Szef Urzędu Ochrony Konstytucji Turyngii Stephan Kramer opowiada się za możliwością odbierania politykom Alternatywy dla Niemiec (AfD) czynnego i biernego prawa wyborczego. Jak mówił w podcaście „AfD vor Gericht”, zamiast prowadzić długie debaty na temat ewentualnego zakazu działalności partii, należy wykorzystywać także inne instrumenty przewidziane przez niemieckie prawo. O jego stanowisku informuje Apollo News.
Kramer wskazuje przy tym na Dolną Saksonię jako przykład dla innych krajów związkowych. Przed wyborami samorządowymi zaplanowanymi na 13 września 2026 roku lokalne komisje wyborcze zakwestionowały możliwość startu kilku polityków AfD, powołując się na wątpliwości dotyczące ich lojalności wobec konstytucji.
Politycy AfD wykluczani z wyborów
W Dolnej Saksonii komisje wyborcze odmówiły dopuszczenia kilku polityków AfD do rywalizacji o najważniejsze stanowiska samorządowe.
Stephan Bothe nie może kandydować na urząd starosty powiatu Lüneburg. Komisja wyborcza zdecydowała o tym stosunkiem głosów 6:1, wskazując na uzasadnione wątpliwości, czy kandydat daje wystarczającą gwarancję przestrzegania zasad wolnościowego i demokratycznego porządku konstytucyjnego.
Z kolei Thorsten Moriße został wykluczony z wyborów na burmistrza Wilhelmshaven. W jego przypadku komisja wyborcza podjęła decyzję jednogłośnie. Władze miasta wcześniej zwróciły się do ministerstwa spraw wewnętrznych o ocenę jego lojalności wobec konstytucji.
Także Justin Vogel nie został dopuszczony do wyborów na burmistrza Herzbergu am Harz. Nie oznacza to jednak, że wszyscy kandydaci AfD w Dolnej Saksonii zostali odrzuceni – w niektórych okręgach politycy tej partii otrzymali zgodę na start.
Kramer chce stosować podobne rozwiązania w Turyngii
Zdaniem Stephana Kramera podobne kontrole powinny być prowadzone również w Turyngii. Szczególną uwagę zwraca on na kandydatów ubiegających się o stanowiska burmistrzów i starostów.
W przypadku tych funkcji komisje wyborcze mogą badać między innymi to, czy kandydat daje gwarancję przestrzegania zasad konstytucyjnych. Właśnie taki mechanizm został zastosowany w Dolnej Saksonii.
AfD krytykuje takie działania i określa je mianem „zakazu tylnymi drzwiami”, argumentując, że politycy partii są pozbawiani możliwości startu w wyborach bez formalnego zakazania samej partii.
W centrum uwagi Björn Höcke
Kramer szczególnie odnosi się do Björna Höckego, przewodniczącego frakcji AfD w parlamencie Turyngii. Jego zdaniem Höcke nadal może kandydować w wyborach, co – jak przyznaje szef turyngijskiego Urzędu Ochrony Konstytucji – jest dla niego niezrozumiałe.
Kramer uważa, że należy próbować wykorzystywać dostępne instrumenty prawne, nawet jeśli wcześniejsze podobne działania nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Podkreśla przy tym, że „demokracja zdolna do obrony” dysponuje mechanizmami, które mogą zostać zastosowane jeszcze przed ewentualnym zakazem działalności partii.
Czy można odebrać prawa wyborcze na podstawie art. 18?
Jednym z rozwiązań, o których mówi Kramer, jest zastosowanie art. 18 niemieckiej Ustawy Zasadniczej. Przepis ten przewiduje możliwość utraty określonych praw podstawowych przez osobę, która wykorzystuje je do walki z wolnościowym i demokratycznym porządkiem konstytucyjnym.
Wniosek w takiej sprawie mogą złożyć Bundestag, rząd federalny lub rząd jednego z krajów związkowych. Dotychczas jednak żadne postępowanie prowadzone na podstawie art. 18 nie zakończyło się skutecznym odebraniem praw.
Sam fakt skazania Björna Höckego za użycie zakazanego hasła SA również nie oznacza automatycznej utraty przez niego biernego prawa wyborczego. Höcke został w dwóch postępowaniach skazany na kary pieniężne, jednak takie wyroki nie prowadzą automatycznie do pozbawienia prawa do kandydowania.
Kramer od lat pozostaje w konflikcie z AfD
Stephan Kramer od lat pozostaje w ostrym sporze z turyngijską AfD. Kierowany przez niego urząd w 2021 roku zaklasyfikował regionalne struktury partii jako organizację o potwierdzonym charakterze skrajnie prawicowym.
Jednocześnie sam Kramer stał się przedmiotem postępowań sądowych. W grudniu 2025 roku Sąd Administracyjny w Weimarze częściowo przyznał rację AfD w sprawie jego wypowiedzi dotyczących partii. Sąd uznał, że Kramer naruszył zasadę neutralności, oceniając merytoryczną zawartość programu AfD. Dwie inne kwestionowane przez partię wypowiedzi zostały natomiast uznane za zgodne z prawem.
Na razie nie wiadomo, czy Turyngia zdecyduje się zastosować rozwiązania podobne do tych wprowadzonych w Dolnej Saksonii. Wybory samorządowe w tym landzie dopiero się odbędą, a kwestia możliwości ograniczania prawa polityków AfD do kandydowania może stać się przedmiotem kolejnych sporów prawnych.
źródło: nius.de
