Niemcy osiągnęły najwyższy poziom zadłużenia w swojej historii
Dług publiczny Niemiec osiągnął nowy rekord. Jak wynika z najnowszych danych Federalnego Urzędu Statystycznego (Destatis), na koniec pierwszego kwartału 2026 roku łączne zadłużenie federacji, krajów związkowych, gmin, związków gmin oraz systemu ubezpieczeń społecznych – wraz ze wszystkimi funduszami pozabudżetowymi – wyniosło 2,7265 bln euro. Oznacza to wzrost o 64,9 mld euro, czyli 2,4 proc., w porównaniu z końcem 2025 roku. W przeliczeniu na cały rok odpowiada to tempu wzrostu zadłużenia wynoszącemu około 10 proc.
Największy wzrost zadłużenia odnotowano na poziomie federalnym
Największy udział w zwiększeniu długu miały w pierwszych trzech miesiącach 2026 roku finanse federalne. Zadłużenie rządu federalnego wzrosło o 44,4 mld euro i osiągnęło poziom 1,8849 bln euro. Jest to również wzrost o 2,4 proc. względem poprzedniego kwartału. Znacząco zwiększyło się także zadłużenie krajów związkowych. Na koniec marca wyniosło ono 642,2 mld euro, czyli o 17,6 mld euro więcej niż pod koniec 2025 roku. Odpowiada to wzrostowi o 2,8 proc. Najwyższy procentowy przyrost zadłużenia odnotowano w Saksonii-Anhalt – o 10,2 proc. Kolejne miejsca zajęły Dolna Saksonia (6,4 proc.) oraz Nadrenia Północna-Westfalia (4,6 proc.).
Zadłużenie rośnie również w gminach
Rosnące zadłużenie widoczne jest także na poziomie samorządowym. Łączny dług gmin i związków gmin zwiększył się o 3 mld euro i osiągnął wartość 199,3 mld euro, co oznacza wzrost o 1,5 proc. Największy procentowy wzrost zadłużenia odnotowały gminy w Bawarii (7,6 proc.), a następnie w Brandenburgii oraz Badenii-Wirtembergii, gdzie zadłużenie wzrosło po 5,6 proc.
Fundusze specjalne napędzają wzrost długu
Według Destatis głównym powodem wzrostu zadłużenia państwa są tzw. fundusze specjalne (Sondervermögen), czyli wyodrębnione fundusze pozabudżetowe posiadające własne uprawnienia do zaciągania kredytów. Jednym z nich jest Fundusz Infrastruktury i Neutralności Klimatycznej (SVIK). W ciągu jednego kwartału jego zadłużenie wzrosło o 44,7 proc., czyli o 10,9 mld euro, osiągając 35,2 mld euro. Rosło również zadłużenie specjalnego funduszu Bundeswehry, utworzonego w 2022 roku. Zwiększyło się ono o 4,4 mld euro, czyli o 10,2 proc., osiągając 47,4 mld euro. W regularnym budżecie federalnym na 2026 rok na potrzeby Bundeswehry przeznaczono 82,69 mld euro. Dodatkowo z funduszu specjalnego ma zostać sfinansowane kolejne 25,51 mld euro. Łączne wydatki Niemiec na obronność mają więc w 2026 roku wynieść 108,2 mld euro. Fundusze specjalne funkcjonują poza standardowym budżetem państwa. Przy odpowiednim uzasadnieniu politycznym mogą być wyłączone spod obowiązujących ograniczeń wynikających z tzw. hamulca zadłużenia, dzięki czemu umożliwiają zaciąganie dodatkowych zobowiązań, które nie są bezpośrednio widoczne w podstawowym budżecie federalnym.
Od kilku lat dług systematycznie rośnie
Obecny wzrost zadłużenia wpisuje się w trend utrzymujący się od 2020 roku. W latach 2012–2019 Niemcom udało się znacząco ograniczyć zadłużenie. W tym okresie dług publiczny spadł z 2,068 bln euro do 1,899 bln euro, czyli o ponad 150 mld euro. Było to możliwe między innymi dzięki wysokim wpływom podatkowym w okresie dobrej koniunktury gospodarczej oraz polityce niskich stóp procentowych prowadzonej przez Europejski Bank Centralny. Sytuacja zmieniła się jednak po 2020 roku. Od tego czasu do końca pierwszego kwartału 2026 roku całkowite zadłużenie Niemiec zwiększyło się o ponad 800 mld euro. Według danych Związku Podatników zegar długu publicznego na początku 2026 roku wskazywał przyrost zadłużenia na poziomie około 6918 euro na sekundę. Dla porównania, w 2023 roku było to około 2636 euro na sekundę.
Pandemia i kryzys energetyczny głównymi przyczynami wzrostu zadłużenia
Autorzy opracowania wskazują, że za gwałtownym wzrostem zadłużenia od 2020 roku stoją przede wszystkim dwa czynniki. Pierwszym była pandemia COVID-19. Finansowanie świadczeń postojowych, dopłat dla przedsiębiorstw, programów pomocowych dla firm i samorządów oraz budowy infrastruktury związanej ze szczepieniami znacząco obciążyło finanse publiczne. Drugim czynnikiem był kryzys energetyczny, który nasilił się po wybuchu wojny w Ukrainie w 2022 roku. Rząd federalny uruchomił wówczas Fundusz Stabilizacji Gospodarki dla sektora energetycznego, dysponujący możliwością zaciągnięcia zobowiązań do wysokości 200 mld euro. Środki z funduszu przeznaczono między innymi na finansowanie mechanizmów ograniczających ceny energii elektrycznej i gazu dla gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw. Jak wskazuje autor oryginalnego tekstu, działania te miały przede wszystkim łagodzić skutki kryzysu, a nie usuwać jego przyczyny.
źródło: n-tv.de
