównują AfD z Reform UK
W Wielkiej Brytanii sukcesy AfD są obserwowane przede wszystkim w kontekście własnych ugrupowań prawicowo-populistycznych, w tym Reform UK. Partia związana z jednym z głównych zwolenników Brexitu, Nigelem Farage’em, przez wiele miesięcy prowadziła w sondażach, zanim zmiana na stanowisku lidera rządzącej Partii Pracy i objęcie funkcji premiera przez Andy’ego Burnhama przyniosły zmianę sytuacji. W odniesieniu do wyborów w Saksonii-Anhalt tygodnik „The Economist” analizował stosunek niemieckich partii do AfD w tekście zatytułowanym „Jak zapora ogniowa zniszczyła niemiecką politykę”. Według przedstawionej analizy tzw. „Brandmauer”, czyli polityczna zasada wykluczająca współpracę z AfD, nie zdołała powstrzymać wzrostu poparcia dla tej partii, a zamiast doprowadzić do jej umiarkowania, miała sprzyjać dalszej radykalizacji. Jedną z różnic między Reform UK a AfD jest to, że brytyjskie ugrupowanie wielokrotnie wyraźnie odcina się od ruchów rasistowskich. „The Economist” zwraca natomiast uwagę na postulowane przez AfD „remigrację”, określając ją jako niejednoznaczne pojęcie, które może obejmować zarówno deportację osób ubiegających się o azyl, jak i znacznie bardziej radykalne interpretacje.
Dania mówi o „politycznym trzęsieniu ziemi”
W Danii kilka mediów w ostatnich tygodniach analizowało wybory w Saksonii-Anhalt i ich znaczenie dla przyszłości politycznej Niemiec.
„Jeśli AfD wygra, będzie to znacznie więcej niż symboliczny przełom dla tej partii” – napisał prawicowo-liberalny dziennik „Jyllands-Posten”.
„Dla niemieckiej demokracji powojennej trudno wyobrazić sobie większy test wytrzymałości” – oceniła gazeta.
Podobne stanowisko prezentuje „Politiken”, według którego Niemcy stoją przed wydarzeniem, które może zakończyć się historycznym przełomem i politycznym trzęsieniem ziemi. Inne duńskie media twierdzą, że Niemcy muszą na nowo przemyśleć swoją polityczną przyszłość. Dziennik „Berlingske” zwraca natomiast uwagę na możliwe konsekwencje sukcesu AfD dla całej Europy. W artykule redakcyjnym ostrzeżono, że Niemcy rządzone przez AfD, postrzeganą jako ugrupowanie przychylne Kremlowi, mogłyby osłabić szanse Ukrainy na pokój i wolność. Według gazety powinno to niepokoić wszystkich, którzy za najważniejsze zadanie współczesnej Europy uznają budowę silnego gospodarczo i bezpiecznego kontynentu. Zdaniem części duńskich komentatorów Niemcy powinny jak najszybciej rozważyć, czy w niektórych obszarach polityki możliwe jest wypracowanie form współistnienia politycznego z AfD. Wymagałoby to jednak nowego podejścia, odwagi i gotowości do politycznego przewartościowania.
„Krótko mówiąc, Niemcy muszą wymyślić się na nowo. I to pilnie” – podsumowuje „Berlingske”.
źródło: focus.de
