Nowy dzień pamięci w Berlinie i polityczne uzasadnienie decyzji
Władze Berlina ustanowiły nowy dzień pamięci – 15 marca został oficjalnie ogłoszony „Dniem przeciw islamofobii”. Inicjatywa została przeforsowana przede wszystkim przez SPD, przy wsparciu CDU. Jej celem – jak podkreślają władze miasta – jest wysłanie „wyraźnego sygnału przeciw antymuzułmańskiemu rasizmowi”.
Pomysł był promowany m.in. przez senator ds. pracy, spraw społecznych, równości, integracji, różnorodności i przeciwdziałania dyskryminacji, Cansel Kiziltepe. Podstawą był wniosek z września 2025 roku, który poparły również berlińskie struktury CDU. Dzień ten obchodzono po raz pierwszy w niedzielę, 15 marca.
Kontrowersje wokół decyzji władz miasta
Wprowadzenie nowego dnia pamięci wywołuje jednak krytykę, szczególnie w kontekście niedawnych wydarzeń w Berlinie i innych częściach Niemiec.
W centrum uwagi znalazła się sprawa z państwowej placówki młodzieżowej w dzielnicy Neukölln. Według doniesień medialnych, 16-letnia dziewczyna pochodzenia turecko-kurdyjskiego miała być przez wiele miesięcy wykorzystywana seksualnie przez grupę młodych mężczyzn arabskiego pochodzenia.
Sprawa ujrzała światło dzienne dopiero po czasie. Jak wynika z ustaleń dzienników „Bild” i „Tagesspiegel”, pracownicy placówki nie zgłosili sprawy organom ścigania. Według tych informacji powodem miała być chęć uniknięcia „stygmatyzacji” podejrzanych oraz przypisywania im stereotypów związanych z ich religią.
Presja rówieśnicza w szkołach podczas ramadanu
Kolejny przypadek, który pojawia się w kontekście debaty, dotyczy szkoły Joseph-Beuys-Gesamtschule w Kleve. Według doniesień medialnych uczniowie niemuzułmańscy mieli doświadczać nacisków ze strony rówieśników wyznających islam podczas ramadanu.
Z relacji wynika, że uczniowie poszczący mieli wywierać presję na innych, aby również powstrzymywali się od jedzenia, a nawet wyrzucali swoje drugie śniadania. Jedna z uczennic zgłosiła problem nauczycielowi.
Według opisu sytuacji nauczyciel nie podjął działań dyscyplinujących wobec uczniów, lecz zasugerował dzieciom nieposzczącym, aby podczas jedzenia odwracały się od innych.
Dodatkowo, według relacji dwóch matek, w szkole nie zorganizowano wspólnej uroczystości bożonarodzeniowej, natomiast zaproszono uczniów na wspólne zakończenie postu (iftar).
Spór o pojęcie „antymuzułmańskiego rasizmu”
W debacie publicznej pojawia się również krytyka samego terminu „antymuzułmański rasizm”. Według krytyków pojęcie to jest nieprecyzyjne, ponieważ „rasizm” odnosi się do uprzedzeń wobec pochodzenia etnicznego, podczas gdy islam jest religią.
Z drugiej strony termin ten funkcjonuje w debacie międzynarodowej. W 2022 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło 15 marca „Międzynarodowym Dniem Walki z Islamofobią”, co stanowi kontekst dla decyzji władz Berlina.
Obawy o wpływ na debatę publiczną i organizacje religijne
Krytycy decyzji wskazują, że ustanowienie takiego dnia może wpływać na debatę publiczną oraz wzmacniać pozycję organizacji związanych z islamem politycznym, takich jak Milli Görüş czy DITIB.
W ich ocenie istnieje ryzyko, że narracja o islamofobii może być wykorzystywana do zwiększania wpływu tych środowisk w polityce, organizacjach społecznych oraz strukturach lobbingowych.
Pytania o brak dnia przeciw prześladowaniom chrześcijan
Wraz z wprowadzeniem nowego dnia pamięci powraca pytanie o brak analogicznego upamiętnienia dotyczącego chrześcijan.
W 2023 roku partia AfD złożyła w Bundestagu wniosek o ustanowienie dnia przeciw prześladowaniom chrześcijan. Jako datę zaproponowano 15 lutego – dzień związany z publikacją przez tzw. Państwo Islamskie nagrania przedstawiającego egzekucję 15 chrześcijan w 2015 roku.
Wniosek ten został jednak odrzucony przez wszystkie pozostałe partie, w tym CDU/CSU. Uzasadniano to m.in. obawami przed instrumentalizacją tematu oraz możliwym podsycaniem napięć religijnych. FDP i Lewica argumentowały również, że propozycja mogłaby negatywnie wpłynąć na wolność religijną.
Dane o przestępstwach wymierzonych w chrześcijan
Z danych policyjnych wynika, że liczba przestępstw wymierzonych w chrześcijan w Niemczech rośnie. W 2024 roku odnotowano 337 takich czynów, co oznacza wzrost o około 22 procent w porównaniu z rokiem poprzednim.
Według Anji Tang, kierującej Obserwatorium Nietolerancji i Dyskryminacji wobec Chrześcijan w Europie (OIDAC Europe), w społeczeństwie zauważalny jest wzrost postaw niechętnych wobec chrześcijan.
Z kolei socjolog religii Detlef Pollack wskazuje, że w ciągu ostatnich 15 lat w Niemczech nasiliły się tendencje antyreligijne.
Przykład z Austrii: inicjatywy obywatelskie
W Austrii funkcjonuje inicjatywa społeczna mająca na celu dokumentowanie przypadków dyskryminacji chrześcijan. Na platformie „Christenschutz” możliwe jest anonimowe zgłaszanie incydentów, takich jak akty wandalizmu czy przejawy wykluczenia.
Celem projektu jest zwiększenie świadomości społecznej oraz lepsze udokumentowanie skali problemu.
W kontekście niemieckiej debaty publicznej pojawiają się postulaty, aby wprowadzić podobne rozwiązania również w Niemczech, a także rozważyć ustanowienie dnia poświęconego przeciwdziałaniu dyskryminacji chrześcijan.
źródło: nius.de
